Delhi’de solunan hava günde yarım paket sigaraya eşdeğer

Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de yaşayan on milyonlarca insan, her gün sigara içiyormuşçasına sağlığa zararlı hava soluyor. Washington Post’un 2,5 aylık resmi kirlilik verileri üzerinden yaptığı analize göre, Delhi’de solunan hava ortalama olarak günde yaklaşık dokuz sigara, yani yarım paket sigara içmeye eşdeğer.

Kış aylarında zehirli sis hayatı felç ediyor

Delhi, her kış aylarca süren yoğun ve zehirli bir sis tabakasıyla kaplanıyor. Bu yıl da tablo değişmedi. İnsanlar mümkün olduğunca dışarıda kalmamaya çalışsa da çocuklar okula gitmek zorunda, ebeveynler işlerine devam ediyor. Trafik, motosikletler, scooterlar ve rikşalarla dolup taşarken, şehir sarımsı kahverengi bir pusun içinde kayboluyor.

Günlük işlerini açık havada yapmak zorunda kalan kuryeler, inşaat işçileri ve seyyar çalışanlar ise bu durumdan en ağır şekilde etkilenen gruplar arasında yer alıyor.

75 günlük resmi veri incelendi

Washington Post, 18 Ekim–31 Aralık tarihleri arasında Delhi genelinde bulunan 40 hava izleme istasyonundan toplanan 75 günlük resmi kirlilik verisini analiz etti. Bu istasyonlar, akciğer ve kalp hastalıklarına yol açtığı bilinen PM2.5 ve PM10 gibi zararlı partikülleri saatlik olarak ölçüyor.

Gazeteciler, en tehlikeli kirletici olan PM2.5’in günlük ortalamasını hesapladı ve bu değerleri, Kaliforniya Üniversitesi Berkeley kampüsündeki bilim insanlarının geliştirdiği formül aracılığıyla “sigara eşdeğeri”ne dönüştürdü. Hesaplamalar, Chicago Üniversitesi ve Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi (CREA) tarafından doğrulandı.

Bazı günler durum çok daha vahim

Verilere göre Delhi genelinde kişi başına düşen ortalama maruziyet günde dokuz sigara olsa da bazı günler ve bazı bölgelerde durum çok daha kötü.

Örneğin 14 Aralık’ta, Delhi sakinleri neredeyse günde 18 sigara içmeye eşdeğer bir hava soludu. Kentin kuzeybatısındaki sanayi bölgesi Wazirpur’da ise bu değer günlük 12 sigaraya ulaştı.

On yıl geçti, tablo değişmedi

Delhi’de kış aylarında hava kirliliğini azaltmak için yıllardır birçok girişimde bulunulmasına rağmen, sonuçlar değişmedi. Washington Post, yaklaşık 10 yıl önceki (Kasım 2015–Ocak 2016) verileri de analiz etti ve aynı sonuca ulaştı: Ortalama günde dokuz sigara.

Chicago Üniversitesi Enerji Politikaları Enstitüsü bünyesindeki Hava Kalitesi Yaşam Endeksi Direktörü Tanushree Ganguly, bu durumun temel nedeninin hükümetlerin “tepkisel” yaklaşımı olduğunu söylüyor.

“Geçici acil önlemler alınıyor, ancak araç ve sanayi emisyonlarını kalıcı olarak sınırlayan politikalar uygulanmıyor. Önümüzdeki dönemde kirlilikte ciddi bir düşüş beklemiyoruz. İnsanlar hayatlarından yıllar kaybediyor.”

Ortalama yaşam süresi 8 yıl kısalıyor

Chicago Üniversitesi’nin Hava Kalitesi Yaşam Endeksi’ne göre Delhi’de yaşayan insanlar, PM2.5’e maruz kalma nedeniyle ortalama 8 yıl daha erken ölüyor.

Uzmanlara göre kirliliğin başlıca kaynakları; otobüsler, taksiler, rikşalar ve özel araçlardan kaynaklanan egzoz emisyonları ile artan enerji ihtiyacını karşılamak için kullanılan kömürlü termik santraller.

Kış aylarında yaşanan sıcaklık terselmesi (soğuk havanın kirleticileri yere hapsetmesi) de durumu daha da ağırlaştırıyor.

Ulusal Temiz Hava Programı beklentileri karşılamadı

Başbakan Narendra Modi hükümeti, 2019’da Ulusal Temiz Hava Programını başlattı. Program; elektrikli araçların yaygınlaştırılması, tarımsal anız yakımının önlenmesi ve santrallere yeni emisyon standartları getirilmesini içeriyordu.

Ancak program, Delhi’de havayı daha yaşanabilir hale getirmekte başarısız oldu. Siyasi partiler sorumluluğu birbirine atarken, Şubat ayında kentin yönetimini devralan BJP’nin ilk kışı aktivistlere göre “tam bir fiyasko” oldu.

Bulut tohumlama ve su tankerleri alay konusu oldu

Hükümetin yapay yağmur oluşturmak amacıyla denediği bulut tohumlama girişimi başarısızlıkla sonuçlandı. Şehrin dört bir yanına gönderilen su püskürten tankerler ise uzmanlara göre kirlilik üzerinde neredeyse hiçbir etki yaratmadı ve çevreciler tarafından alay konusu oldu.

“Devasa bir halk sağlığı krizi yaşıyoruz”

CREA’dan Soutrik Goswami, yaşananları şu sözlerle özetledi:

“Devasa bir halk sağlığı kriziyle karşı karşıyayız ve ortada uzun vadeli, kalıcı çözümler yok.”

Uzmanlar, hükümet yetkililerinin açıklamalarının da sorunun ciddiyetinin kavranmadığını gösterdiğini belirtiyor.

En büyük bedeli yoksullar ödüyor

Hava temizleyicilerinin fiyatları, birçok işçinin aylık gelirinin üzerinde. Şehirden kaçmak, milyonlarca düşük gelirli insan için imkânsız. Koruyucu ekipmanlara erişim de sınırlı.

Wazirpur’daki bir çelik fabrikasında çalışan 31 yaşındaki Vijay Kumar, sık sık baş ağrısı, göğüs tıkanıklığı ve öksürük yaşadığını söylüyor:

“Eğer köyümde iş olsaydı geri dönerdim. Buradayım çünkü başka seçeneğim yok.”