Avrupa’da sıcak hava dalgasının ardından fırtına ve orman yangınları: İklim değişikliği etkisi netleşiyor

Avrupa, son haftalarda kavurucu sıcaklıklar, şiddetli fırtınalar ve orman yangınları dahil olmak üzere çok sayıda aşırı hava olayıyla karşı karşıya kaldı. Bilim insanları, bu olayların büyük kısmının insan kaynaklı iklim değişikliği ile doğrudan bağlantılı olduğunu vurgularken, artan sıcaklıkların ve dengesiz hava desenlerinin gelecekte daha büyük riskler yaratacağı uyarısında bulunuyor.

Kuraklıktan sele, yangından doluya: Avrupa’da iklim sarmalı

İspanya’nın doğusu, Fransa’nın güneyi, Türkiye, Balkanlar ve Almanya gibi çok sayıda bölgede sıcak hava dalgalarının hemen ardından orman yangınları ve dolu fırtınaları meydana geldi.

Avrupa Çevre Ajansı, son gelişmeleri değerlendirerek şu açıklamada bulundu:

❝Bu olaylar, Avrupa’nın değişken iklimine uyum sağlama zorunluluğunu ve karbon emisyonlarını azaltma yönünde güçlü bir irade göstermesi gerektiğini acı şekilde hatırlatıyor.❞

Marsilya ve İzmir’de yangınlar, Balkanlar’da dolu ve sel

• Marsilya’da, Les Pennes-Mirabeau kasabası yakınlarında çıkan orman yangını 720 hektarlık alanı kül etti. 1.000’den fazla itfaiyeci görevlendirildi, yüzlerce ev tahliye edildi. Havalimanı ve tren ulaşımı aksadı.
• İzmir ve Türkiye-Suriye sınırında çıkan yangınlar da benzer hava koşullarında büyüdü. İzmir’de arızalı elektrik hatları, Suriye’de ise aşırı sıcaklık, düşük nem ve rüzgar yangınların hızla yayılmasına neden oldu.

Suriye Acil Durum Bakanı Raed el-Salih, X platformunda yaptığı açıklamada ❝Yanan her ağaç için yas tutuyoruz❞ diyerek on binlerce ağacın kül olduğunu belirtti.

“Yangınlar kaçınılmaz hale geliyor”

Deep Sky Research’ten iklim veri bilimcisi Max Dugan-Knight, şu değerlendirmeyi yaptı:

❝Marsilya’daki yangının tetikleyicisi bir araç olsa da, gerçek neden aşırı sıcak, kuraklık ve rüzgar gibi yangın dostu hava koşullarıdır. Bu koşullar altında en küçük kıvılcım bile büyük yıkıma neden olabilir.❞

Dugan-Knight, bu tabloyu iklim değişikliğinin “hidroklimat kırbacı” etkisine bağlıyor. Bu terim, aşırı yağışlarla gelen kısa vadeli nem artışı sonrası hızla kuruyan bitki örtüsünün yangın riskini artırması anlamına geliyor.

Balkanlar fırtınalarla boğuşuyor

Hırvatistan’da, 40°C’lik sıcak hava dalgasının hemen ardından gelen şiddetli dolu fırtınası, ağaçları ve çatıları uçurdu. En az üç kişi yaralandı, sokaklar sular altında kaldı.

Slovenya’da Alpler’in yüksek kesimlerine kar yağarken, ülkenin geri kalanında dolu ve sağanak yağmur görüldü. Fırtına ardından Sırbistan da etkilendi. Ülkede bu yaz yaşanan şiddetli kuraklık, hem içme suyu hem de tarım alanında ciddi tehdit oluşturuyor.

“İklim değişikliği ölümcül kısır döngüler yaratıyor”

Orman yangınlarından kaynaklanan emisyonlar, iklim değişikliğini daha da körüklüyor. Bilim insanları, bu durumu ❝yangınların iklimi, iklimin de yangınları beslediği kısır bir döngü❞ olarak tanımlıyor.

Dugan-Knight, şu uyarıyı yapıyor:

❝İklim değişikliği, sıcak hava dalgaları ve yağışlar üzerindeki etkisiyle orman yangınlarını hem daha yaygın hem de daha ölümcül hale getiriyor.❞

Avrupa İklim Risk Değerlendirmesi: Acil eylem çağrısı

Avrupa İklim Risk Değerlendirmesi (EUCRA) raporuna göre, Avrupa’da enerji, gıda, su, sağlık, altyapı ve ekosistemlere yönelik 36 iklim riski tanımlandı. Bunların çoğu kritik eşikleri geçmiş durumda.

Raporda, şu değerlendirmeye yer verildi:

❝Güçlü uyum ve azaltım eylemleri olmadan, yüz binlerce insan sıcak hava dalgalarından hayatını kaybedebilir ve yalnızca kıyı taşkınlarından kaynaklanan ekonomik kayıplar yılda 1 trilyon avroyu aşabilir.❞

Öne Çıkanlar:

• Marsilya’da 720 hektar alan kül oldu, İzmir ve Suriye’de de orman yangınları yaşandı
• Hırvatistan’da 40°C sıcaklık sonrası şiddetli dolu fırtınası meydana geldi
• Balkanlar’da kuraklık, sel ve fırtına birbirini izliyor
• Bilim insanları: ❝İklim değişikliği bu felaketleri daha sık ve yıkıcı hale getiriyor❞
• EUCRA raporu, Avrupa için 36 acil iklim riski tanımladı