Odun sobaları çocukların ev içi hava kirliliğine maruz kalmasını üç kat artırıyor

Yapılan bir araştırmaya göre, odun sobası bulunan evlerde yaşayan çocuklar, odun sobası bulunmayan evlerde yaşayanlara kıyasla üç kat daha fazla hava kirliliğine maruz kalabiliyor. Bu sonuçlar, Galler’deki ilkokul çocuklarının günlük yaşamda maruz kaldığı hava kirliliğini inceleyen bir çalışmadan elde edildi.

Anglesey’de (Ynys Môn) bulunan iki ilkokuldan 53 çocuğa hava kirliliği sensörleriyle donatılmış sırt çantaları verildi. Çocuklar bu çantaları evlerine götürdü ve okula gidiş-dönüş yolculukları sırasında yanlarında taşıdı.

Ev ortamı kirlilikte belirleyici rol oynuyor

Exeter Üniversitesi’nden ve araştırma ekibinde yer alan Dr. Hanbin Zhang, çalışmada en dikkat çekici bulgunun ev ortamı olduğunu belirtti. Zhang, çocukların günlük partikül kirliliğine maruz kalmasında evin, okul ve yolculuktan daha büyük bir etkiye sahip olduğunu söyledi.

Zhang’a göre bunun başlıca nedenleri arasında odun yakma ve kapalı alanlarda sigara içilmesi gibi iç mekân kaynakları yer aldı.

Kısa süreli partikül kirliliği artışlarının genellikle evde yemek pişirme ve pasif sigara dumanıyla ilişkili olduğu, şömine ya da soba ile ısınmanın ise daha uzun süreli maruziyete yol açtığı belirtildi. Bazı durumlarda yetersiz havalandırma nedeniyle, şömine veya soba köz halinde kalmaya devam ettiğinde, kirliliğin çocuk odalarında gece boyunca sürdüğü tespit edildi.

Odun sobası bulunan evlerde partikül seviyesi üç kat daha yüksek

Çalışmayı yöneten Cardiff Üniversitesi’nden Profesör Zhiwen Luo, evde geçirilen saatler sırasında ölçülen partikül kirliliği seviyelerine dikkat çekti. Luo, sigara içilmeyen ancak odun sobası bulunan evlerde ortalama partikül kirliliğinin metreküp başına yaklaşık 13 mikrogram olduğunu, odun sobası bulunmayan sigara içilmeyen evlerde ise bu değerin metreküp başına 3,5 mikrogram seviyesinde kaldığını söyledi.

Luo, çalışmanın küçük ölçekli olmasına rağmen elde edilen sonuçların tutarlı olduğunu ve odun yakmanın iç mekânlardaki partikül kirliliğini önemli ölçüde artırabileceğini gösterdiğini ifade etti.

Kırsal bölgelerde maruziyet daha yüksek çıktı

Araştırmaya dahil edilen okullardan biri Holyhead’de, diğeri ise kırsal bir bölgede bulunuyordu. Genellikle kentlerin daha kirli olduğu düşünülse de, çalışma sonuçları şehirde okuyan çocukların, kırsaldaki çocuklara kıyasla ortalama olarak daha az partikül kirliliğine maruz kaldığını ortaya koydu.

Araştırmacılar bu farkı, kış aylarında kırsal bölgelerde odun yakma alışkanlıklarının daha yaygın olmasına bağladı. Kentsel okullarda okuyan çocukların evlerinin yüzde 21’inde odun sobası bulunurken, bu oran kırsal bölgelerde yüzde 53 olarak ölçüldü.

Önceki çalışmalar sağlık risklerine işaret ediyor

Yeni Zelanda’da yapılan yakın tarihli bir çalışma, odun sobası kullanılan evlerde yaşayan çocuklarda astım riskine dikkat çekmişti. Daha önce ABD’de 50 bin kadın üzerinde yürütülen bir başka araştırmada ise evlerinde odun sobası kullananların akciğer kanseri riskinin yüzde 43 daha yüksek olduğu tespit edilmişti. Kadınların ortalama 11 yıl boyunca takip edildiği bu çalışmada, artan riskin hem sigara içenlerde hem de hiç sigara içmemiş olanlarda görüldüğü belirtildi.

Çocukların verileri anlaması davranış değişikliğini tetikledi

Araştırmada çocuklarla doğrudan çalışmak önemli bir unsur oldu. Cardiff Üniversitesi’nden Dr. Shuangyu Wei, çocukların kendi ölçüm verilerini anlamalarına yardımcı olunduğunu ve bunun aileler arasında farkındalık yarattığını söyledi.

Wei, okullardan alınan geri bildirimlerde, ebeveynlerin sonuçları kendiliğinden tartışmaya başladıklarını ve ev içindeki kirliliğin olası kaynaklarını sorguladıklarını aktardı.

Yemek pişirme ve trafikte sigara kirliliği artırıyor

Ölçümler, yemek pişirmenin özellikle sensörlü çantaların mutfağa yakın bırakıldığı durumlarda hava kirliliğini artırdığını gösterdi. Çocuklar ana caddelerdeki fırın ve restoranların önünden geçerken de kısa süreli kirlilik zirveleri kaydedildi.

Okul binalarındaki partikül kirliliği seviyelerinin ise ev ve yolculuk sırasında ölçülen değerlere kıyasla oldukça düşük olduğu belirtildi.

Okula yürüyerek giden çocukların, arabayla taşınan çocuklara göre daha az kirliliğe maruz kaldığı görüldü. Ebeveynlerin araç içinde sigara içmesi ise çalışmada ölçülen en yüksek kirlilik yoğunluklarına neden oldu.

Birleşik Krallık hükümeti, yeni sobalar ve katı yakıtlar için sağlık uyarıları konusunda istişare süreci yürütüyor.