‘Ateş çemberi’ Güneş Tutulması bugün gökyüzünde

Halkalı Güneş Tutulması olarak bilinen ve kamuoyunda “ateş çemberi” diye anılan gök olayı bugün gerçekleşiyor. 2026’nın ilk tutulması olan bu doğa olayı, Time and Date verilerine göre dünya nüfusunun yalnızca yaklaşık yüzde 2’si tarafından doğrudan izlenebilecek. En net görüntünün Antarktika’dan alınması bekleniyor.

CNN’in aktardığına göre halkalı tutulma, Ay’ın Dünya ile Güneş arasından tam hizalı biçimde geçmesi ancak yörüngesinde Dünya’ya görece daha uzak bir konumda bulunduğu için Güneş’i tamamen örtememesiyle meydana geliyor. Ay, Güneş’in merkezini kapatsa da kenarlarda parlak bir halka bırakıyor. Bu parlak çember nedeniyle tutulma “ateş çemberi” olarak adlandırılıyor.

Halkalı, tam ve parçalı tutulma arasındaki fark

Ay’ın Güneş’i tamamen örtmesi durumunda Tam Güneş Tutulması yaşanıyor. Güneş, Ay ve Dünya’nın tam hizalanmaması halinde ise Parçalı Güneş Tutulması görülüyor. Halkalı tutulmada ise Ay, Güneş’i bütünüyle kapatamayacak kadar uzakta olduğu için gökyüzünde ateşten bir halka görüntüsü oluşuyor.

NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi Helyofizik Bilim Bölümü’nde bilim iletişimi yardımcı direktörü olan Dr. C. Alex Young, Ay’ın karanlık silueti etrafında oluşan parlak halkanın bu isimlendirmeye yol açtığını belirtiyor.

Nereden izlenebilecek, Türkiye’den görülecek mi?

Tutulmanın en net şekilde Antarktika’nın dar bir bölümünden izlenmesi bekleniyor. Kıtanın geri kalanında ise parçalı tutulma görülecek. Antarktika’daki Concordia Station’da tutulma yerel saatle 18.48’de başlayacak, 19.47’de maksimum evreye ulaşacak ve yaklaşık iki saat sürecek.

Güney Afrika, Güney Amerika ve Antarktika genelinde parçalı tutulma gözlemlenebilecek. Arjantin ve Şili’de sabah saatlerinde, Güney Afrika’da ise öğleden sonra izlenmesi bekleniyor. Türkiye’den ise bu tutulma görülemeyecek.

Bir sonraki halkalı tutulma 2027’de

Halkalı Güneş Tutulmaları genellikle her bir ila iki yılda bir meydana geliyor; ancak çoğu dünyanın sınırlı bir bölümünden izlenebiliyor. NASA verilerine göre bir sonraki halkalı tutulma 6 Şubat 2027’de gerçekleşecek ve Güney Amerika ile Afrika’nın daha geniş kesimlerinden görülebilecek.

Gökbilimciler tutulmaların genellikle çiftler, bazen de üçlü gruplar hâlinde meydana geldiğini ve bu dönemlerin “tutulma mevsimi” olarak adlandırıldığını belirtiyor. Young’a göre bir Güneş Tutulması, genellikle yaklaşık iki hafta önce ya da sonra bir Ay Tutulması ile birlikte gerçekleşiyor. Bu nedenle bugünkü halkalı tutulmayı, 3 Mart’ta yaşanacak Tam Ay Tutulması izleyecek.

Göz sağlığı için uyarı

Uzmanlar, halkalı ya da parçalı tutulma sırasında Güneş’e çıplak gözle bakmanın tehlikeli olduğu uyarısında bulunuyor. Tutulmayı izlemek için sertifikalı tutulma gözlüğü kullanılması gerekiyor; normal güneş gözlükleri yeterli koruma sağlamıyor.

Tutulma gözlüğü olmayanlar ise basit bir iğne deliği projektörü yaparak Güneş’i dolaylı biçimde gözlemleyebiliyor. Kartona açılan küçük bir delikten geçen ışık, arka taraftaki düz bir yüzeye yansıtılarak halkalı şekil güvenli şekilde izlenebiliyor.

2026 gökyüzü takvimi yoğun

2026’da gökyüzü meraklılarını başka önemli olaylar da bekliyor. 28 Şubat’ta altı gezegenin aynı anda görülebileceği bir “gezegen geçidi” yaşanacak. NASA’ya göre Merkür, Venüs, Satürn ve Jüpiter gün batımından sonra çıplak gözle görülebilirken; Uranüs ve Neptün için dürbün ya da teleskop gerekecek.

3 Mart’taki Tam Ay Tutulması ise Asya, Avustralya, Pasifik Adaları ve Amerika kıtasından izlenebilecek. Ay’ın kırmızımsı renge bürünmesi nedeniyle bu olay “Kanlı Ay” olarak adlandırılıyor.

Yıl boyunca ayrıca Lyridler (21-22 Nisan), Eta Kova (5-6 Mayıs), Güney Delta Kova ve Alfa Oğlak (30-31 Temmuz), Perseidler (12-13 Ağustos), Orionidler (21-22 Ekim), Güney Boğa (4-5 Kasım), Kuzey Boğa (11-12 Kasım), Leonidler (16-17 Kasım) ve İkizler/Geminidler (13-14 Aralık) meteor yağmurları gökyüzünü süsleyecek.