Uzmanlar, Donald Trump’ın “del bebeğim, del” sloganını Venezuela’ya taşıma planının, hayata geçmesi halinde küresel iklim için son derece yıkıcı sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Trump’ın, Nicolás Maduro’yu devirerek Venezuela’nın devasa petrol rezervleri üzerinde kontrol kurma hedefi hem ekonomik hem de çevresel açıdan ciddi riskler barındırıyor.
Dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip ülkesi olan Venezuela’nın (yaklaşık 300 milyar varil) üretimini artırması, zaten zayıflayan küresel iklim çabalarını daha da baltalayabilir.
“Petrolü geri alacağız” söylemi
Trump, Maduro ve eşi Cilia Flores’in yakalanmasının ardından yaptığı açıklamalarda, ABD’li petrol şirketlerinin Venezuela’ya girerek hasarlı altyapıyı onaracağını ve petrol üretimini hızlandıracağını savundu.
“Petrol şirketleri girecek, para harcayacaklar ve biz de petrolü geri alacağız. Bunu çok daha önce yapmalıydık,” diyen Trump, yer altındaki kaynakların ABD’ye harcanan paranın fazlasıyla karşılığını vereceğini iddia etti.
Tavsiye Edilen Haberler
Trump yönetimi ayrıca, Venezuela’da petrol projelerinin devletle ortak yürütülmesini zorunlu kılan yasaların kaldırılması için geçici hükümete baskı yaptı.
İklim etkisi: “Dünya bunu kaldıramaz”
Uzmanlara göre, Venezuela’daki üretimin ciddi biçimde artması iklim açısından felaket anlamına geliyor.
Kaliforniya Üniversitesi’nden siyaset bilimci Paasha Mahdavi, üretimin günde yaklaşık 1 milyon varilden 1,5 milyon varile çıkmasının bile, yakıldığında yılda yaklaşık 550 milyon ton karbondioksit salımına yol açacağını belirtiyor. Bu miktar, İngiltere ve Brezilya gibi büyük ekonomilerin yıllık emisyonlarından daha fazla.
MIT’den iklim ve ekonomi uzmanı John Sterman ise durumu şöyle özetliyor:
“Günde milyonlarca varil yeni petrol üretmek, atmosfere devasa miktarda karbon eklemek demektir. Dünya bunu karşılayamaz.”
Venezuela petrolü neden daha kirli?
İklim maliyetlerini artıran bir diğer unsur da Venezuela petrolünün son derece karbon yoğun olması. Mahdavi’ye göre ülkenin ağır ham petrol rezervleri, çıkarılması, taşınması ve rafine edilmesi sırasında çok daha fazla karbon ve metan salımı yaratıyor.
Bu durum, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlamaya çalışan dünya için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Uzmanlar, daha fazla petrol arzının aynı zamanda petrol fiyatlarını düşürerek yenilenebilir enerjiye geçişi yavaşlatacağını vurguluyor.
Sterman’a göre bu denklemde herkes kaybediyor:
“Petrol üretimi artarsa iklim krizi hızlanır. Venezuela halkı da dahil olmak üzere herkes zarar görür.”
“Fosil yakıt emperyalizmi” eleştirisi
Trump’ın Venezuela hamlesi, eleştirmenler tarafından fosil yakıt odaklı bir emperyalizm olarak tanımlanıyor. Oil Change International’dan Elizabeth Bast, ABD’nin Latin Amerika’ya bir “kaynak kolonisi” gibi bakmayı bırakması gerektiğini söylüyor.
Global Witness’tan Patrick Galey ise fosil yakıt bağımlılığının otoriter rejimleri güçlendirdiğini belirterek, “Enerji sistemleri fosil yakıtlara bağlı kaldıkça, halklar otokratların insafına terk edilir,” diyor.
Ekonomik gerçekler: Hayal mi, gerçek mi?
Uzmanlara göre Trump’ın vizyonu, ekonomik ve teknik açıdan da son derece karmaşık.
- Venezuela’nın üretimini günde 500 bin varil artırmak yaklaşık 10 milyar dolar ve iki yıl gerektiriyor.
- Günde 2 milyon varil üretime dönüş için 110 milyar dolara yakın yatırım gerekiyor.
- 1970’lerdeki 3–4 milyon varillik zirve üretim, çok daha pahalı ve kirli olan Orinoco Kuşağı’nın kapsamlı şekilde geliştirilmesini zorunlu kılıyor.
Sterman’a göre, bu yatırımlar Trump’ın görev süresinden çok daha uzun vadeli ve yüksek siyasi risk içeriyor.
ABD şirketleri ne yapacak?
ExxonMobil ve Chevron gibi büyük şirketler şimdilik sessiz. Chevron, hâlihazırda Venezuela’da faaliyet gösteren tek ABD şirketi olduğu için görece avantajlı konumda. ExxonMobil ise komşu Guyana’daki yatırımları nedeniyle Maduro’nun düşmesinden stratejik kazanç sağlayabilir.
Ancak genel tablo belirsizliğini koruyor. ABD’deki kaya petrolü patlaması sürerken, Venezuela’nın ağır petrolüne yatırım yapmak birçok şirket için riskli ve politik olarak hassas bir tercih.
Net olan tek şey iklim riski
Uzmanlar, Trump’ın planlarının gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinin belirsiz olduğunu, ancak bir şeyin açık olduğunu söylüyor:
Venezuela’da büyük ölçekli bir petrol genişlemesi, iklim ve çevre için yıkıcı olur.
Mahdavi’nin sözleriyle:
“Bu, iklim için korkunç. Çevre için korkunç. Ve uzun vadede herkes için kötü bir anlaşma.”
