Yeşil viski mi? İskoç üretici çevre dostu alüminyum şişeleri deniyor

İskoçya’daki küçük bir damıtımevi, karbon ayak izini azaltmak amacıyla malt viskisini cam yerine alüminyum şişelerde satma olasılığını test ediyor. Ancak gelenek, sağlık kaygıları ve tüketici alışkanlıkları bu dönüşümün önündeki en büyük engeller.

İskoçya’daki bar, restoran ve otellerin raflarını süsleyen kehribar rengi malt viskiler, ülkenin en güçlü kültürel sembollerinden biri olarak kabul ediliyor. Bu nedenle viskinin cam şişe dışında bir ambalajda sunulması, birçok viski meraklısı için neredeyse düşünülemez bir fikir.

Ancak Stirling kentinde faaliyet gösteren ve İskoçya’nın en küçük damıtımevlerinden biri olan Stirling Distillery, bu tabuyu sorguluyor. Bannockburn Savaşı’nın yapıldığı bölgeye yakın bir konumda bulunan damıtımevi, daha sürdürülebilir bir üretim hedefiyle, küçük partiler halinde ürettiği malt viskisini alüminyum şişelerde sunmanın mümkün olup olmadığını araştırıyor.

Viski sektöründe hiç yer bulmadı

Alüminyum, gıda ve içecek sektöründe yaygın olarak kullanılan bir ambalaj malzemesi. Meşrubatlardan hazır yemeklere kadar pek çok üründe tercih ediliyor ve son yıllarda votka ile cin gibi içkilerde de kullanılmaya başlandı. Ancak gelenek, estetik ve köken vurgusunun güçlü olduğu viski sektöründe bugüne kadar neredeyse hiç yer bulamadı. Üstelik şişe başına 100 sterlinin üzerinde ödeme yapan viski tutkunlarının bu tür bir değişime sıcak bakmayacağı düşünülüyor.

Stirling Distillery, alüminyum şişelerin viski için güvenli olup olmadığını test etmek amacıyla, bira ve damıtma araştırmalarında uzmanlaşmış olan Heriot-Watt Üniversitesi’nden bilim insanlarıyla birlikte çalışıyor. Damıtımevinin pazarlama direktörü Kathryn Holm, özellikle genç tüketicilerin alkol tüketiminin azalmasına rağmen çevre dostu ürünlere daha açık olduğunu ve sürdürülebilir ambalajın bu kitle için cazip olabileceğini söylüyor.

Alüminyum şişelerin cam şişelere göre avantajları

İskoç viski üreticileri yenilenebilir enerji ve biyokütle kullanımıyla övünse de, cam şişeler hâlâ sektörün karbon ayak izinde önemli bir paya sahip. Tam dolu bir cam viski şişesinin ağırlığı, içindeki viskiye neredeyse eşit olabiliyor. Buna karşılık alüminyum şişeler camdan yaklaşık yüzde 90 daha hafif, daha ince ve taşımada çok daha az enerji gerektiriyor. Ayrıca hızlı ve kolay geri dönüştürülebilmeleri önemli bir çevresel avantaj sağlıyor.

Southampton Üniversitesi’nde yapılan araştırmalar da geri dönüştürülmüş alüminyumun, hem cam hem de plastik ambalajlara kıyasla çevresel açıdan daha düşük etkiye sahip olduğunu ortaya koyuyor. Yeni üretilmiş cam şişeler ise en yüksek çevresel zarara sahip ambalaj türü olarak öne çıkıyor.

Testler sürüyor: Alüminyum ve alkolün uyumu

Buna rağmen bilimsel testler bazı sorunlara işaret ediyor. Heriot-Watt Üniversitesi’nden Prof. Annie Hill ve Dr. Dave Ellis’in yürüttüğü çalışmalarda, alüminyum şişelerde saklanan viskide mikroskobik alüminyum izlerine rastlandı. Araştırmacılar, yüksek alkol oranına sahip (%49) viskinin, şişenin iç kaplamasını bozarak bu geçişe neden olabileceğini belirtiyor. Bu durum, uzun vadede hem sağlık riskleri hem de viskinin tadı ve kimyasal yapısında değişim ihtimali doğuruyor.

Ellis, “En kritik soru şu: Piyasada, viskiyi güvenle taşıyabilecek bir iç kaplamaya sahip alüminyum şişe var mı? Şu an bunun kesin cevabını bilmiyoruz,” diyor. Ekip, daha iyi kaplamalara sahip şişelerle ve daha uzun süreli testler yapmayı planlıyor.

Sektörde benzer denemeler daha önce de yapıldı. Isle of Harris Distillery, cin ürününü bir süre alüminyum şişelerde yeniden doldurmayı denedi ve özellikle bisikletçiler ile kampçılar arasında ilgi gördü. Bazı üreticiler votka ve diğer içkilerde de alüminyum ambalajlara yönelirken, Fransa’da bir calvados üreticisi içkisini kağıt şişelerde satıyor.

Şimdilik Stirling Distillery için alüminyum şişeler bir deney aşamasında. Ancak sektör genelinde karbon ayak izini azaltma baskısı ve tüketici alışkanlıklarındaki değişim, viski dünyasında köklü dönüşümlerin kapıda olabileceğine işaret ediyor.

Holm’un sözleriyle: “Bugün 100 sterlinlik bir viskinin alüminyum şişede sunulması kulağa tuhaf geliyor olabilir. Ama bu doğru şekilde yapılırsa, insanlara gerçekten sürdürülebilir bir alternatif sunabiliriz. Talebin ne olacağını ise ancak denediğimizde göreceğiz.”