ABD Yüksek Mahkemesi iklim davalarını durdurmak isteyen petrol şirketlerini dinleyecek

İklimle ilgili hesap verme davalarını engelleme mücadelesinde, büyük fosil yakıt şirketleri kısa süre önce ABD’nin en yüksek mahkemesinin dikkatini çekti.

ABD Yüksek Mahkemesi, ilk kez, iklimle ilgili bir hesap verebilirlik davasını engellemeye çalışan petrol ve gaz şirketlerini dinlemeye karar verdi. Bu adım, iklim değişikliğiyle bağlantılı milyarlarca dolarlık zarardan sektörü sorumlu tutmayı amaçlayan davalardaki son artışı etkileyebilir.

Muhafazakâr çoğunluğa sahip mahkeme, Colorado eyaletindeki Boulder kentinden gelen bir davayı ele almayı kabul etti; bu dava, fosil yakıtların iklim değişikliğine nasıl katkıda bulunduğu konusunda şirketlerin kamuoyunu yanılttığını öne süren çok sayıda başvurudan biri.

Ülke genelinde yerel ve eyalet yönetimleri, orman yangınları, yükselen deniz seviyeleri ve iklim değişikliğiyle şiddetlenen ağır fırtınaların ardından yeniden inşa çalışmalarının finansmanına katkı sağlamak için, toplamı milyarlarca doları bulan tazminatlar talep ediyor. Bu davalar, Kaliforniya, Hawaii, New Jersey ve dünyanın dört bir yanında mahkemeler yoluyla adım attırmayı hedefleyen hukuk mücadelelerinin dalga dalga yayıldığı bir dönemde açılıyor.

Boulder County’den çıkan bu dava, bazıları şimdiden reddedilmiş, bazıları ise eyalet mahkemelerinde ilerlemeye devam eden diğer başvurular açısından da emsal teşkil etmesi bekleniyor.

‘Ülkemizin en kritik sektörlerinden biri için ciddi bir tehdit’

Suncor Energy ve ExxonMobil, Colorado’nun en yüksek mahkemesinin Boulder davasının devamına izin vermesinin ardından Yüksek Mahkeme’ye başvurdu. Şirketler, emisyonların, benzer başvuruların daha önce reddedildiği federal mahkemede ele alınması gereken ulusal bir mesele olduğunu savunuyor.

Avukatlar, “Küresel iklim değişikliğiyle mücadelede eyalet yasalarının kullanılmasının, ülkemizin en kritik sektörlerinden biri için ciddi bir tehdit oluşturduğunu” yazdı. ExxonMobil ise pazartesi günü yaptığı açıklamada, “iklim politikasının parçalı eyalet mahkemesi davalarıyla belirlenmemesi gerektiğini” ifade etti.

Başkan Donald Trump yönetimi, şirketleri desteklemek ve yargıçları Colorado Yüksek Mahkemesi’nin kararını bozmaya çağırmak için devreye girerek, bunun “ülkedeki her yerel yönetimin, küresel iklim değişimine katkıda bulunduğu gerekçesiyle dünyadaki neredeyse herkese dava açabilmesi” anlamına geleceğini savundu.

Cumhuriyetçi Trump, yayımladığı bir başkanlık kararnamesinde bu davaları eleştirdi; Adalet Bakanlığı ise bazılarını mahkemede engellemeye çalıştı.

‘Mali yük sadece yerel vergi mükelleflerinin omuzlarına yüklenmemeli’

Boulder’ı temsil eden avukatlar, davanın henüz ilk aşamalarında olduğunu ve eyalet mahkemesinde görülmeye devam etmesi gerektiğini savunuyordu. “İster bir otomobilin ihmalkâr biçimde tasarlanması, ister asbest satışı olsun, eyalet sınırları dışındaki eylemler nedeniyle eyalet içinde ortaya çıkan zararlara eyaletlerin çözüm aramasının önünde anayasal bir engel yoktur” diye yazdılar.

Kent yetkilileri, davanın Colorado’daki insanların karşı karşıya olduğu sorunlarla başa çıkmakla ilgili olduğunu vurguladı. Kentin iklim girişimleri direktörü Jonathan Koehn, “Davamızın özünde adalet var. Boulder, hızla ısınan bir iklimin etkilerini şimdiden yaşıyor ve uyum sağlamanın mali yükü sadece yerel vergi mükelleflerinin üzerine bırakılmamalı” dedi.

Yüksek Mahkeme ayrıca, davanın gerçekten yargıçlar tarafından ele alınmaya hazır olup olmadığı konusunda taraflardan görüş sunmalarını istedi. Sözlü savunmaların sonbaharda yapılması bekleniyor.