Fransa ve İspanya’da etkisini sürdüren büyük orman yangınları sırasında ilk kez “pirokümülonimbus” olarak bilinen dev yangın bulutlarının oluştuğu bildirildi.
Uzmanlar, “alev bulutları” olarak da adlandırılan bu olağanüstü atmosfer olaylarının yangınları daha öngörülemez ve yıkıcı hale getirdiğini belirterek, iklim değişikliğiyle birlikte bu tür olayların daha sık görülebileceği uyarısında bulunuyor.
“Alev bulutu” nedir?
Bilimsel adı pirokümülonimbus (PyroCb) olan alev bulutları, büyük orman yangınlarının oluşturduğu yoğun ısı ve dumanın atmosferde dev fırtına bulutlarına dönüşmesiyle meydana geliyor.
Şiddetli yangınlar sırasında yükselen sıcak hava ve duman, atmosferin üst katmanlarına ulaştıkça soğuyor ve içerisindeki nem yoğunlaşarak büyük kümülonimbus bulutları oluşturuyor. Bu bulutlar, sıradan fırtına sistemlerine benzer şekilde kuvvetli rüzgârlar, yıldırım ve türbülans üretebiliyor.
Yeterince güçlü yangınlarda oluşan pirokümülonimbus bulutları 10 ila 15 kilometre yüksekliğe ulaşarak stratosfere kadar yükselebiliyor. ABD Havacılık ve Uzay Dairesi (NASA), bu olağanüstü oluşumları “bulutların ateş püskürten ejderhası” olarak tanımlıyor.
Tavsiye Edilen Haberler
Yangınları neden daha tehlikeli hale getiriyor?
Uzmanlara göre alev bulutlarının en büyük tehlikesi, yangının kendi hava sistemini oluşturmasına neden olması.
Bu dev bulutlar, yangının çevresinde çok güçlü ve düzensiz rüzgârlar meydana getirerek alevlerin yönünü aniden değiştirebiliyor. Aynı zamanda kendi yıldırımlarını üreterek kilometrelerce uzaklıkta yeni yangınların başlamasına yol açabiliyor.
Yeni Güney Galler Üniversitesi (UNSW) Orman Yangını Araştırma Grubu’ndan Doç. Dr. Rick McRae, pirokümülonimbus oluşumunun yangının olağanüstü tehlikeli boyuta ulaştığının açık göstergesi olduğunu belirtiyor.
McRae, ❝Yangının içinde adeta tam teşekküllü bir fırtına oluşuyor. Bu bulutlar atmosferde yaklaşık 10 bin kilometreküplük bir alanı etkileyebiliyor.❞ değerlendirmesinde bulunuyor.
Uzmanlara göre bu durum, yerde görev yapan itfaiye ekipleri için de büyük risk oluşturuyor. Rüzgâr yönündeki ani değişimler ve öngörülemeyen alev hareketleri söndürme çalışmalarını önemli ölçüde zorlaştırıyor.
Fransa’da ilk kez görülmüş olabilir
Pirokümülonimbus bulutları uzun yıllardır özellikle Avustralya ve Kuzey Amerika’daki büyük orman yangınlarında gözlemleniyor.
2022 yılında Kaliforniya’daki büyük yangınlarda da görülen bu atmosfer olayı, Fransa için ise yeni bir durum olabilir.
Uzmanlar, Gironde bölgesindeki son yangınlarda gözlenen dev bulut oluşumlarının doğrulanması halinde bunun Fransa’da kayıtlara geçen ilk pirokümülonimbus vakası olacağını belirtiyor.
Rick McRae, Fransa’nın ilk kez bu büyüklükte bir yangın bulutuyla karşı karşıya olabileceğini ifade ederek, önümüzdeki günlerde beklenen yeni sıcak hava dalgasının riskleri daha da artırabileceğini söylüyor.
İklim değişikliği riski artırıyor
Bilim insanlarına göre pirokümülonimbus oluşumlarının daha sık görülmesinde iklim değişikliği önemli rol oynuyor.
Artan sıcaklıklar, uzun süren kuraklık dönemleri, düşük nem oranı ve kuvvetli rüzgârlar büyük orman yangınlarının oluşmasını kolaylaştırırken, aynı zamanda bu yangınların kendi hava sistemlerini oluşturabilecek seviyeye ulaşma olasılığını da yükseltiyor.
McRae, yaşanan sürecin yalnızca sıcaklık artışıyla açıklanamayacağını belirterek, ❝Bu sadece sıcaklığın yükselmesi değil. Atmosferde, yüzey koşullarında ve iklim sisteminin birçok unsurunda kapsamlı değişiklikler yaşanıyor.❞ ifadelerini kullanıyor.
İklim modelleri de aşırı sıcak hava olaylarının ve büyük orman yangınlarının önümüzdeki yıllarda daha sık ve daha şiddetli görülebileceğine işaret ediyor.
Avrupa yeni sıcak hava dalgasına hazırlanıyor
Fransa ve İspanya’da devam eden büyük yangınlar, art arda yaşanan sıcak hava dalgalarının ardından aylardır yağış almayan kurak ormanlık alanlarda etkisini gösteriyor.
Meteoroloji uzmanları, Fransa’nın salı gününden itibaren yeni bir sıcak hava dalgasının etkisi altına gireceğini ve bazı bölgelerde hava sıcaklıklarının 40 dereceye ulaşabileceğini öngörüyor.
Uzmanlara göre sıcaklıkların yükselmesiyle birlikte yangın riski artarken, pirokümülonimbus gibi “alev bulutlarının” yeniden oluşma ihtimali de güçleniyor.
Bilim insanları, iklim değişikliğinin etkilerinin derinleşmesiyle birlikte bu tür aşırı atmosfer olaylarının yalnızca Avustralya ve Kuzey Amerika’da değil, Avrupa’da da daha sık görülmeye başlayabileceği uyarısında bulunuyor. Bu durumun, orman yangınlarıyla mücadele stratejilerinin iklim koşullarına göre yeniden şekillendirilmesini zorunlu hale getirdiği değerlendiriliyor.
