Finlandiya, fosilsiz buhar üretmek için kumdan yararlanarak sanayi ısısını karbonsuzlaştırma yarışında başı çekiyor. Ülke, küresel emisyonlarda büyük bir “kör nokta” olan sanayi ısısını karbonsuzlaştırmak için kumun beklenmedik gücünden faydalanıyor.
Sanayi ısısı üretimi, karbon emisyonlarının en büyük ve çözülmesi en zor kaynaklarından biri olarak dünyanın toplam enerji tüketiminin yaklaşık beşte birini oluşturuyor. Gıdadan kimyasal işlemeye kadar pek çok sektörde yüksek sıcaklıkta buhara ihtiyaç duyuluyor ancak bu ısının yaklaşık yüzde 80’i halen petrol ve gaz gibi fosil yakıtlardan sağlanıyor.
Isı talebindeki sorun
Sanayi ısısını elektriğe dayalı hale getirmek, yenilenebilir enerjinin değişken bulunabilirliği nedeniyle kolay değil. Sanayi yıl boyunca kesintisiz ısıya ihtiyaç duyarken, rüzgar gibi yenilenebilir kaynaklar uygun hava koşullarına bağlı.
Yenilenebilir enerjinin değişken arzı nedeniyle sanayi ısısını tamamen elektriğe dayalı hale getirmek kolay değil. Sanayi tesisleri yıl boyunca kesintisiz ısıya ihtiyaç duyarken, rüzgar ve güneş gibi kaynaklar hava koşullarına bağlı olarak dalgalanma gösteriyor.
Tavsiye Edilen Haberler
Bu durum, Finlandiyalı temiz teknoloji girişimi TheStorage’ı bir çözüm üretmeye yöneltti: Enerjinin bol ve ucuz olduğu anlarda temiz elektriği yakalayıp yüksek sıcaklıklı ısıya dönüştürmek ve bu ısıyı kumda depolamak. Bu sayede depolanan ısı, elektrik arzından bağımsız olarak endüstriyel süreçlerde kesintisiz kullanılabiliyor.
TheStorage CEO’su Timo Siukkola, “Şirketler yıllardır karbonsuzlaşmak istiyor ancak uygulanabilir çözümler mevcut değildi,” dedi. “Nihayet yenilenebilir enerji üretimi, sanayinin ısı talebini hem ekolojik hem de ekonomik açıdan uygulanabilir bir şekilde karşılayabiliyor.”
Kuma dayalı ısı depolama nasıl çalışıyor?
Kuma dayalı ısı depolamanın prensibi nispeten basit. Isı, iki yalıtımlı silo ile bir elektrikli ısıtıcı ve ısı eşanjörü (ısı değiştirici) kullanılarak sıradan kumda depolanıyor.
Soğuk kum, soğuk silodan elektrikli ısıtıcıya taşınıyor ve burada 800 santigrat dereceye kadar sıcaklıklara ulaşıyor. Isınan kum daha sonra sıcak siloda depolanıyor; enerji, hareketsiz kumda verimli biçimde tutuluyor.
TheStorage, bu yöntemin geleneksel statik depolama sistemlerine kıyasla ısı transfer verimliliğini on kata kadar artırdığını belirtiyor. Depolanan ısı; buhar veya termal yağ olarak serbest bırakılabiliyor, böylece talebe hızla uyum sağlayan istikrarlı bir akış sunuluyor.
TheStorage, sistemi Ocak 2026’da test etmeye başladı ve Finlandiya’daki bir bira fabrikasında ilk endüstriyel ölçekli pilot uygulamayı devreye aldı. Girişim, bu çözümün enerji maliyetlerini yüzde 70, karbon emisyonlarını ise yüzde 90’a kadar azaltabileceğini öngörüyor.
Şirket, fosilsiz sanayi ısısının; 2040’a kadar emisyonları yüzde 90 azaltmayı ve 2050’de tam karbon nötrlüğüne ulaşmayı hedefleyen AB iklim planı için anahtar rol oynadığını savunuyor.
