Amerikan batısındaki hızlı kar erimesi bilim insanlarını şaşkına çevirdi

Amerikan batısında Mart ayındaki aşırı sıcaklar, zaten zayıf olan kar örtüsünü rekor hızla eritti. Bilim insanları, bu tablonun su kaynakları, tarım ve 2025 yangın sezonu için ciddi risk oluşturduğunu söylüyor.

Amerika’nın batısında bu hafta yapılan kar ölçümleri, bölgenin su geleceğine ilişkin endişeleri artırdı. Tarihsel olarak sıcak geçen bir kışın ardından Mart ayında etkili olan olağanüstü sıcak hava, zaten zayıf olan kar örtüsünü hızla eritti. Uzmanlara göre bu hızlı çözülme, yaz boyunca rezervuarları, nehirleri ve kurak bölgeleri beslemesi gereken suyun kritik ölçüde azalması anlamına geliyor. Bilim insanları, önümüzdeki günlerde yeni kar yağışı ihtimali bulunsa da bunun kaybı telafi etmek için büyük olasılıkla geç kalınmış bir müdahale olacağı görüşünde.

Colorado Eyalet Üniversitesi iklimbilimcisi Russ Schumacher, bu yıl gözlenen tabloyu alışılmış değişkenliğin ötesinde değerlendirdi. Schumacher, Mart ayında seyrek kar örtüsünü hızla eriten sıcaklıkların “bambaşka bir seviyede” olduğunu belirterek, eldeki veriler içinde benzer ölçüde düşük seviyelerin görülmemiş olmasının ciddi kaygı yarattığını söyledi. Çünkü batı eyaletlerinde kar örtüsü, doğal bir su tasarruf hesabı gibi işliyor; kış boyunca biriken kar, ilkbahar ve yaz aylarında yavaş eriyerek su sistemlerini besliyor.

ABD batısında kar örtüsü neden bu kadar önemli?

Batı ABD’de 1 Nisan haftasında yapılan kar ölçümleri, yılın en kritik göstergeleri arasında kabul ediliyor. Bu ölçümler, dağlardaki karın eridiğinde ne kadar su sağlayabileceğini, yani rezervuarlar, akarsular, tarım alanları ve kentler için ne kadar kaynak oluşacağını ortaya koyuyor. Bu nedenle yalnızca karın kalınlığı değil, içinde depolanan su miktarı da büyük önem taşıyor.

Uzmanların yakından izlediği gösterge “kar suyu eşdeğeri” olarak biliniyor. Bu değer, mevcut kar örtüsünün tamamen erimesi halinde ne kadar su üretilebileceğini gösteriyor. Ancak bu yıl rakamlar son derece düşük. Kaliforniya Su Kaynakları Dairesi verilerine göre Sierra Nevada’da çarşamba günü kar suyu eşdeğeri yalnızca 4,9 inç olarak ölçüldü. Bu, tarihsel ortalamanın sadece yüzde 18’ine karşılık geliyor.

Colorado Nehri havzasında durum ne kadar kötü?

Tablo yalnızca Kaliforniya ile sınırlı değil. Colorado Nehri’nin kaynak sularında da kar örtüsü tarihi düşük seviyelere indi. Pazartesi günü havzada ölçülen kar derinliği 4 inçten biraz fazla oldu. Bu değer, ortalamanın yalnızca yüzde 24’üne denk geliyor ve önceki rekor düşük seviyenin yarısından bile az.

Colorado Nehri, 40 milyondan fazla insanın su ihtiyacını karşılayan, 5,5 milyon dönüm tarım arazisini besleyen, 30 yerli kabileye ve Meksika’nın bazı bölgelerine su sağlayan kritik bir sistem. Ancak nehir üzerindeki iki büyük rezervuar olan Mead Gölü ve Powell Gölü, mart sonu itibarıyla sırasıyla yüzde 25 ve yüzde 33 doluluk oranında kaldı. Yetkililer, Powell Gölü’ndeki su seviyesinin daha da düşmesi ihtimaline karşı yüzer marinanın yerini bile değiştiriyor.

Bilim insanları, su seviyesinin “ölü havuz” olarak tanımlanan kritik eşiklere yaklaşmasının sistemin işleyişini bozabileceği uyarısında bulunuyor. Bu senaryoda su, barajlardan geçemeyecek kadar düşer; hidroelektrik üretimi ve aşağı havzalara su dağıtımı tehlikeye girer.

Mart sıcaklıkları neden bu kadar dikkat çekti?

Federal kar kıtlığı güncellemesine göre daha mart başında batıdaki büyük nehir havzalarının tamamı kar eksikliği yaşıyordu. İstasyonların yaklaşık yüzde 91’i ortalamanın altında kar suyu eşdeğeri bildirdi. Uzmanlar, durumu dengeleyebilecek geç sezon soğuk fırtınaları umut ederken, bunun yerine olağanüstü bir sıcak hava dalgası geldi.

Mart ayında 1.500’den fazla aylık sıcaklık rekoru kırıldı, yüzlerce rekor da egale edildi. İklim bilimci Daniel Swain, bu olayı Amerikan güneybatısında şimdiye kadar gözlenen en anormal aşırı sıcaklık olaylarından biri olarak tanımladı. Swain’e göre, rekor sıcaklığın en önemli sonucu 2025-26 su yılı kar örtüsünün neredeyse yok olması olacak.

Kaliforniya’da alçak rakımlardaki kar örtüsü büyük ölçüde kayboldu. Sierra Nevada’da erime hızı bu şekilde sürerse nisan başında neredeyse hiç kar kalmayabileceği belirtiliyor. Uzmanlara göre bu hızın aynı yoğunlukta sürmesi zor olsa da, eyaletin en erken erime yıllarından biriyle karşı karşıya kalma olasılığı yüksek.

Su kısıtlamaları ve yangın sezonu için ne anlama geliyor?

Zayıf kar örtüsü bazı kentleri şimdiden harekete geçirdi. Utah’ta Salt Lake City yönetimi, sakinler ve işletmelerden milyonlarca galon su tasarrufu yapmalarını istedi. Colorado’da çim sulamayı sınırlayan yerel kararlar uygulanıyor. Wyoming’de ise açık alan sulamasına yönelik tam kısıtlamaların mayıs ayı gibi başlayabileceği uyarısı yapıldı. Çiftçiler ve hayvancılar da daha düşük su tahsisleri nedeniyle zor kararlarla karşı karşıya.

Ancak risk yalnızca su teminiyle sınırlı değil. Uzmanlar, erken eriyen karın daha uzun ve daha şiddetli bir yangın sezonuna zemin hazırlayabileceğini söylüyor. Colorado Boulder Üniversitesi’nden Joel Lisonbee, hava koşullarında büyük bir değişiklik olmazsa uzun bir yangın sezonunun muhtemel olduğunu belirtti. Daha önce geç ilkbahara kadar kar altında kalan alanların erken kuruması, bitki örtüsünü yangına daha açık hale getiriyor.

Bu yıl ABD genelinde şimdiden 1,5 milyon dönümden fazla alan yandı. Bu miktar, 10 yıllık ortalamanın iki katından fazla. Uzmanlara göre sıcaklık ve kuraklık birlikte hareket ederek yangın riskini katlıyor. İklim bilimciler, batı ABD’nin daha sıcak ve daha kurak hale geldiğini, kar mevsimlerinin kısaldığını ve yüksek yangın riskinin yılın daha uzun bölümüne yayıldığını uzun süredir vurguluyor.

Amerikan batısındaki hızlı kar erimesi, bir mevsimlik hava olayı olmanın ötesinde, iklim krizinin su döngüsünü nasıl dönüştürdüğünü gösteren güçlü bir işaret olarak görülüyor. Kısa vadede su ve yangın riski büyürken, uzun vadede uyum ve risk azaltma politikalarının daha da acil hale geldiği belirtiliyor.