Uganda’da 40 yıl sonra ilk kez gergedanlar Kidepo Vadisi’ne geri döndü

Uganda’nın Kidepo Vadisi Milli Parkı, kaçak avcılığın 1980’lerde vahşi popülasyonu yok etmesinden 40 yılı aşkın süre sonra ilk gergedanlarına kavuştu.

Salı günü özel bir çiftlikten nakledilen iki güney beyaz gergedan, 1983’te son bireyin öldürüldüğü parka yeniden yerleştirilecek 8 hayvanın ilki oldu.

“Yeni bir gergedan öyküsünün başlangıcı”

Yeniden yerleştirme operasyonu, kısmen devlet tarafından yönetilen Uganda Yaban Hayatı Kurumu (UWA) tarafından denetleniyor. UWA İcra Direktörü James Musinguzi, törende “Bu an, Kidepo Vadisi Milli Parkı için yeni bir gergedan öyküsünün başlangıcını işaret ediyor. Bu yer değişimi, bir zamanlar parkın doğal mirasının parçası olan bir türü yeniden canlandırma yolunda atılan ilk adımdır” dedi.

Ziwa’dan Kidepo’ya: Dönüş yolculuğu

Gergedanlar, başkent Kampala’nın yaklaşık 100 kilometre kuzeyindeki Nakasongola’da yer alan özel Ziwa Gergedan ve Yaban Hayatı Çiftliği’nden, ülkenin kuzeydoğusundaki ücra savana alanı Kidepo’ya taşındı. Ziwa, 2005’te Kenya’daki bir av rezervinden dört güney beyaz gergedanı ithal ederek yetiştirme programını başlatmıştı.

Neden kayboldular? Neden şimdi geri dönüyorlar?

Kidepo ve Uganda’nın diğer milli parklarındaki gergedanlar, 1970’ler–1980’lerde siyasi istikrarsızlığın gölgesinde, boynuzları ve etleri için kaçak avcılar tarafından yok edildi. O dönemde yaklaşık 700 birey barındıran popülasyon tamamen ortadan kalktı. Bugün geri dönüş, uzun soluklu yetiştirme, koruma altyapısı ve alan güvenliği yatırımlarının bir sonucu. Ancak uzmanlara göre kaçak avcılık Uganda’nın korunan alanlarında hâlâ büyük bir tehdit; yetkililer düzenli olarak fildişi, pangolin ve diğer türlerle yakalanan şüphelileri gözaltına alıyor. Asya’nın bazı ülkelerinde boynuzlara yönelik talep —geleneksel tıp ve statü sembolü kullanımları nedeniyle— sürüyor.

Kırılgan bir coğrafyada koruma mücadelesi

Kidepo, sınır ötesi silahlı sığır hırsızlıklarının görülebildiği, ayrıca Uganda’nın Güney Sudan’la sınır komşusu olduğu bir bölgede yer alıyor. Bu durum, park yönetimi için güvenlik ve izleme çalışmalarını daha da kritik kılıyor. UWA, yeniden yerleştirmenin kademeli olarak devam edeceğini ve saha güvenliği ile topluluk işbirliğinin güçlendirileceğini belirtiyor.

Kidepo’ya gergedanların dönüşü, Uganda’nın türü vahşi doğada yeniden kazanma çabasındaki en görünür eşiklerden biri. Ancak kalıcı başarı, kaçak avcılıkla mücadele, sınır güvenliği, yerel topluluklarla ortaklıklar ve sürekli finansmanla mümkün olacak.