Ulusal Denetim Ofisi uyardı: İngiltere şiddetli uzay hava olaylarına tam hazırlıklı değil

Ulusal Denetim Ofisi’nin (NAO) yeni raporu, İngiltere’nin şiddetli uzay hava olaylarına karşı direnç geliştirdiğini ancak hazırlık düzeyinin hala yetersiz olduğunu ortaya koydu. Araştırma, tahmin yeteneklerinin gelişmesine rağmen bu tür acil durumlara nasıl müdahale edileceğine dair anlayışın yetersiz kaldığını gösteriyor.

Ekonomik maliyet 9 milyar sterline ulaşabilir

Uzay hava durumu, güneş aktivitesinden kaynaklanır ve çoğunlukla gözle görülür bir aksamaya neden olmaz. Ancak şiddetli uzay hava olayları bir dizi teknolojiyi aksatabilir. Örneğin bir olay, haftalarca süren yaygın hava yolculuğu aksamalarına, İngiltere’de yerel elektrik kesintilerine ve uydu navigasyon ile zamanlama hizmetlerinde aksamalara neden olabilir.

Aşırı bir olayın potansiyel ekonomik maliyeti 2022’de 9 milyar sterlin olarak tahmin edilmişti. Ancak NAO, bu rakamın bilimsel anlayıştaki boşluklar nedeniyle belirsizlik taşıdığını belirtti. Şiddetli uzay hava olayları, 2011 yılında ülkenin en yüksek öncelikli doğal tehlikelerinden biri olarak resmen kabul edildiğinden beri Birleşik Krallık’ın Ulusal Risk Kayıt Defteri’nde yer alıyor.

Yatırımlar yetersiz kalıyor

Aralık 2025’te hükümetin şiddetli uzay hava olayları konusundaki çalışmalarının koordinasyonunu resmen üstlenen Bilim, Yenilik ve Teknoloji Bakanlığı (DSIT), 2025-2026 yılları arasında Met Office Uzay Hava Olayları Operasyon Merkezi için yaklaşık 6,7 milyon sterlin harcadı.

Birleşik Krallık ayrıca, koronal kütle püskürmelerinin varış zamanı tahminlerinin doğruluğunu artırmak için tasarlanan Avrupa Uzay Ajansı’nın Vigil misyonuna yaklaşık 300 milyon sterlinlik yatırım yaptı. Uydunun 2031 yılında fırlatılması ve beş yıllık bir operasyonel ömre sahip olması bekleniyor.

Tahmin ve uyarı sistemlerinde sorunlar

NAO bir dizi çözülmemiş sorun tespit etti. Tahminleme karmaşık olmaya devam ediyor ve uyarı süreleri, olayın türüne bağlı olarak hiç uyarı verilmemesinden 96 saate kadar değişebiliyor. Birleşik Krallık’ın uzay hava durumu izleme kapasitesinin dayanıklılığının da kırılgan olduğu belirtildi.

Müdahale planlarında ciddi eksiklikler

Raporda, Birleşik Krallık’ın şiddetli bir uzay hava durumu acil durumuna hazırlanma ve etkili bir şekilde müdahale etme kabiliyetini zayıflatabilecek çeşitli sorunların olduğu belirtildi. Risk yönetimine ilişkin roller ve sorumluluklar belirsizliğini koruyor ve hükümet henüz ulaşmayı hedeflediği sonucu ortaya koymadı.

Hükümetin, toplumun tamamını kapsayan müdahalesinin etkinliğini sağlamak için yerel müdahale ekiplerini ve işletmeleri planlamaya dahil etme konusunda yapabileceği daha çok şey var. Dahası, hükümet merkezinin sektörlerin şiddetli bir uzay hava durumu acil durumuna nasıl yanıt vermeyi planladığına dair eksik bir anlayışı bulunuyor.

NAO’dan tavsiyeler

NAO, hükümete ulaşmayı hedeflediği sonuçları tanımlamasını ve planlarını çeşitli olası senaryolara göre test etmesini tavsiye etti. Öneriler arasında Meteoroloji Ofisi ile birlikte uzun vadeli tahmin kabiliyetini geliştirmek ve işletmeler ile vatandaşlar için bir iletişim planı da dahil olmak üzere daha ayrıntılı ve tüm toplumu kapsayan bir yaklaşım geliştirmek yer alıyor.

NAO Başkanı Gareth Davies, “Hükümet, İngiltere’nin tahmin yeteneklerini geliştirmek için yatırım yaptı ve şiddetli uzay hava olaylarına karşı direncini artırmak için adımlar atıyor. Hükümet yeni şiddetli uzay hava olaylarına hazırlık stratejisini geliştirirken, DSIT ve Meteoroloji Ofisi tahmin ve dayanıklılığı daha da geliştirmek için iş birliği yapmalıdır” dedi.