Güney Kıbrıs Rum Kesimi’nde yetkililer, yüzyılda bir görülen kuraklıkla mücadele edilirken vatandaşlardan su tüketimlerini yüzde 10 azaltmalarını istedi. Bu çağrı, günlük kullanımda yaklaşık iki dakikalık akan suya denk geliyor.
31 milyon avroluk acil durum paketiyle birlikte yapılan açıklama, baraj seviyelerinin rekor düşük düzeylere indiği ve turizm sezonu öncesinde yeniden dolma ihtimalinin zayıf olduğu bir dönemde geldi.
Ülkenin Su Geliştirme Departmanı Başkanı Eliana Tofa Christidou, “Herkes tüketimini azaltmalı. Duşta, diş fırçalarken ya da çamaşır makinesi kullanırken fark etmez. Zaman kritik ve her damla önemli” dedi.
Barajlar tarihi dipte
Christidou, mevcut durumun yaşayanların hafızasındaki en kötü kuraklık olduğunu ve barajlardan gelen su miktarının 1901’den bu yana en düşük seviyede bulunduğunu söyledi. Ülke genelinde topraklar kurumuş durumda, ormanlık alanlar hızla zarar görüyor.
Tavsiye Edilen Haberler
Su seviyesinin kapasitesinin yalnızca yüzde 12,2’sine düştüğü Kouris Barajı’nda Aziz Nikolas Kilisesi’nin yeniden ortaya çıkması krizin sembolü haline geldi. Normalde rezervuar dolu olduğunda su altında kalan yapı, kuraklığın boyutunu gözler önüne seriyor.
Şubat ayı itibarıyla ülke genelindeki rezervler toplam kapasitenin yüzde 13,7’sine karşılık geliyor. Bu oran geçen yıl aynı dönemde yüzde 26 idi ve o dönem bile “vahim” olarak tanımlanmıştı.
İklim krizi ve artan talep
Veri analiz platformu Akdeniz Büyüme Girişimi’ne göre, bölgedeki sıcaklıklar küresel ortalamadan yüzde 20 daha hızlı artıyor. Bu durum, hızla kuruyan tatlı su kaynakları üzerinde ciddi baskı yaratıyor.
1901’den bu yana yıllık yağışların yaklaşık yüzde 15 azaldığı tahmin edilirken, nüfus artışı ve turizm nedeniyle su talebi yüzde 300 yükseldi. Savaşla bölünmüş adanın uluslararası alanda tanınan güneyine her yıl yaklaşık 3 milyon turist geliyor; bu sayı ülkenin yerleşik nüfusunun neredeyse üç katı.
Kıbrıs’ta bazı bölgelerde kişi başına günlük su tüketimi 500 litreye kadar çıkıyor. Avrupa ortalaması ise 120 litre civarında. Yetkililer, tüketimin kişi başı günlük yaklaşık 140 litreye düşürülmesini hedefliyor.
Tuzdan arındırma ve eleştiriler
Hükümet, içme suyu ihtiyacını karşılamak için tuzdan arındırma tesislerine yatırım yapıyor. Geçen yıl Birleşik Arap Emirlikleri iki taşınabilir tuzdan arındırma ünitesi bağışladı. Yetkililer toplam 14 ünitenin, çoğu 2026 sonuna kadar, devreye alınmasını planlıyor.
Ancak eleştiriler de artıyor. Çevreciler, tuzdan arındırma tesislerinin yüksek enerji tükettiğini ve denize geri bırakılan tuzlu suyun uygun şekilde yönetilmemesi halinde deniz yaşamı için risk oluşturduğunu belirtiyor. Ayrıca çim alanlar, yüzme havuzları ve golf sahaları gibi yüksek su tüketen uygulamalar da tartışma konusu.
Çiftçiler zor durumda
En ağır yükü ise sulama miktarını yüzde 30 azaltmaları istenen çiftçiler taşıyor. Tarım sektöründe ciddi endişe hâkim. Bazı çiftçilere daha az su gerektiren ürünlere geçmeleri öneriliyor, ancak bu geçiş özellikle ileri yaştaki üreticiler için büyük bir ekonomik risk anlamına geliyor.
Lefkoşa’daki Kıbrıs Enstitüsü’nden Profesör Fadi Comair, en kötü iklim senaryolarının göz ardı edilmemesi gerektiğini belirterek, 2100’e kadar sıcaklık artışının 4,5°C’ye ulaşabileceği uyarısında bulundu. Bu durumda tarımın çökebileceği, kitlesel göçlerin yaşanabileceği ve gıda güvenliğinin ciddi biçimde tehlikeye girebileceği ifade ediliyor.
Uzmanlara göre Kıbrıs’ta yaşanan su krizi, Akdeniz havzasında iklim değişikliğinin etkilerinin ne kadar hızlı ve sert hissedildiğinin çarpıcı bir göstergesi.
