Fransa’nın 240 milyon euroluk planı: Şarj istasyonları ve ısı pompası desteğiyle fosilden çıkış

İran’a yönelik savaş, fosil yakıtlara bağımlılığın yarattığı tehlikeleri gözler önüne sermeyi sürdürürken Fransa elektrifikasyon sürecini hızlandırmak istiyor.

Piyasada, iki haftalık bir ateşkes ilanının ardından görülen düşüşe rağmen, Avrupa’da petrol ve gaz fiyatlarının bir süre daha yüksek seyretmesi bekleniyor.

Körfez’deki tesislere haftalarca süren saldırıların gaz arzı üzerinde yıllara yayılan etkiler yaratacağı öngörülürken, küresel petrol tedarikinin yaklaşık beşte birinin geçtiği Hürmüz Boğazı savaşın başlangıcından bu yana fiilen kapalı.

Fiyatların fırlaması, kıta genelinde Avrupalıları yerli ve temiz enerjiye yöneltti; birçok ülkede elektrikli araçlar (EV), ısı pompaları ve çatı üstü güneş panellerinin yaygınlaşmasında artış görülüyor. Birleşik Krallık da hanelerin enerji faturalarını düşürmesine yardımcı olmak için, tak-çalıştır (plug-in) güneş sistemlerine yeşil ışık yakan son Avrupa ülkesi oldu.

Fransa nihayet fosil yakıtlara sırtını mı dönüyor?

1 Nisan’da Fransız hükümeti, ekonomisinin elektrifikasyonunu hızlandırmak ve fosil yakıt ithalatına bağımlılığı aşamalı olarak sona erdirmek için harekete geçtiğini açıkladı.

“Mesele artık sadece iklim değil, ulusal çıkar meselesi” diyen Başbakan Sébastian Lecornu o dönemde böyle konuşmuştu.

Hükümet, Fransa’nın fosil yakıtlara bağımlılığını 2030’a kadar yüzde 60’tan yüzde 40’a indirmeyi zaten hedefliyor. Bunun başlıca yolları, ulaşım ve binaların elektrifikasyonu ile elektrikli araçlar ve ısı pompalarının daha yaygın kullanımı olacak.

“Fransız hükümetinin elektrifikasyon planı, mevcut enerji krizine yapısal bir yanıt verilmesi konusunda Avrupa için olumlu bir emsal oluşturabilir” diyor Avrupa çapında faaliyet gösteren düşünce kuruluşu Strategic Perspectives’in Direktörü Neil Makaroff.

“Fransa, bol miktarda düşük karbonlu elektriği, köklü nükleer filosu ve özellikle açık deniz rüzgarı ile güneş enerjisinde devasa yenilenebilir potansiyeli sayesinde kıtanın elektrifikasyonuna liderlik edebilecek benzersiz bir konumda.”

Fransa bu yılın başlarında, altı yeni nükleer reaktör ve yenilenebilir enerjiden oluşan bir karışımın öncülüğünde, 2030’a kadar elektriğin toplam enerji tüketimindeki payını yüzde 60’a çıkarmayı hedeflediğini duyurmuştu.

Daha fazla şarj istasyonu ve ısı pompası desteği

Bu hafta (8 Nisan’da) devlete ait enerji şirketi Électricité de France (EDF Group), Fransa’nın elektrifikasyonunu desteklemek üzere 240 milyon avroluk bir yatırım açıkladı.

Şirket, dizelle çalışan kamyon filolarını elektrikli ağır vasıta araçlara dönüştüren ulaşım operatörlerine satın alma desteği olarak 30 milyon avro ayırdı; kamyon başına ortalama hibe tutarı 15 bin avro olacak.

Önümüzdeki üç yıl içinde, ana karadaki Fransa genelinde uzun yol elektrikli kamyonlara yönelik 180 şarj istasyonunun kurulumu için ayrıca 50 milyon avro tahsis edilecek.

80 milyon avro, yeni elektrik yoğun sanayi tesislerinin Fransa’da kurulmasını destekleyecek projelere ayrılacak. EDF, sanayi yatırımlarının hayata geçirilme süresini kısaltmak için “şebeke bağlantısı hazır anahtar teslim sahalar” da sunacağını belirtiyor. Bu sayede şirketler, şebekeye bağlanmak için yıllarca onay beklemek yerine, çok daha hızlı faaliyete geçebilecek.

Destek fonu ayrıca, gaz veya akaryakıt kazanlarının yerine ısı pompası kurulumu için 80 bin düşük gelirli haneye (mevcut programlarla birleştirilebilen) 1.000 avroluk sabit tutarlı bir hibe sağlayacak.

“Bugün, her zamankinden daha fazla, kullanımları elektriğe kaydırmayı hızlandırarak ülkenin özellikle gaz ve petrole bağımlılığını azaltmasına yardımcı olmak istiyoruz” diyor EDF Group CEO’su Bernard Fontana.

Fontana, 240 milyon avroluk taahhüdün EDF’nin Fransa’nın enerji ve sanayi egemenliğini desteklemek için “somut adımlar” attığının göstergesi olduğunu da ekliyor.

EDF fonu hakkında daha fazla bilgiyi burada (kaynak İngilizce) bulabilirsiniz.

Fransa’nın elektrifikasyon planı yeterli mi?

2024’te AB elektriğinin neredeyse yarısı (yüzde 47,5) yenilenebilir kaynaklardan üretildi; bu, bir önceki yıla göre 2,1 puanlık artış anlamına geliyor.

Eurostat verilerine göre Avusturya, tüketilen elektriğin yüzde 90,1’ini yenilenebilir kaynaklardan üreterek ilk sırada yer aldı. Onu yüzde 88,1 ile İsveç ve yüzde 79,7 ile Danimarka izledi.

Fransa’da ise 2024 boyunca yenilenebilirlerin payı sadece yüzde 31,3’te kaldı; bu da ülkeyi komşusu İspanya’nın (yüzde 59,7) gerisine düşürdü. Ülke, enerji karışımının yaklaşık yüzde 67’sini nükleer güçten elde ederek nükleer enerji ağırlıklı çizgisini koruyor.

Başbakan, atıkların bertarafı, kurulum maliyetleri ve sabotaj halinde ortaya çıkabilecek felaket senaryolarına ilişkin kaygılara rağmen, tartışmanın “nükleer mi, yenilenebilir mi” ikilemine indirgenmesini defalarca reddederek bunun bir “çıkmaz sokak” olduğunu savundu.

“Asıl mücadele, karbonu hayatımızdan çıkarmak ve ithalata bağımlılığımızı azaltmak” diye konuşmuştu.

Nükleer enerji sera gazı salmadığı için düşük karbonlu bir kaynak sayılıyor, ancak yenilenebilir kabul edilmiyor. Bunun nedeni, nükleer enerjinin, yerkabuğunda sınırlı miktarda bulunan uranyumdan üretilmesi.