Batı Antarktika’da yer alan ve deniz seviyesinin yükselmesine en fazla katkı sağlayan buzullardan biri olan Pine Island buzulu, 2017’den bu yana belirgin biçimde hızlandı. Bilim insanları, bu artışın buzulun önündeki yüzen buz sahanlığının artık iç kesimlerdeki buzu tutma işlevini yeterince yerine getiremediğine işaret ettiğini belirtiyor.
Pine Island buzulu, Antarktika’daki en hızlı akan buzul olmasının yanı sıra, tamamen erimesi halinde küresel deniz seviyesini 5,3 metre yükseltebilecek kadar buz barındıran Batı Antarktika buz örtüsünün kilit bir parçası. Buzulun önünde yer alan Pine Island buz sahanlığı ise okyanus üzerine uzanarak buzu sıcak deniz suyundan koruyor ve deniz seviyesinde yaklaşık 51 santimetrelik artışa karşılık gelen buz kütlesini destekliyor.
Pine Island ile komşu Thwaites buzulunun istikrarsızlığı, Batı Antarktika buz örtüsünün uzun vadeli geleceği açısından büyük bir risk olarak görülüyor. Şikago Üniversitesi’nden Sarah Wells-Moran ve meslektaşları, Copernicus Sentinel-1 uydusundan elde edilen veriler ve 1970’lere uzanan gözlemlerle buzulun hareketini inceledi.
Veriler hızlanmayı ortaya koyuyor
Araştırmaya göre Pine Island buzulunun hızı 1974’te yılda 2,2 kilometreyken, 2008’de 4 kilometreye çıktı. 2017-2023 döneminde ise hız yaklaşık 5 kilometreye ulaştı. Bu, altı yılda yüzde 20’lik, 1973’ten bu yana ise yüzde 113’lük bir artış anlamına geliyor. Aynı dönemde buzuldan eriyen buz miktarı da 1973-2013 arasında dörtte üçten fazla arttı.
Tavsiye Edilen Haberler
Bu süreç, buzulun taban çizgisinin — yani buzun deniz tabanına oturmayı bırakıp yüzmeye başladığı noktanın — 30 kilometreden fazla geri çekilmesine yol açtı. Bilgisayar modelleriyle yapılan karşılaştırmalar, hızlanmanın temel nedeninin daha sıcak okyanus suyunun buz sahanlığının altına ilerlemesi sonucu buzun incelmesi ve çatlaması olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, buz sahanlığının kenarlarının çevredeki buzdan ayrılarak “fermuar gibi açıldığını” ifade ediyor.
Buz sahanlığı desteğini kaybediyor
Çalışmaya göre Pine Island buz sahanlığı artık yukarı akış yönündeki buza yalnızca ihmal edilebilir düzeyde destek sağlıyor. Bu durum, Batı Antarktika’dan buz kaybını daha da hızlandırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Avustralya’daki Tazmanya Üniversitesi’nden Sue Cook, yalnızca buz sahanlığındaki kaybın buzulun hızlanmasını açıklamak için yeterli olmadığını belirterek, asıl nedenin buzulun yan kenarlarında artan hasar olabileceğini söylüyor. Cook’a göre bu çalışma, söz konusu mekanizmayı doğrulayan önemli kanıtlar sunuyor.
Colorado Üniversitesi’nden Ted Scambos ise sıcak okyanus suyunun, Pine Island Körfezi’ne uzanan buz sahanlığının kenarlarına ulaşmış olabileceğini ifade ediyor. Buz sahanlığının kaybıyla birlikte, körfezdeki okyanus dolaşımının hızlanmasının ve buzulun ana kayaya oturduğu noktaya yakın bölgelerde erimenin artmasının muhtemel olduğunu belirtiyor.
Avustralya Antarktika Bölümü’nden Nerilie Abram da çalışmanın, Pine Island buz sahanlığının ne kadar hızlı ve ne ölçüde eridiğini net biçimde ortaya koyduğunu vurguluyor. Abram’a göre bu bölgeden kaynaklanan buz kaybı, önümüzdeki on yıllar ve yüzyıllar boyunca dünya genelindeki kıyı şeritlerini etkilemeye devam edecek.
