Bilim insanları, küresel ölçekte hava ve okyanus akımlarını bozan süper güçlü bir El Niño’nun bu yıl hava durumunu altüst edebileceği uyarısını yapıyor. İklim bilimci Daniel Swain, X’te “Vay canına. Tüm işaretler giderek güçlü olmasa bile çok güçlü bir El Niño olayına işaret ediyor” dedi. Washington Post meteoroloğu Ben Noll, kuraklıkların, sellerin, sıcak hava dalgalarının ve kasırgaların yer, şiddet ve sıklığında değişikliklerin muhtemel olduğunu belirtti.
Ulusal Hava Servisi, ABD’nin güneyi ve Orta Batı’da alışılmadık derecede şiddetli bir bahar fırtına sezonu konusunda uyarırken, altı milyondan fazla Amerikalının gök gürültülü fırtınalar ve olası kasırgalar riski altında olduğunu bildirdi. Noll’a göre, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi’nin (ECMWF) yeni modellemeleri, Ağustos’a kadar “süper El Niño” olasılığını yüzde 22, “güçlü El Niño” olasılığını ise yüzde 80 gösteriyor. Ancak ilkbahar başındaki tahminlerin güvenilirliği daha düşük; bazı bilim insanları erken varsayımlara karşı temkin çağrısı yapıyor.
El Niño nedir?
El Niño, Pasifik Okyanusu’ndaki su ve hava dolaşımının yaklaşık her iki ila yedi yılda bir bozulmasıyla ortaya çıkan, dünya çapında etkili bir iklim olayıdır. Terim, Güney Amerika’nın batı kıyısındaki balıkçıların Aralık ayı civarında gözlediği ve besin zincirinde çöküşe yol açan sıcaklık dalgalanmalarına atfen “El Niño de Navidad” ifadesinden gelir.
Normal koşullarda, doğu Pasifik’teki sıcak yüzey suları kuvvetli rüzgârlarla batıya taşınır; yerini derinlerden yükselen soğuk sular alır. Bazen bu düzen bozulur, rüzgârlar zayıflar ve doğu Pasifik ısınır. Bu büyük ısı anormallikleri, Amerika kıtaları boyunca jet akımlarının seyrini değiştirerek yaygın hava düzenlerini sarsar. Washington Post’a göre “süper” El Niño yaklaşık her 10-15 yılda bir görülür ve etkileri felaket boyutlarına ulaşabilir.
Tavsiye Edilen Haberler
-
Yenilenebilir EnerjiKüresel rüzgâr enerjisinde rekor yıl: Çinli türbin üreticileri pazarın zirvesinde -
-
-
İklim DeğişikliğiKüresel ısınmanın hızı 2015’ten bu yana neredeyse iki katına çıktı
ABD’de beklenen etkiler
El Niño’nun ABD üzerindeki etkileri değişken olsa da bazı kalıplar öne çıkıyor:
- Güçlü bir El Niño, okyanustan atmosfere taşınan ısıyla küresel sıcaklıkları yükseltir. Bu, ABD’nin batısında normalden daha sıcak bir yaz ve Kaliforniya ile Oregon’da orman yangını sezonunun kötüleşmesi anlamına gelebilir. Geçmişte ABD’nin güneyinde görece daha serin yazlar da görülmüştür.
- Kışın Batı ve Güney daha yağışlı geçebilir; dağlarda kar birikimi artabilir ve süregelen kuraklıklarda kısmi rahatlama görülebilir. Orta Batı daha kurak, Pasifik Kuzeybatısı ise alışılmadık ölçüde sıcak olabilir.
- AccuWeather meteoroloğu Chat Merrill, El Niño desenlerinin Colorado Havzası’na normalin üzerinde yağış getirebileceğini, erken başlayan bir El Niño’nun ise yaz ve sonbaharda Güney Ovaları’ndan Doğu Kıyısı’na kadar nemi artırabileceğini söyledi.
- Atlantik’te kasırga oluşumu zorlaşırken Pasifik’te aktivite artma eğilimindedir; bu da Hawaii ve Doğu Asya’da daha fazla fırtına olasılığı demektir. Guam, Hawaii ve Amerikan Samoası gibi Pasifik adaları genel olarak daha kuru olabilir; ancak siklon olasılığındaki artış, aniden şiddetli yağışlara maruz kalabilecekleri anlamına gelir.
- Genel tablo, tropiklerde yoğun sıcaklar ve dünya çapında yaygın kuraklıklarla birlikte daha sık aşırı hava olaylarına işaret eder.
Küresel ısınma ile tehlikeli etkileşim
İnsan kaynaklı küresel ısınma, El Niño’nun ısı yükünü sistemden atmayı zorlaştırıyor. Savunma Bakanlığı meteorologu Eric Webb, Washington Post’a yaptığı açıklamada, sera gazı yoğunlukları yükselirken iklim sisteminin büyük bir El Niño’da açığa çıkan ısıyı etkin biçimde uzaklaştıramadığını, bir sonraki El Niño’nun temel sıcaklık seviyesini daha da yukarı ittiğini söyledi.
2023/24 El Niño’sunun, 2024’ün Dünya tarihinin en sıcak yılı olmasına katkıda bulunduğu bildirildi. İklim bilimci Zeke Hausfather, 2026/27’de olası bir süper El Niño’nun 2026 küresel sıcaklık tahminini yükselteceğini (yine de 2024’ü geçmesi olası değil) ve 2027’nin kayıtlardaki en sıcak yıl olma ihtimalini ciddi biçimde artıracağını belirtti.
Kayıtlara geçen sıcak mevsimler ve bölgesel farklılıklar
Federal meteorologlar, 2025/26 kışının, Kuzeydoğu ve Orta Batı’da şiddetli kar fırtınaları yaşanmasına rağmen, kıta ABD’sinde kayıtlara geçen en sıcak kış olduğunu hesapladı. Bulgular, genel ısınmanın bölgelere göre öngörülemeyen ve farklı etkiler yaratabildiğini gösterdi. NOAA iklim izleme şefi Russell Vose, “Doğu’da, özellikle Kuzeydoğu’da kış yaşandı” derken, “Batı’da ise kışı kaçırdığımızı söyleyebileceğimiz yerler kesinlikle vardı” ifadesini kullandı.
Belirsizlik ve uyarılar
ECMWF’nin model çıktıları “güçlü” ya da “süper” El Niño ihtimalini artırsa da, erken dönem tahminlerin güvenilirliği görece düşüktür. Uzmanlar, özellikle ilkbahar başında yapılan öngörülere aşırı güvenilmemesi gerektiğini vurguluyor. Buna karşın güçlü bir El Niño’nun gerçekleşmesi, ABD’de sıcaklıklar, yağış düzenleri, kasırga sezonu ve orman yangınları dahil olmak üzere geniş bir yelpazede belirgin etkilere yol açabilir.
