İlk cemre havaya düştü: Baharın habercisi bugün başlıyor

Halk kültüründe baharın habercisi olarak kabul edilen cemrelerin ilki 19-20 Şubat tarihlerinde havaya düşüyor. Birer hafta arayla gerçekleştiğine inanılan cemrelerin havayı, suyu ve toprağı ısıttığı kabul ediliyor.

“Ateş”, “kor” ve “köz” anlamlarına gelen cemre, kışın etkisinin azalması ve baharın yaklaşmasıyla ilişkilendiriliyor.

Baharın gelişini müjdeleyen, asırlardır süregelen kadim bir gelenek olan cemrelerin ilki bugün itibarıyla havaya düştü. Doğanın kış uykusundan uyanışını simgeleyen bu olay, Anadolu kültüründe toprağın ve canlının dirilişi için atılan ilk büyük adım olarak kabul ediliyor. Takvime göre yedişer gün arayla gerçekleşecek olan bu ısı döngüsü, havanın ardından suyun, son olarak da toprağın ısınmasını sağlayarak yeryüzünü taze bir yeşilliğe ve cıvıltıya hazırlayacak. Her ne kadar bu geleneksel döngü heyecanla karşılansa da, içinde bulunduğumuz 2026 yılındaki iklim verileri doğanın bu uyanışının artık “normallerin” çok ötesinde bir ısıyla gerçekleştiğini kanıtlıyor.

Isınan Ocak Ayları ve Değişen Mevsim Dengesi

Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından paylaşılan son veriler, iklim krizinin kapımızdaki somut etkilerini bir kez daha gözler önüne seriyor. 1991-2020 yılları arasındaki uzun vadeli normallere bakıldığında Türkiye genelinde Ocak ayı ortalama sıcaklığı 2,9°C olarak ölçülürken, geride bıraktığımız 2026 yılı Ocak ayı ortalaması 3,6°C’ye kadar yükseldi. Bu artış kulağa küçük bir rakam gibi gelse de, ekosistemin dengesi üzerinde devasa bir domino etkisi yaratıyor. Cemrelerin düşmesiyle başlayan doğal ısınma süreci, zaten yüksek seyreden zemin sıcaklıklarıyla birleşince, bitkilerin vaktinden önce çiçek açmasına ve göçmen kuşların takvimlerinin şaşmasına neden oluyor.

Doğanın Uyanışı ve İklim Farkındalığı

Geleneksel halk takvimine göre cemrenin havaya düşmesi, soğuk kış günlerinin geride kaldığının ve güneşin gücünü artırdığının bir işareti olsa da, bilimsel veriler bu ısınmanın “doğal” sınırları zorladığını hatırlatıyor. Yıllık ortalamaların kademeli olarak yükselmesi, tarımsal faaliyetlerden su kaynaklarının korunmasına kadar her alanda yeni önlemler alınmasını zorunlu kılıyor. Cemrelerin düştüğü bu günlerde doğanın uyanışını kutlarken, aynı zamanda bu hassas dengenin korunması adına bireysel ve toplumsal farkındalığın önemi her zamankinden daha fazla hissediliyor.

Cemrelerin düşme tarihleri

Cemre takvimine göre ilk cemre havaya, ikinci cemre 26-27 Şubat’ta suya, üçüncü cemre ise 5-6 Mart’ta toprağa düşecek. Bu süreç, doğada sıcaklık artışının simgesi olarak görülüyor.

Birçok kültürde yılın benzer dönemleri, doğanın ısınmaya başladığı zamanlar olarak kabul ediliyor.

Cemre nedir?

Türk Dil Kurumu’na göre cemre, şubat ayında birer hafta arayla havada, suda ve toprakta oluştuğu düşünülen sıcaklık yükselişi anlamına geliyor.

Cemrelerin düşmesiyle birlikte doğada canlanmanın başladığına inanılıyor.

Nevruzun habercisi sayılıyor

Cemrelerin düşmesi aynı zamanda bahar bayramı olarak bilinen Nevruz’un yaklaştığının işareti olarak görülüyor. Tarımla uğraşanlar için toprağın işlenme dönemine girildiğini, hayvancılıkla uğraşanlar için ise hayvanların yeniden otlaklara çıkabileceği dönemin yaklaştığını ifade ediyor.

Doğadaki bu değişim, kışın sona yaklaştığının en önemli göstergelerinden biri olarak kabul ediliyor.