Yeni bir araştırmaya göre, insan kaynaklı küresel ısınmanın en açık işaretlerinden biri olan buzul erimesi, Avrupa Alplerinde kritik bir dönüm noktasına yaklaşıyor. Avrupa Alplerindeki buzulların yok olma oranının sadece sekiz yıl içinde, yani 2033 yılına kadar zirveye ulaşması ve 100’den fazla buzulun kalıcı olarak eriyerek yok olması bekleniyor. ABD’nin batısı ve Kanada’daki buzulların ise on yıldan kısa bir süre sonra, her yıl 800’den fazla buzulun yok olmasıyla en yüksek kayıp oranına ulaşacağı öngörülüyor.
Bu gelişme neden önemliydi? Çalışma, kıyı şehirlerini tehdit eden kaybedilen buz hacmine odaklanan önceki araştırmaların aksine, tek tek kaybolan buzulların sayısını analiz ederek, bu durumun yerel su kaynakları, turizm ve manevi önem açısından topluluklar üzerindeki doğrudan etkisine dikkat çekiyordu. Bu dünya için ne ifade ediyordu? Hükümetlerin mevcut iklim eylem planları (yaklaşık 2,7°C ısınma), buzul kayıplarının 2040 yılında yılda yaklaşık 3.000 buzul ile zirveye ulaşmasına neden olacak ve yüzyılın sonuna kadar bugünkü buzulların %80’i yok olacaktı.
Buzul yok oluşu: Krizin sayısal dönüm noktaları
Dünya genelinde yaklaşık 200.000 buzul kalmıştı ve her yıl yaklaşık 750 buzul yok oluyordu. Ancak Nature Climate Change dergisinde yayımlanan bu yeni araştırma, emisyonlar devam ettikçe bu hızın katlanarak artacağını ortaya koyuyordu.
1. Zirve noktaları ve kayıp oranları
Araştırma, en küçük ve en hızlı eriyen buzullara sahip bölgelerin en savunmasız olduğunu belirledi ve farklı bölgeler için buzul kayıp oranlarının zirveye ulaşacağı tarihleri öngördü:
Tavsiye Edilen Haberler
| Bölge | Zirve Yılı (Tahmini) | Tahmini Yıllık Kayıp (Zirvede) |
| Avrupa Alpleri | 2033 | 100’den fazla buzulun kalıcı erimesi |
| ABD Batısı & Kanada | 2043 (Yaklaşık) | 800’den fazla buzulun yok olması |
| Grönland ve Çevresi | 2063 (Yaklaşık) | (En yüksek hacim kaybı oranı) |
2. Isınma senaryolarına göre kayıp tahminleri
| Bölge | 1,5°C Isınma Senaryosu | 2,7°C Isınma Senaryosu (Mevcut Planlar) |
| Orta Avrupa (3.200 buzul) | 2100’e kadar %87 küçülme | 2100’e kadar %97 küçülme |
| ABD Batısı & Kanada (45.000 buzul) | %70’i yok olacak | %90’ından fazlası yok olacak |
| Grönland Buzulları | 2100’e kadar %40 erime | 2100’e kadar %59 erime |
Araştırmacılar, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlamanın (hızlı karbon kesintileriyle) yıllık kayıpları 2040 yılında yaklaşık 2.000 buzul ile sınırlayacağını, ancak mevcut eylem planlarına devam edilmesi durumunda (2,7°C ısınma) bu kaybın 2040’ta yılda yaklaşık 3.000 buzul ile zirveye ulaşacağını ve yüzyılın sonuna kadar bugünkü buzulların %80’inin yok olacağını vurguladı.
Ekolojik ve manevi sonuçlar
Buzulların kaybolması, yükselen deniz seviyelerine katkısının ötesinde, hem ekolojik hem de kültürel açıdan derin sonuçlar doğuruyordu.
1. Su kaynakları ve uyum ihtiyacı
Buzullar, birçok topluluk için temel su kaynağı ve turistik cazibe merkeziydi. Bu geçişler, aşağı havzada yaşayan 2 milyar insanın düzenli su temini ve gıda güvenliği için dağ suyuna bağımlı olması nedeniyle acil bir uyum ihtiyacını ortaya çıkarıyordu. Uyum önlemleri arasında yeni tarım türleri, turizmin yerini alacak alternatif işletmeler ve hatta Kırgızistan’da denenen yapay buzullar yer alıyordu.
2. Kültürel ve manevi kayıp
Kaybolan buzullar, özellikle yerel halk için manevi bir öneme sahipti. İsviçre’de, Pizol buzulu için 250’den fazla kişinin katıldığı “veda törenleri” düzenlenmişti. İzlanda ve Nepal’de de benzer törenler gerçekleşmişti. Maori siyasi lideri Nā Lisa Tumahai, Kā Roimata o Hine Hukatere buzulunun “insanların eylemleriyle boyun eğdirildiğini” belirterek, eriyen bu devleri görmenin “sanayileşmenin ve iklim değişikliğinin gerçek ve korkunç sonuçlarını anlamak” demek olduğunu ifade etmişti.
Matthias Huss, zirve tarihlerinin sadece sayısal bir dönüm noktası değil, aynı zamanda “ekosistemler, su kaynakları ve kültürel miras için derin sonuçlar doğuran dönüm noktaları” olduğunu belirterek, bunun kaybolan manzaraların, solan geleneklerin ve bozulan günlük rutinlerin insanlık öyküsü olduğunu vurguluyordu.
Türkiye’de su kaynakları risk altında
Bu araştırma, Türkiye’nin de içinde bulunduğu Orta Doğu ve Kafkasya bölgeleri için hayati önem taşıyordu. Çalışma, Kafkaslar’ın da yıkıcı buzul kayıplarıyla karşı karşıya kalacağını öngörüyordu. Türkiye’deki buzullar (örneğin Ağrı Dağı ve Kaçkarlar’da), genel su döngüsü ve yerel ekosistemler için kritik bir öneme sahipti.
Küresel buzul kaybı trendlerinin devam etmesi, Türkiye’de de yüksek rakımlı bölgelerde eriyen karlar ve buzullardan beslenen nehir ve akarsuların debisinin azalmasına, dolayısıyla tarım ve hidroelektrik enerji üretimi üzerinde ciddi baskı oluşmasına neden olacaktı. Bu durum, özellikle Güneydoğu Anadolu gibi su kıtlığı riski olan bölgelerde su yönetimi ve adaptasyon stratejilerinin aciliyetini artırıyordu.
Uyum için geç kalan kararlar
Nature Climate Change dergisinde yayımlanan bu çalışma, buzulların yok oluşunun hızının, küresel iklim kararlarının ne kadar yetersiz kaldığını acı bir şekilde gösteriyordu. 2,7°C’lik ısınma senaryosu altında buzulların %80’inin yok olacak olması, iklim hedeflerinde radikal bir değişikliğin ne kadar zorunlu olduğunu gösteriyordu.
Çalışmanın vurguladığı “en yüksek kayıp tarihleri”, geri dönüşü olmayan, insani ve ekolojik kayıpların yaşanacağı kritik eşikleri temsil ediyordu. Buzul bilimciler ve yerel topluluklar, eriyen buzullara veda törenleri düzenlerken, hükümetler bu manevi ve ekolojik felaketin önüne geçmek için gereken agresif karbon emisyonu kesintilerini yapmaktan kaçınıyordu. Sonuç olarak, bu bulgular, toplulukların değişen koşullara uyum sağlamasına yardımcı olmanın acil ihtiyacının altını çiziyor, çünkü en kötü senaryonun önlenmesi için vakit hızla daralıyordu.
Kaynak: Nature Climate Change Dergisi (Matthias Huss ve ekibi), ETH Zürih, Küresel Buzul Kayıpları Listesi.
