İklim krizinin büyüklüğünü ölçen birim: Zettajoule nedir?

İklim çöküşünün temel ölçü birimi olan zettajoule, gezegen ölçeğinde çalışan bilim insanları için bile anlaşılması zor devasa bir enerji birimidir. Bir zettajoule, bir milyar trilyon joule’e eşdeğerdir ve 21 sıfırdan oluşur. Uzmanlar bu sayıların büyüklüğünü anlatmak için “anlaşılmaz”, “neredeyse kavranamaz” ve “gerçekten büyük” gibi ifadelere başvurmak zorunda kalıyor.

1 Zettajoule = 1.000.000.000.000.000.000.000 Joule 

Dünya Meteoroloji Örgütü’nden alarm

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) bu hafta yayınladığı Küresel İklim Durumu raporunda, gezegenimizdeki okyanusları, karayı ve havayı tehlikeli seviyelere kadar ısıtan büyük ve giderek büyüyen bir enerji dengesizliğiyle karşı karşıya olduğu konusunda uyardı.

Rapora göre, Dünya’nın enerji dengesizliği 2005 ile 2025 yılları arasında yılda yaklaşık 11 zettajoule arttı; bu da toplam insan enerji kullanımının yaklaşık 18 katına eşdeğer. Petrol, gaz, kömür ve ormanların yakılması, karbondioksit, metan ve azot oksit gibi ısıyı hapseden sera gazlarını atmosfere salarak Dünya sisteminin ısıyı uzaya atma yeteneğini engelliyor.

Okyanustaki enerji dengesizliği rekor kırdı

Geçtiğimiz yıl, güneş ışınlarının yüzde 90’ından fazlasını emen dünya okyanuslarındaki enerji dengesizliği, önceki yirmi yılın ortalamasının iki katından fazla olan rekor bir seviye olan 23 zettajoule’e ulaştı.

WMO raporunun baş yazarı John Kennedy, okyanuslardaki 2025 dengesizliğinin, tüm dünyanın yıllık insan enerji tüketiminin yaklaşık 39 katı olduğunu söyledi.

Hiroşima bombası benzetmesi

Bilim insanı John Abraham, enerji birikimini 1945’te Hiroşima’yı yerle bir eden Little Boy atom bombasının patlayıcı gücüyle karşılaştırdı. 2020’de okyanuslara eklenen ısı miktarı her saniye yaklaşık beş Hiroşima bombası enerjisine eşdeğerdi. 2022’ye gelindiğinde bu rakam her saniye yedi Hiroşima bombasına ulaşmıştı. WMO verilerine göre geçen yıl bu rakam saniyede 11 Hiroşima patlamasına daha yakındı.

Zettajoule ile olimpik havuz hesabı

Çin Bilimler Akademisi, Olimpiyat standartlarında bir benzetme kullandı. Üç yıl önce, okyanuslardaki 15 zettajoule’lük enerji birikiminin 2,3 milyar olimpik havuz büyüklüğündeki suyu kaynatmaya yeteceğini belirtmişti. 2025 için güncellenen rakam yaklaşık 3,4 milyar olimpik havuzu buharlaştırmaya yetecek.

Joule’den Zettajoule’e yolculuk

Enerji biriminin adını aldığı Viktorya dönemi fizikçisi James Prescott Joule’un zamanında, Sanayi Devrimi’nden kısa bir süre sonra, bir joule yerden bir elma alıp masaya koymak için gereken işe eşdeğerdi.

O zamandan beri insanlar giderek daha büyük miktarlarda enerji kullanmaya başladı: kilojoule (bir fincan çay suyu kaynatmak için 150 kJ), megajoule (büyük bir küveti ısıtmak için 15 MJ), gigajoule (yarım depo benzinle açığa çıkan enerji), terajoule (Hiroşima bombası için 63 TJ), petajoule (Londra’nın günlük enerji tüketimi için 3 PJ) ve exajoule (8 milyar insanın yıllık enerji kullanımı için 600 EJ’den fazla).

Termodinamiğin birinci yasası

James Prescott Joule’un ısı korunumu üzerine yaptığı çalışmalar, enerjinin yaratılamayacağını veya yok edilemeyeceğini, yalnızca bir biçimden diğerine aktarılabileceğini belirten termodinamiğin birinci yasasının geliştirilmesine katkıda bulundu. Bu 175 yıllık ilke bugün de geçerliliğini koruyor ve iklim değişikliğinin temel açıklamasıdır.