ABD Başkanı Donald Trump, gezegeni ısıtan gazların azaltılmasına yönelik ülkedeki tüm federal politikaların temelini oluşturan Barack Obama dönemine ait önemli bir bilimsel kararı iptal etti.
2009 tarihli “Tehlike Tespiti” adlı kararda, sera gazlarının ABD’de kamu sağlığı için tehdit oluşturduğu sonucuna varılmıştı.
Bu bulgu, özellikle araçlardaki emisyonları dizginlemeye yönelik federal çabaların yasal dayanağına dönüşmüştü.
Beyaz Saray, Trump’ın söz konusu kararı iptal etmesini, “Amerikan tarihindeki en büyük deregülasyon” olarak nitelendirdi ve bu kararla otomobil fiyatlarının düşeceğini, otomobil üreticileri için maliyetlerin araç başına 2 bin 400 dolar azalacağını belirtti.
Tavsiye Edilen Haberler
Çevre örgütleri ise bu hamlenin iklim değişikliği konusunda şimdiye kadar atılmış en önemli geri adım olduğunu söylüyor ve mahkemelere itiraz başvuruları yapmaya hazırlanıyor.
Trump: ‘Felaket bir Obama dönemi politikası’
ABD Başkanı Trump ise 12 Şubat’ta Oval Ofis’te yaptığı konuşmada, 2009 tarihli kararın “Amerikan otomobil endüstrisine ciddi zarar veren ve Amerikalı tüketiciler için fiyatları büyük ölçüde artıran felaket bir Obama dönemi politikası” olduğunu söyledi.
Cumhuriyetçi Başkan Trump, Demokratların iklim gündemiyle ilgili olarak “Bu radikal kural, tarihin en büyük dolandırıcılıklarından biri olan Yeşil Yeni Dolandırıcılığın yasal temeli haline gelmişti” dedi.
Obama’dan tepki
Görevdeki başkanların politikaları hakkında nadiren yorum yapan eski ABD Başkanı Barack Obama ise “Tehlike Tespiti” kararının yürürlükten kaldırılmasının Amerikalıları daha savunmasız hale getireceğini söyledi.
Barack Obama, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Bu olmadan daha az güvenli, daha az sağlıklı ve iklim değişikliğiyle daha az mücadele edebilir olacağız. Tüm bunlar fosil yakıt endüstrisinin daha da fazla para kazanabilmesi için” diye yazdı.
ABD’de Çevre Koruma Ajansı (EPA) sera gazlarının etkileri konusunda ilk kez 2009 yılında, Obama’nın birinci başkanlık döneminin ilk yılında bir duruş sergilemişti.
EPA, karbondioksit ve metan da dahil, gezegeni ısıtan altı temel sera gazının insan sağlığı için tehlike oluşturduğuna karar vermişti.
O dönem bölünmüş ABD Kongresi’nde Demokratlar ve Cumhuriyetçilerin artan küresel sıcaklıklarla mücadele etmek için mevzuat üzerinde anlaşamaması nedeniyle EPA’nın bulgusu, ilerleyen yıllarda emisyonları dizginlemeye yönelik federal çabaların merkezinde yer almıştı.
Eski bir EPA ve Adalet Bakanlığı avukatı olan Meghan Greenfield, “Tehlike Tespiti, ABD’nin sera gazlarına ilişkin düzenlemelerinin temel dayanağı olmuştur” dedi.
“Bu karar motorlu taşıtları içeriyor ama aynı zamanda enerji santrallerini, petrol ve gaz sektörünü, çöp sahalarından çıkan metanı, hatta uçakları da içeriyor” diyen Greenfield, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Yani gerçekten de tüm sektörleri kapsıyor. Her bir sektör için tüm standartlar bu tek şeye dayanıyor.”
Trump yönetimi yetkilileri, düzenlemenin iptal edilmesinin 1 trilyon dolardan fazla tasarruf sağlayacağını, enerji ve ulaşım fiyatlarının düşmesine yardımcı olacağını vurguluyor.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt gazetecilere yaptığı açıklamada, kararın iptal edilerek tersine çevrilmesinin otomobil üreticilerinin harcamalarını araç başına 2 bin 400 dolar azaltacağını söyledi.
Ancak pek çok çevreci, Trump ekibi tarafından lanse edilen potansiyel maliyet tasarruflarına şüpheyle yaklaşıyor.
Çevre Savunma Fonu’ndan Peter Zalzal, “Bu karar Amerikalıları, daha az verimli ve çevreyi daha fazla kirleten bu araçlara yönlendirmek için yaklaşık 1,4 trilyon dolar daha fazla para harcamaya zorlayacak. Bu, ek yakıt maliyeti olacak” dedi ve ekledi:
“Sağlık üzerindeki etkilerini de analiz ettik. Tespitimiz bu kararın, 58 bin ek erken ölüme ve 37 milyon daha fazla astım atağına yol açacağı yönünde.”
ABD otomotiv endüstrisinde bazıları için, daha az yakıt tasarruflu araçlar üretmek denizaşırı satışlarını sınırlayabileceğinden, kararı geri alma konusunda belirsizlik olacak.
Columbia Üniversitesi’nden iklim hukuku uzmanı Michael Gerrard, “Bu geri dönüş, yakıt ekonomisi standartlarının gevşetilmesi gibi zaten yapılmış olan şeyleri pekiştiriyor” dedi.
Gerrard, “Ancak bu durum ABD’li otomotiv üreticilerini gerçekten zor durumda bırakıyor. Çünkü başka kimse Amerikan otomobillerini satın almak istemeyecek” diye konuştu.
Bazı gözlemcilere göre bu geri adım Beyaz Saray’ın iklim değişikliği düzenlemelerini geri çekmesine yardımcı olacak olsa da, istenmeyen sonuçların ortaya çıkması muhtemel.
Trump yönetimi, bulguyu tersine çevirmeye çalışırken, eyaletlerin karbon emisyonları konusunda daha katı yasalar çıkarmasını engellemek için 2009 tarihli kararı da kullanmıştı.
Bulgunun dünyayı ısıtan gazlarla ilgili düzenlemelere gidilmesinin sorumluluğunu federal bir otoriteye vermesi, iklim sorunuyla ilgili olarak bireyler veya kuruluşlar tarafından açılan ve “sıkıntı” olarak nitelendirilen davaları bastırmak için de kullanıldı.
Washington’da Jenner & Block hukuk firmasından Meghan Greenfield, “Tehlike Tespiti kararı çok sayıda davayı engelledi ve davacıların iddialarını mahkemeye taşımamaları konusunda oldukça etkili oldu” dedi.
Greenfield, “Eyaletlerin ve kâr amacı gütmeyen grupların, muhtemelen öncelikle eyalet mahkemelerimizde, bu yeni yasanın sınırlarının nerede olduğunu anlamaya çalışmak için davalar açmasını beklerdim” diye de ekledi.
İklim bilimine meydan okumak
“Tehlike Tespiti”nin tersine çevrilmesiyle ilgili önemli bir tartışma da, bulgunun dayandığı bilimle ilgili olacak.
ABD Enerji Bakanlığı geçen yıl, sera gazlarının ısınma üzerindeki etkisi konusunda yaygın olarak kabul gören bilime meydan okuyan bir rapor yazmaları için bilim insanlarından oluşan bir panel oluşturdu.
Bu rapor, 2009 tarihli kararın tersine çevrilmesine yönelik ilk önerinin temelini oluşturmuştu.
Ancak pek çok iklim uzmanı; panelin temsil gücü olmadığından, ısınma üzerindeki insan etkisine şüpheyle yaklaşan kişilerle dolu olduğundan, raporun yanlış ve yanıltıcı olduğundan şikayet etti.
Trump yönetiminin herhangi bir itirazla karşılaştığında bu rapora ne kadar güveneceği belli olmasa da, federal bir yargıç kısa süre önce bakanlığın raporu yazan ekibi oluştururken yasaları ihlal ettiğine hükmetti.
Aslında, “Tehlike Tespiti” kararının mahkeme tarafından da iptal edilmesi, tam da Trump yönetiminin istediği şey olabilir.
Birçok hukuk uzmanı, Trump’ın görev süresi sona ermeden önce “Tehlike Tespiti” kararının Yüksek Mahkeme’ye taşınmasını istediklerini ve davayı kazanmaları halinde bulgunun tarihe karışacağına inanıyor.
Meghan Greenfield, “EPA bu alandan tamamen çıktığı ve bunu kalıcı olarak yapmak istediği için bu gerçekten farklı” dedi ve ekledi:
“Yüksek Mahkeme önünde çerçevesini çizdikleri bu argüman kabul görürse, yeni yönetim yeni bir mevzuat olmadan bu pozisyonu değiştiremeyecek.”
Kaynak: BBCTürkçe
