Bir kış fırtınası kapıya dayandığında çoğu insanın dikkati buz gibi havaya ve biriken kara yönelir. Ancak dondurucu hava dalgaları, tropikal bölgelerde bile kıyıdan uzakta çarpıcı değişimlere yol açabiliyor. NASA, yakın zamanda yaşanan bir Arktik hava dalgasının Meksika Körfezi’nin derin masmavi sularını parlak mavi ve yeşil tonlarının karışımına dönüştürdüğünü açıkladı.
Ocak sonu ve Şubat başında etkili olan Fern ve Gianna adlı iki büyük kış fırtınası sırasında Florida’nın batı kıyısındaki sularda belirgin bir aydınlanma gözlemlendi. Bu hava sistemleri o kadar güçlüydü ki eyaletin bazı bölgelerinde sıcaklıkları donma noktasının altına düşürdü. Daha önce benzer soğuk hava dalgaları iguanaların ağaçlardan düşmesine yol açmıştı; bu kez ise dikkat çekici değişim okyanusta yaşandı.
3 Şubat’ta, Terra uydusundaki Orta Çözünürlüklü Görüntüleme Spektrometre (MODIS) cihazı, Batı Florida Kıta Sahanlığı üzerinde nadir görülen bir su rengi değişimini kaydetti. Görüntülerde, normalde koyu mavi olan suların açık maviye döndüğü görüldü. Bunun nedeni, büyük ölçüde deniz organizmalarının kalıntılarından oluşan kalsiyum karbonat bakımından zengin tortunun su sütununda çalkalanarak askıda kalmasıydı.
Soğuk hava, okyanusu nasıl “karıştırdı”?
Bu çamurun harekete geçmesinin arkasında tarihi bir soğuk hava olayı vardı. Okyanus yüzey sıcaklıkları düştükçe ve rüzgarlar güçlendikçe, daha soğuk ve sığ kıyı suları yoğunlaştı. Gelgitlerle birlikte bu yoğun su kütleleri kıyıdan açığa doğru hareket etti ve dipteki tortuları yukarı taşıdı. Bu tür tortu hareketleri genellikle kasırgalar sırasında görülür; ancak güçlü kış fırtınaları da benzer fiziksel süreçleri tetikleyebiliyor.
Tavsiye Edilen Haberler
Landsat 9’un Operasyonel Kara Görüntüleyicisi (OLI) tarafından elde edilen görüntüler sürecin ayrıntılarını daha net ortaya koydu. Batı Florida Kıta Sahanlığı yamacına yakın bölgelerde “çekiç başlı” olarak tanımlanan girdap yapıları oluştu. Daha dar, daha yoğun ve daha soğuk su kütleleri tortuyu daha yavaş hareket eden Meksika Körfezi sularına doğru sürükledi. Akışkan dinamiği bu noktada devreye girerek kıvrılan ve ters yönde dönen girdaplar yarattı. Bu mekanizma, hem Dünya’daki hem de Mars’taki toz fırtınalarında gözlemlenen fiziksel süreçlerle benzerlik gösteriyor.
Karbon döngüsü açısından neden önemli?
Ortaya çıkan bu parlak mavi-yeşil görüntü yalnızca görsel bir ilginçlik değil. Karbonat tortularının su içinde askıya kalkması, küresel karbon döngüsü açısından da önem taşıyor. Bu tür olaylar genellikle tropikal kasırgalar ve siklonlar sırasında meydana geliyor ve tortular daha derin sularda hapsolabiliyor. Ancak soğuk cephelerin benzer tortu taşınımını nasıl tetiklediği konusunda bilimsel bilgi daha sınırlı.
Bilim insanları, bu daha nadir görülen kış kaynaklı olayları inceleyerek okyanuslardaki yerel karbon depolanma süreçlerini daha iyi anlamayı hedefliyor. Çünkü karbonat bakımından zengin tortuların ne kadar süre askıda kaldığı, nereye taşındığı ve sonunda nerede çöktüğü, deniz ekosistemleri ile atmosfer arasındaki karbon alışverişini etkileyebiliyor.
Florida açıklarında gözlemlenen bu olay, iklim ve hava sistemlerinin yalnızca karada değil, deniz ekosistemlerinde de ne kadar hızlı ve dramatik değişimler yaratabileceğini bir kez daha ortaya koyuyor.
