Yeni bir bilimsel araştırma, Grönland Buz Örtüsü’nün önemli bir parçası olan Prudhoe Dome’un sanılandan çok daha yakın bir geçmişte tamamen ortadan kalktığını ortaya koydu. Buffalo Üniversitesi’nin ortak öncülüğünde yürütülen GreenDrill Projesi kapsamında elde edilen ilk sonuçlara göre, bu bölgedeki buz örtüsü yaklaşık 7.000 yıl önce tamamen erimişti.
Nature Geoscience dergisinde yayımlanan bulgular, Grönland buz örtüsünün kuzeybatısındaki bu yüksek noktanın, Holosen olarak bilinen ve görece istikrarlı kabul edilen iklim dönemine karşı bile son derece hassas olduğunu gösteriyor.
Holosen dönemindeki doğal ısınma bile yeterli olmuş
Yaklaşık 11.000 yıl önce başlayan Holosen, insanların tarımı geliştirdiği ve ilk medeniyetlerin ortaya çıktığı bir dönem olarak biliniyor. Buffalo Üniversitesi Yer Bilimleri Bölümü’nden Prof. Dr. Jason Briner, bu dönemin nispeten ılıman sıcaklıklarının bile Prudhoe Dome’u eritmiş olmasının, günümüzdeki insan kaynaklı iklim değişikliği açısından ciddi bir uyarı niteliği taşıdığını söylüyor.
Briner’e göre, doğal iklim değişimlerinin bile binlerce yıl boyunca buzun geri çekilmesine yol açtığı bir sistemin, günümüzde çok daha hızlı ilerleyen küresel ısınmaya karşı dayanıklı kalması zor görünüyor.
Tavsiye Edilen Haberler
-
-
-
Çevre KirliliğiYangınlar sonrası kanserojen tehlike riski sürüyor -
GreenDrill: buzun altındaki geçmişi ortaya çıkaran proje
GreenDrill Projesi, Grönland Buz Örtüsü’nün altına kadar sondaj yaparak kadim kaya ve tortuları çıkarmayı amaçlayan ilk girişimlerden biri. Bugüne kadar Grönland buzunun altından elde edilen kaya ve toprak örnekleri son derece sınırlı olsa da, bu materyaller geçmiş iklim koşullarını anlamak açısından büyük önem taşıyor.
Bu materyallerdeki kimyasal ve fiziksel izler, buz örtüsünün ne zaman eridiğini ve yüzeyin en son ne zaman açıkta kaldığını ortaya koyabiliyor.
1.669 fit derinlikten alınan örnekler analiz edildi
Araştırma ekibi, 2023 yılında Prudhoe Dome’un zirvesinde kurulan kampta haftalarca süren çalışmalar sonucunda, buz yüzeyinin yaklaşık 1.669 fit (yaklaşık 509 metre) altından karot örnekleri çıkardı.
Bu tortular üzerinde lüminesans tarihleme yöntemi uygulandı. Bu teknik, tortunun en son ne zaman güneş ışığına maruz kaldığını belirlemeye olanak tanıyor.
Sonuçlar, Prudhoe Dome’daki tortuların yaklaşık 6.000 ila 8.200 yıl önce gün ışığına çıktığını ortaya koydu.
Bugünkü sıcaklıklara yeniden ulaşmak mümkün olabilir
Çalışmanın baş yazarı ve Kentucky Üniversitesi’nden Dr. Caleb Walcott-George, bu bulgunun son derece çarpıcı olduğuna dikkat çekiyor. Ona göre Prudhoe Dome, muhtemelen Holosen’in başlarında, bugünkünden 3 ila 5 derece daha sıcak bir dönemde tamamen eridi.
Bazı iklim projeksiyonları, bu sıcaklık seviyelerine 2100 yılına kadar yeniden ulaşılabileceğini gösteriyor. Bu da, Grönland buz örtüsünün benzer bölgelerinde yeniden ciddi kayıplar yaşanabileceği anlamına geliyor.
Deniz seviyesi açısından kritik sonuçlar
Prudhoe Dome gibi buz örtüsünün kenarında yer alan hassas bölgelerin geçmişte nasıl davrandığını anlamak, gelecekteki deniz seviyesi yükselmesini öngörmek açısından büyük önem taşıyor.
Columbia Üniversitesi’nden Prof. Dr. Joerg Schaefer, buz tabakasının altındaki kaya ve tortuların, hangi bölgelerin ilk çözüleceğini doğrudan gösterdiğini vurguluyor. Bu bilgiler, özellikle kıyı kentleri için yapılan yerel deniz seviyesi tahminlerinin doğruluğunu artırabilir.
Buzun üzerindeki zorlu saha çalışması
GreenDrill ekibi, Prudhoe Dome’da biri zirvede, diğeri buzun daha ince olduğu kenara yakın olmak üzere iki sondaj noktası kurdu. Çalışmalar, Soğuk Savaş döneminden kalma Camp Century üssüne oldukça yakın bir bölgede gerçekleştirildi.
Ekip, sert rüzgârlar, yoğun soğuk ve buzda oluşan tehlikeli çatlaklara rağmen çalışmayı tamamladı. Zirve noktasında oluşan büyük bir çatlak, projenin başarısını son anda tehlikeye soksa da, alternatif bir sondaj ucu kullanılarak son 110 metrelik buz tabakası delinmeyi başardı.
Bilimsel ve lojistik açıdan dönüm noktası
Briner, projenin bugüne kadar yer aldığı en karmaşık lojistik çalışmalardan biri olduğunu belirtiyor. Bilim insanları, sondaj ekipleri ve destek personeli arasındaki koordinasyonun başarının anahtarı olduğunu vurguluyor.
Araştırmacılar, GreenDrill’in yalnızca bir başlangıç olduğunu ve buz örtüsünün altından daha fazla veri elde edilmesinin, iklim modellerinin doğruluğunu ciddi biçimde artıracağını ifade ediyor.
Gelecek çalışmalar için büyük bir veri hazinesi
Ekip, Prudhoe Dome’un kenarına yakın ikinci sondaj noktasından elde edilen örneklerin henüz analiz edilmediğini ve bu verilerin buz örtüsünün en savunmasız bölgeleri hakkında yeni bilgiler sunabileceğini belirtiyor.
Ayrıca tortular içindeki olası bitki kalıntılarının, Grönland’ın geçmiş ekosistemine ışık tutması bekleniyor.
Briner’in sözleriyle:
“Şimdi elimizde açıp inceleyebileceğimiz gerçek bir hazine sandığı var.”
Araştırmacılar, GreenDrill’in başarısının, buz örtüsünün altına ulaşmanın teknik olarak mümkün olduğunu ve geçmişteki ısınma–buz kaybı ilişkisini doğrudan gözlemsel verilerle ortaya koyabilecek yeni bir bilim alanının kapısını araladığını vurguluyor.
