Avrupa Birliği’nin son on yıllardaki en kapsamlı yeşil ticaret düzenlemelerinden biri bugün itibarıyla yürürlüğe girdi. Yeni kurallara göre, AB’ye çelik, çimento ve diğer yüksek karbonlu ürünleri ihraç eden şirketler, üretim süreçlerinin düşük karbonlu standartlara uygun olduğunu belgelemek zorunda olacak. Bu şartları yerine getirmeyen firmalar ise mali yaptırımlarla karşılaşacak.
Uzmanlar, düzenlemenin nasıl uygulanacağına ilişkin belirsizliklerin ve İngiltere’nin Brüksel ile henüz bir anlaşmaya varamamasının, ilk aşamada şirketler için kafa karışıklığı yaratabileceği uyarısında bulunuyor.
CBAM ile “eşit rekabet ortamı” hedefleniyor
Avrupa Komisyonu’nun refah ve sanayi stratejisinden sorumlu Başkan Yardımcısı Stéphane Séjourné, karbon sınır düzenleme mekanizmasının (CBAM) AB içindeki üreticiler ile denizaşırı rakipler arasında adil bir rekabet ortamı oluşturmayı amaçladığını söyledi.
Séjourné, “Avrupa sanayisinin karbonsuzlaşma çabaları cezalandırılmamalı, teşvik edilmelidir. CBAM reformu, AB ve AB dışındaki üreticiler için eşit koşullar sağlayan, uzun süredir beklenen kritik bir adımdır,” dedi.
Tavsiye Edilen Haberler
AB, uluslararası itirazlara rağmen geri adım atmadı
Birçok ülke, AB’nin son dönemde diğer çevre düzenlemelerinde olduğu gibi bu kuralları da yumuşatmasını bekliyordu. Ancak birlik, Çin, ABD ve Avustralya’dan gelen itirazlara rağmen düzenlemeyi hayata geçirdi.
Bu durumun özellikle Çin çeliğinin Avrupa pazarındaki fiyat avantajını azaltması bekleniyor. Ancak bazı uzmanlar, yüksek karbonlu ürünlerde oluşabilecek arz fazlasının bu ürünlerin İngiltere gibi pazarlara daha düşük fiyatlarla yönelmesine yol açabileceği görüşünde. İngiltere’nin ise kendi CBAM sistemini önümüzdeki yıl uygulamaya koyması planlanıyor.
Karbon kaçağına karşı sert önlem
Yeni düzenlemeye göre AB’ye ihracat yapan şirketler, ürünlerin üretiminde ortaya çıkan karbon emisyonlarını dengelemek için sertifika satın almak zorunda kalacak. CBAM’ın temel amacı, çevre standartları daha gevşek olan ülkelerden gelen ürünlerin AB’li üreticileri fiyat yoluyla dezavantajlı duruma düşürmesini engellemek ve “karbon kaçağı” olarak bilinen üretim kaymasını önlemek.
İlk aşamada düzenleme; demir-çelik, alüminyum, çimento, hidrojen, elektrik ve gübre sektörlerini kapsıyor.
İngiltere’de çimento sektörü düzenlemeyi destekliyor
İngiltere’deki çimento üreticilerini temsil eden Maden Ürünleri Birliği Genel Müdürü Diana Casey, karbon ayak izinin fiyatlara yansıtılmasının yerli üreticileri koruyacağını söyledi.
Casey, “Asıl sorun, dünyanın geri kalanının karbonsuzlaşma konusunda geride kalması. Bu durum, çimento gibi ürünlerin Avrupa dışında çok daha ucuza üretilmesine yol açıyor,” dedi.
İngiltere’ye yapılan çimento ithalatının son 10 yılda üç katına çıktığını belirten Casey, pazar payının yüzde 10’dan yaklaşık üçte bire yükseldiğini ifade ederek, “CBAM, İngiltere’de çimento üretiminin geleceği için kritik öneme sahip,” değerlendirmesinde bulundu.
Fiyatlara etkisi sınırlı olabilir
AB sanayisi genel olarak CBAM’ı desteklerken, bazı sektör temsilcileri ücretsiz karbon izinlerinin kaldırılmasının maliyetleri artırabileceği uyarısında bulunuyor.
Ancak Sandbag düşünce kuruluşunun Genel Müdürü Adrien Assous, düzenlemenin ilk yıllarda fiyatlar üzerindeki etkisinin sınırlı kalacağını söyledi. Assous, “CBAM, AB’nin karbonsuzlaşmasına büyük katkı sağlayacak. Ancak kısa vadede ekonomi üzerindeki etkisi oldukça hafif olacak,” dedi.
İngiliz şirketleri için belirsizlik sürüyor
Birleşik Krallık, kendi karbon piyasasına sahip olmasına rağmen AB ile karbon piyasalarının bağlantısı henüz kurulmadı. Bu nedenle İngiliz şirketlerinin CBAM kapsamına girip girmeyeceği netlik kazanmış değil.
AB İklim Komiseri Wopke Hoekstra, Noel öncesinde yaptığı açıklamada, bağlantı sağlandığında İngiliz firmalar için CBAM uyumunun kolay olacağını ve ödenecek bedelin “asgari düzeyde” kalacağını ifade etti.
Temiz elektriğin cezalandırılması endişesi
Energy UK Politika Direktörü Adam Berman, İngiltere’den AB’ye ihraç edilen yenilenebilir elektriğin CBAM kapsamına alınmasının mantıksız bir sonuç doğurabileceğini belirterek, bunun temiz enerji ticaretini fiilen caydırabileceği uyarısında bulundu.
CBAM’ın kapsamı genişletilecek
AB, CBAM’ın kapsamını 2028’den itibaren genişletmeyi planlıyor. Bu çerçevede makine, elektrikli ev aletleri gibi çelik ve alüminyum içeren ürünler de sisteme dahil edilecek. Amaç, üreticilerin karbon kurallarından kaçmak için faaliyetlerini AB dışına taşımasını engellemek.
İngiltere: “Anlaşma için çalışıyoruz”
Bir hükümet sözcüsü, AB ile karbon bağlantı anlaşması sağlamak için çalışmaların sürdüğünü belirterek, bu anlaşmanın İngiliz işletmelerini 7 milyar sterlini aşan ihracat vergilerinden muaf tutacağını söyledi.
Sözcü, “Dünya standartlarındaki üreticilerimizi desteklemek ve yeşil yatırımların gerçek anlamda karbonsuzlaşma sağlamasını temin etmek için Avrupa Komisyonu ile yakın iş birliği içinde çalışmaya devam ediyoruz,” ifadelerini kullandı.
