İklim baskısı Bordeaux’da yeni bir şarap türüne resmi statü kazandırıyor

İklim değişikliğinin üzüm bağları üzerindeki artan baskısı, dünyanın en köklü şarap bölgelerinden biri olan Bordeaux’da üretim anlayışını yeniden şekillendirirken, daha hafif ve düşük alkollü yeni bir Bordeaux şarap türü resmi statü kazanmaya hazırlanıyor.

Bordeaux şarap endüstrisi, tarih boyunca tüketici alışkanlıklarına uyum sağlama konusunda dikkat çekti. 1970’li yıllarda beyaz şarap üretimine yönelen bölge, 2000’li yıllarda ise güçlü meşe fıçılarında olgunlaştırılmış, yoğun gövdeli kırmızı şaraplarıyla küresel ün kazandı.

Şimdi ise sektör, İngilizce konuşulan ülkelerde iyi bilinen, kökeni çok daha eskiye dayanan bir kırmızı şarap stiline geri dönüyor: claret. İlk kez 12. yüzyılda Britanya’ya ihraç edilen claret, kısa sürede İngiltere’de en sevilen şaraplardan biri haline gelmişti. Zamanla daha dolgun gövdeli Bordeaux kırmızıları için gayri resmi bir eşanlamlı olarak kullanılmaya başlandı.

Bordeaux’nun koruma altına alınmış menşe adı sistemi kapsamında, bu yeni şarap stili mevcut Bordeaux appellation’ına resmen bağlandı. Ancak 2025 rekoltesinden itibaren piyasaya çıkacak şişeler, İngiltere’de pek çok kişinin claret olarak tanıdığı şaraplardan belirgin şekilde farklı olacak. Yeni stil; daha açık renkli, daha hafif gövdeli, daha az tanenli ve daha düşük alkollü olacak.

Bordeaux, iklim değişikliğinden en fazla etkilenen şarap bölgeleri arasında yer alıyor. Bordeaux Yetiştiriciler Birliği Genel Müdürü Stéphanie Sinoquet’e göre bazı etkiler, üreticiler için “olumlu bir meydan okuma” niteliği taşıyor. Üreticiler, artan sıcaklıklara uyum sağlamak amacıyla geleneksel olmayan, sıcağa dayanıklı üzüm çeşitlerine yöneliyor. Daha sıcak hava koşulları, üzümlerin “daha iyi ve daha tutarlı bir olgunluğa” ulaşmasını sağlıyor.

Ancak bunun bir sonucu olarak, alkol oranlarının sürekli artması endişe yaratıyor. Günümüzde Bordeaux kırmızılarında yüzde 15 alkol oranı yaygın hale gelmiş durumda. Grands Chais de France’ın Bordeaux Direktörü Jean-Raymond Clarenc, yeni sınıflandırmayı “çevresel değişimlere stratejik bir yanıt” olarak tanımladı.

Clarenc, “Daha kısa maserasyon süreleri uygulayarak ve güce değil tazeliğe odaklanan bir stil benimseyerek, daha sıcak yıllarda bile dengeli ve zarif şaraplar üretebiliyoruz. Bu, iklimsel bir zorluğu şarapçılık açısından bir fırsata dönüştürmenin yolu,” dedi.

Şarap tüketim alışkanlıkları da iklimle birlikte değişiyor. Daha sıcak hava koşulları, tüketicileri daha hafif ve meyvemsi şaraplara yönlendirirken, Fransa’da olduğu gibi İngiltere’de de kırmızı şarap tüketimi düşüş gösteriyor. Uzmanlar, daha hafif ve soğutularak içilebilen kırmızı şarapların giderek vazgeçilmez hale geldiğini belirtiyor. Guardian’a konuşan uzmanlara göre Bordeaux claret şarapları 8 ila 12 derece arasında servis edilmeli.

Sinoquet, “Daha taze ve meyvemsi stiller daha rahat ve kapsayıcı olarak algılanıyor,” dedi. Bu şarapların yemek eşliğinde olduğu kadar, tek başına içiminin de daha kolay olduğunu vurguladı.

Daha açık renkli Bordeaux şarapları — hatta onlardan da açık tonlara sahip koyu rosé şarapları — hiçbir zaman tamamen ortadan kalkmasa da, Bordeaux üreticileri uzun yıllar boyunca uluslararası beğeni kazanan, güçlü ve yıllandırmaya uygun kırmızı şaraplara odaklandı. Bu yönelim, özellikle varlıklı koleksiyoncuların ilgisini çekerken fiyatların hızla yükselmesine yol açtı. Sinoquet, “Klasik Bordeaux kırmızıları, yapısal ve uzun yıllar olgunlaşabilen stiller sunmaya devam edecek,” dedi.

Bordeaux’nun karşı karşıya olduğu zorlukların başlıca nedenlerinden biri olarak artan fiyatlar gösteriliyor. Şarap perakendecisi Laithwaites’in kurucusu Tony Laithwaite, “50 yıllık bir büyüme dönemi sona erdi. Bağlar terk ediliyor; biz bile birkaç parseli söktük,” dedi. Laithwaite, Çin dahil olmak üzere önemli pazarlarda talebin düşmesini, Fransa iç pazarındaki satış kaybını ve beyaz şaraba yönelimi bu gerilemenin nedenleri arasında saydı.

“Bordeaux’nun şık ve pahalı imajı, herkes için zor geçen bu dönemde artık eskisi kadar cazip değil,” diye konuştu.

Şarap uzmanı ve danışman Jonathan Kleeman’a göre, Y kuşağı önceki nesillere kıyasla pahalı şarapları biriktirmeye daha az ilgi gösteriyor ve içime hazır şarapları tercih ediyor. Kleeman, yeni kategoriye ilişkin olarak, “Bu ilginç olacak. Aslında geçmişe bir gönderme. Bordeaux şarapları eskiden bugünkü kadar büyük ve güçlü değildi. Eski bir İngiliz terimini yeniden hayata geçiriyor,” dedi.

Bu değişimin tüketicileri şaşırtıp şaşırtmayacağı sorusuna ise Kleeman, “Aslında hayır,” yanıtını verdi. Yeni stilin, “claret” kelimesine çok da aşina olmayan genç kuşaklara hitap ettiğini söyledi. Kleeman, pétillant naturel (pet-nat) gibi geleneksel köpüklü şarapların ve doğal şarap üretiminde kullanılan amforaların yeniden popülerleşmesini örnek göstererek, bu eğilimin daha geniş bir dönüşümün parçası olduğunu belirtti.

“Bu çok iyi bir hamle olabilir. Şarap kültürünü yakından bilenler, buna ‘claret’ denmesindeki ironiyi sevebilir,” dedi.

Günümüzde Burgonya, dünyanın en pahalı şarap bölgesi olarak kabul ediliyor. Peki, yeni Bordeaux claret şarapları Pinot Noir ağırlıklı Burgonya kırmızılarıyla benzerlik gösterecek mi? Sommelier Tom Claxton’a göre bu pek olası değil.

“Benzerlik daha hafif bir gövdede olabilir,” diyen Claxton, “ancak bu şarapların daha neşeli, daha ‘eğlenceli’ bir karakter sunmasını bekliyorum,” ifadelerini kullandı.