İnsanlık gezegeni her zamankinden daha hızlı ısıtıyor: 10 yılda ~0,35°C’lik ivmelenme tespit edildi

Yeni bir araştırmaya göre, El Niño, güneş döngüsü ve volkanik patlamalar gibi doğal dalgalanmaların etkisi ayıklandığında, küresel ısınma hızı son 10 yılda on yılda yaklaşık 0,35°C’ye yükseldi. Bu oran, bilim insanlarının 1880’den beri sistematik sıcaklık ölçümleri tuttuğu dönemde kaydedilen en yüksek ısınma temposu.

Araştırma ekibi, dünyanın sıcaklığını izlemek için kullanılan beş büyük veri setinde “gürültü azaltma” yöntemi uygulayarak insan dışı etkenlerin payını filtreledi. Tüm veri setlerinde 2013 veya 2014 civarında belirgin bir ivmelenme sinyali belirdi. Bulgular, 1970–2015 döneminde on yılda 0,2°C’nin altında seyreden ısınmanın, son on yılda neredeyse iki katına çıktığını gösteriyor.

Potsdam İklim Etki Araştırma Enstitüsü’nden ve çalışmanın ortak yazarlarından Stefan Rahmstorf, “Son 10 yıldaki ısınma hızı devam ederse, bu 2030’dan önce Paris Anlaşması’nın 1,5°C sınırının uzun vadede aşılması anlamına gelir” dedi.

Doğal değişkenlikten arındırılmış ivme

Son yıllarda görülen olağanüstü sıcaklıklar, kısmen doğal dalgalanmalarla şiddetlense de araştırmacılar bu etkileri ayıkladıktan sonra dahi ısınmanın hızlandığını buldu. Çalışmaya dahil olmayan Berkeley Earth iklim bilimcisi Zeke Hausfather, “Son yıllarda ısınmada gözle görülür bir ivme artışı olduğu konusunda artık oldukça yaygın, neredeyse evrensel bir mutabakat var” dedi; ancak son on yıldaki ek ısınmanın ne kadarının “zorlamalı yanıt” (sera gazları gibi insan kaynaklı itici güçler) ve ne kadarının doğal oynaklıktan kaynaklandığına ilişkin belirsizliğin sürdüğünü vurguladı.

Sanayi öncesine kıyasla yaklaşık 1,4°C’ye ulaşan mevcut ısınma, son dönemde soğutucu sülfat aerosol emisyonlarının azalmasıyla da daha görünür hale geldi. Hausfather’ın geçen yıl ortak yazarı olduğu bir çalışma da ısınmanın hızlandığını bulmuş, ivmeyi biraz daha düşük, on yılda 0,27°C olarak hesaplamıştı. “Her iki durumda da küresel ısınma oranında anlamlı bir artış söz konusu. Bu, dünyanın bu on yılın sonuna doğru 1,5°C eşiğini aşma yolunda hızla ilerlediği bir dönemde endişe verici” dedi.

1,5°C eşiğine giden yol kısalıyor

Araştırmacılara göre gözlenen ivme, iklim modellerinin öngördüğü aralıklarla tutarlı. AB’nin Copernicus hizmeti verilerine dayanan analiz, ısınma hızı yavaşlamazsa 1,5°C’lik uzun vadeli eşiklerin bu yıl aşılabileceğine işaret ediyor. Diğer dört veri setinin analizi ise bu eşiğin 2028 veya 2029’da geçileceğini gösteriyor.

Kaliforniya Üniversitesi, Santa Cruz’dan iklim bilimci Claudie Beaulieu, “Daha hızlı ısınma sürerse, ısınmayı 2°C’nin altında tutma fırsatı da önemli ölçüde daralır” dedi. Ancak 1998’deki güçlü El Niño sonrasında görülen “anormal” ısınmanın akabinde gelen görece yavaşlamayı hatırlatarak, tespit edilen ivmelenmenin kalıcı bir rejim değişimi mi, yoksa doğal oynaklığın geçici bir özelliği mi olduğunun anlaşılması için “önümüzdeki yıllarda sürekli izleme” gerektiğini ekledi.

Rekor yıllar, zayıflayan yutaklar endişesi

Dünya Meteoroloji Örgütü ocak ayında, son üç yılın kayıtlardaki en sıcak üç yıllık dönem olduğunu doğruladı. Bilim insanları, rekor düzeyde yüksek kalan sera gazı emisyonlarına ek olarak, atmosferden CO2’yi emen doğal karbon yutaklarının işlevinde zayıflama işaretleri olabileceğini de dile getiriyor.

Kısa ve uzun vadeli riskler

İklim bilimciler, 1,5–2°C bandına ulaşmanın, daha yüksek ısınma seviyelerinde olasılığı artan “dönüm noktaları”na zemin hazırlayabileceğinden kaygılı. Kısa vadede ise daha yoğun ve uzun süren sıcak hava dalgaları, daha yağışlı fırtınalar ve su stresi gibi etkilerle ilgili güven düzeyi yüksek.

Rahmstorf, “Dünyanın ısınmaya devam etme hızı, nihayetinde fosil yakıtlardan kaynaklanan küresel CO2 emisyonlarını ne kadar hızlı sıfıra indirebildiğimize bağlı” dedi.

Anahtar kelimeler: küresel ısınma hızı, 0,35°C/on yıl, El Niño, doğal değişkenlik, Potsdam İklim Enstitüsü, Copernicus, Zeke Hausfather, Stefan Rahmstorf, Claudie Beaulieu, 1,5°C eşiği, sülfat aerosoller, karbon yutakları.