Batı Avustralya’da kızıl gökyüzü paniği: Neden kırmızıya döndü?

Batı Avustralya’nın Denham bölgesinde gökyüzünün parlak kırmızıya dönmesi, sosyal medyada kıyamet sahnelerini andıran görüntülerle gündem oldu. Uzmanlara göre olağanüstü renk değişiminin nedeni, Tropikal Siklon Narelle öncesinde havaya karışan demir açısından zengin toz bulutları.

Batı Avustralya’da cuma günü kaydedilen kızıl gökyüzü görüntüleri, bölge sakinlerini şaşkına çevirdi. Denham’daki Shark Bay Karavan Parkı çevresinde gökyüzü parlak kırmızıya bürünürken, ortaya çıkan görüntüler sosyal medyada kısa sürede yayıldı. Park yönetiminin paylaştığı videolarda, çok sayıda kişinin dışarı çıkarak bu alışılmadık manzarayı izlediği görüldü. Yetkililer ise olayın bilim kurgu filmlerini andırsa da meteorolojik ve çevresel nedenlere dayandığını belirtiyor.

Shark Bay Karavan Parkı yönetimi, Facebook üzerinden yaptığı açıklamada dışarının “inanılmaz derecede ürkütücü” göründüğünü ve her yerin tozla kaplandığını bildirdi. AccuWeather’a göre gökyüzündeki bu çarpıcı renk değişimi, Tropikal Siklon Narelle öncesinde bölgeyi saran yoğun toz bulutundan kaynaklandı. Şirket, paylaştığı değerlendirmede, görüntülerin herhangi bir filtre içermediğini özellikle vurguladı.

Batı Avustralya’da gökyüzü neden kırmızıya döndü?

Uzmanlara göre olayın temelinde Batı Avustralya’nın toprak yapısı bulunuyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’ne bağlı Ulusal Çevre Uydu, Veri ve Bilgi Servisi, Avustralya topraklarının demir açısından zengin olduğunu ve sıcak, kuru iklim koşullarında oksidasyona uğradığını belirtiyor. Bu süreçte kayalar adeta paslanıyor, zamanla parçalanıyor ve kırmızımsı bir toz oluşuyor.

Bu toz, güçlü rüzgarlarla havaya karıştığında gökyüzünün rengini belirgin biçimde değiştirebiliyor. Uzmanlara göre Denham’daki olayda da Tropikal Siklon Narelle’nin öncesindeki atmosferik koşullar, bu kırmızı tozun yoğun biçimde taşınmasına yol açtı. Böylece gökyüzü, Mars yüzeyini andıran kızıl bir tona büründü.

Tropikal Siklon Narelle kızıl gökyüzünü nasıl etkiledi?

AccuWeather’ın değerlendirmesine göre renk değişiminin ana tetikleyicisi, siklon öncesinde oluşan toz taşınımı oldu. Tropikal sistemler yalnızca yağış ve rüzgar getirmekle kalmıyor, aynı zamanda geniş alanlardaki toprak ve tozu da atmosferde hareketlendirebiliyor. Bu durum özellikle kurak ve çıplak arazilerde çok daha belirgin hale geliyor.

Avustralya Meteoroloji Bürosu, Narelle’nin cumartesi günü Batı Avustralya’ya yağmur ve rüzgar getirdikten sonra tropikal alçak basınç sistemine dönüştürüldüğünü açıkladı. Ancak fırtına öncesi atmosferik hareketlilik, bölge halkının tanık olduğu bu sıra dışı manzarayı oluşturmaya yetti.

Kızıl gökyüzü daha önce nerelerde görüldü?

Gökyüzünün kırmızıya dönmesi nadir olsa da tamamen bilinmeyen bir olay değil. Kasırgalar, toz fırtınaları ve orman yangınları benzer görüntülere neden olabiliyor. 2019 yılında Avustralya’nın doğu kıyısındaki büyük orman yangınları sırasında gündüz gökyüzü önce kararmış, ardından yoğun duman nedeniyle kan kırmızısı bir renge bürünmüştü.

Aynı yıl Endonezya’nın Sumatra Adası’ndaki Jambi eyaletinde de geniş çaplı orman yangınları sonrası benzer bir olay yaşanmıştı. Bu tür durumlarda, güneş ışığının atmosferdeki çok küçük parçacıklarla etkileşimi belirleyici oluyor. “Mie saçılması” olarak bilinen süreçte, duman ya da toz parçacıkları ışığın belirli dalga boylarını öne çıkarıyor ve kırmızı tonlar baskın hale geliyor.

Kızıl gökyüzü iklim ve çevre açısından ne anlatıyor?

Batı Avustralya’daki görüntüler doğrudan tek başına iklim krizine bağlanmasa da, aşırı hava olayları ile toz taşınımı arasındaki ilişki çevre bilimcilerin yakından izlediği başlıklar arasında yer alıyor. Kuraklık, toprak bozulması ve şiddetli hava sistemleri bir araya geldiğinde bu tür atmosferik olayların daha görünür hale gelmesi mümkün oluyor.

Denham’daki kızıl gökyüzü, kısa süreli bir doğa olayı olmanın ötesinde, hava sistemlerinin toprak yapısı ve atmosferle nasıl çarpıcı biçimde etkileşime girebildiğini gösterdi. Sosyal medyada kıyamet manzarası gibi paylaşılan bu görüntülerin ardında ise, demir açısından zengin topraklar, güçlü rüzgarlar ve tropikal bir sistemin taşıdığı toz yer alıyor.