Londra, San Francisco ve Pekin’de hava kirliliğinde “dikkat çekici” düşüşler

Yeni bir analize göre Londra, San Francisco ve Pekin, 2010’dan bu yana solunum yollarını tahriş eden iki ana kirleticide (PM2.5 ve NO2) yüzde 20’den fazla azalma kaydeden 19 küresel şehir arasında yer aldı.

İnceleme, bisiklet yolları, elektrikli araçların yaygınlaşması ve kirletici araçlara getirilen kısıtlamalar gibi yerel müdahalelerin iyileşmelere katkı sunduğunu ortaya koyuyor.

Bulgular: 15 yılda belirgin iyileşme

• PM2.5’te en büyük düşüş: Pekin ve Varşova, yüzde 45’in üzerinde azalma ile ilk sırada.
• NO2’de en büyük düşüş: Amsterdam ve Rotterdam, yüzde 40’tan fazla iyileşme ile öne çıktı.
• San Francisco: Her iki kirleticide de yüzde 20’den fazla düşüş sağlayan tek ABD şehri.
• Kapsam: Yaklaşık 100 şehrin incelendiği çalışmada, 19 başarı hikayesinin dokuzu Çin ve Hong Kong’da, geri kalanı ağırlıkla Avrupa’da. Büyük metropoller yanında Almanya’daki Heidelberg gibi bazı küçük şehirler de yer aldı.

Breathe Cities Genel Müdürü Cecilia Vaca Jones, “Bu rapor, şehirlerin bir zamanlar imkansız görülen şeyi başarabileceğini gösteriyor: zehirli hava kirliliğini on yıl biraz aşkın bir sürede yüzde 20-45 azaltmak,” dedi. “Varşova’dan Bangkok’a kadar şehirler, krizi şimdi çözmek için gerekli araçlara sahip olduğumuzu kanıtlıyor.”

Hangi politikalar etkili oldu?

• Ulaşım: Elektrikli araçlara hızlı geçiş (özellikle Çin), yüksek kirleticili araçlara kısıtlamalar (ör. Londra), bisiklet altyapısının genişletilmesi (özellikle Avrupa’nın yoğun kentleri).
• Isınma: Varşova gibi kentlerde kömür ve odunla ev ısıtmasından uzaklaşma.
  Not: Rapor, yerel ve ulusal politikaların etkilerini nedensellik açısından ayrıştırmıyor; bulgular korelasyon düzeyinde.

Imperial College London’dan Dr. Gary Fuller, “Hava kirliliği sıklıkla çözülmesi zor ve siyasi olarak popüler olmayan bir sorun olarak sunuluyor. Bu rapor, cesur politikaların soluduğumuz havayı iyileştirebileceğini gösteriyor,” dedi.

Sağlık etkileri: Yaşamın her evresinde risk

• PM2.5: Akciğerlerden kana karışabilen en ince parçacıklar; beyin dahil çoklu organlara zarar verebiliyor.
• NO2: Solunum yollarını tahriş eder; suyla reaksiyona girerek asit yağmuruna neden olabilir.
• Son kanıtlar: Hava kirliliği; düşük doğum ağırlığı, çocukluk çağı astımı, yetişkinlerde kanser ve kalp hastalıklarıyla ilişkili. Son 10 yılda yaşlılıkta bilişsel gerileme ve bunama ile bağlantılar da güçlendi.

Küresel bağlam: Hâlâ uzun yol var

IQAir’in geçen yıl yayımladığı rapora göre, DSÖ’nün PM2.5 kılavuz değerlerini karşılayan sadece yedi ülke bulunuyor. PM2.5 için “tamamen güvenli” bir seviye kabul edilmiyor; kılavuzlara uyulması halinde her yıl milyonlarca hayatın kurtulabileceği tahmin ediliyor.

Sonuç

Analiz, kentsel ölçekte güçlü ve tutarlı politikaların PM2.5 ve NO2 kirliliğini 10-15 yıl gibi bir sürede kayda değer biçimde azaltabileceğini gösteriyor. Elektrikli araç geçişi, kirletici araç kısıtlamaları, bisiklet altyapısı ve temiz ısınmaya geçiş, şehirlerin hava kalitesini hızla iyileştirebilecek başlıca kaldıraçlar olarak öne çıkıyor.