Arjantin’de tartışmalı buzul madenciliği yasası kabul edildi

Arjantin Kongresi, çevre örgütlerinin sert tepkisine rağmen buzul ve donmuş toprak alanlarında madenciliği kolaylaştıran yasa değişikliğini kabul etti. Karar, özellikle su kaynakları, ekosistemler ve And Dağları’ndaki hassas buzullar üzerindeki etkileri nedeniyle büyük tartışma yarattı.

Arjantin’de Kongre, ekolojik açıdan hassas buzul ve periglasiyal alanlarda madenciliğin önünü açan tartışmalı yasa değişikliğini onayladı. Daha önce Senato’dan geçen düzenleme, Temsilciler Meclisi’nde yapılan yaklaşık 12 saatlik tartışmanın ardından 137 kabul, 111 ret ve 3 çekimser oyla kabul edildi. Yasa değişikliği, özellikle And Dağları’nın donmuş bölgelerinde bakır, lityum ve gümüş gibi madenlerin çıkarılmasını kolaylaştıracak.

Karar, özgürlükçü Devlet Başkanı Javier Milei’nin ekonomi ve yatırım odaklı yaklaşımının önemli bir adımı olarak görülüyor. Ancak çevre örgütleri ve aktivistler, düzenlemenin ülkenin en kritik su rezervlerinden bazılarını tehlikeye atacağını, iklim krizinin etkilerini derinleştireceğini ve buzul korumasını zayıflatacağını savunuyor.

Arjantin neden buzul bölgelerinde madencilik istiyor?

Milei yönetimi ve yasa değişikliğini destekleyen çevreler, düzenlemenin büyük ölçekli madencilik yatırımlarını çekmek için gerekli olduğunu savunuyor. Arjantin, özellikle küresel teknoloji ve temiz enerji sektörleri için kritik görülen lityumda önemli üreticilerden biri. Ayrıca bakır ve gümüş gibi stratejik metaller açısından da yüksek potansiyele sahip.

Arjantin Merkez Bankası, sektör tahminlerine dayanarak madencilik ihracatının 2030’a kadar üç katına çıkabileceğini öngörüyor. Bu nedenle hükümet ve madencilik yanlısı eyaletler, mevcut mevzuatta yatırımcılar açısından belirsizlik yarattığını söyledikleri sınırları gevşetmek istiyor.

Yasa neyi değiştiriyor?

2010 tarihli mevcut buzul koruma yasasında, bilimsel kurumlar korunacak buzul ve buzul çevresi alanlarını belirliyordu. Yeni düzenleme ise bu konuda eyalet yönetimlerine daha fazla yetki veriyor. Buna göre hangi alanların korunacağına ve hangilerinin ekonomik faaliyetlere açılabileceğine yerel yönetimler daha doğrudan karar verebilecek.

Destekçilere göre bu değişiklik, özellikle buzulların çevresindeki periglasiyal alanların statüsüne ilişkin hukuki belirsizlikleri giderecek. Madencilik sektörü temsilcileri, yeni düzenlemenin yatırımcılar için daha net ve öngörülebilir bir çerçeve sağlayacağını savunuyor.

Çevreciler neden bu kadar sert tepki gösteriyor?

Çevre örgütleri ve bilim insanları, söz konusu alanlarda madenciliğin “sürdürülebilir” biçimde yürütülebileceği fikrine karşı çıkıyor. Aktivist Flavia Broffoni’ye göre, bir periglasiyal ekosistemde çevreye zarar vermeden madencilik yapılabileceğini gösteren güvenilir bir bilimsel zemin yok. Protestolarda en sık dile getirilen kaygı ise su kaynaklarının tehlikeye girmesi oldu.

Arjantin Çevre Avukatları Birliği Başkanı Enrique Viale, yasa değişikliğinin Arjantinlilerin yaklaşık yüzde 70’inin su tedarikini tehdit ettiğini söyledi. Çünkü buzullar ve donmuş toprak alanları, özellikle kurak bölgelerde hayati tatlı su rezervleri olarak işlev görüyor.

Sokaktaki tepki neydi?

Yasanın görüşüldüğü gün Buenos Aires’te parlamento önünde binlerce kişi protesto gösterisi düzenledi. Gösteriler sırasında bazı küçük çaplı arbede ve polis müdahaleleri yaşandı. Protestocular “Su altından değerlidir” ve “Yok edilen bir buzul geri getirilemez” yazılı pankartlar taşıdı.

Greenpeace’e bağlı yedi aktivist de parlamento binası önündeki bir heykele tırmanarak milletvekillerine “Arjantin halkına ihanet etmeyin” çağrısı yaptıktan sonra gözaltına alındı. Bu görüntüler, yasanın toplumsal alandaki kutuplaştırıcı etkisini daha görünür hale getirdi.

İklim değişikliği bu tartışmada neden önemli?

Arjantin’deki buzul sistemleri zaten iklim değişikliği nedeniyle baskı altında. Arjantin Kar Araştırma, Buzul Bilimi ve Çevre Bilimleri Enstitüsü’ne göre, madenciliğin yoğunlaştığı kuzeybatı bölgelerinde buzul rezervleri son 10 yılda yüzde 17 azaldı. Bu küçülmede temel etkenin küresel ısınma olduğu belirtiliyor.

Ülkede yaklaşık 17 bin buzul veya kaya buzul bulunduğu tahmin ediliyor. Bu nedenle yeni madencilik faaliyetlerinin, zaten zayıflayan buzul sistemleri üzerindeki baskıyı artırabileceği uyarısı yapılıyor.

Hangi eyaletler düzenlemeyi destekliyor?

Yasa değişikliği özellikle madencilik sektörünün güçlü olduğu kuzey And eyaletlerinin valileri tarafından destekleniyor. Mendoza, San Juan, Catamarca ve Salta gibi eyaletler, yatırım ve ihracat beklentileri nedeniyle düzenlemeye olumlu yaklaşıyor.

Örneğin San Juan’daki Los Azules bakır projesinin yöneticileri, yatırımcılar için hukuki kesinlik ve net tanımlar istediklerini açıkça ifade etti. Bu durum, düzenlemenin yalnızca merkezi hükümetin değil, bölgesel ekonomik aktörlerin de güçlü desteğini aldığını gösteriyor.

Arjantin için asıl risk ne?

Arjantin’de buzul bölgelerinde madencilik kararı, enerji dönüşümü için kritik mineraller ile su, iklim ve ekosistem güvenliği arasındaki gerilimi açık biçimde ortaya koyuyor. Bir tarafta lityum ve bakır gibi küresel talebi hızla artan madenler var. Diğer tarafta ise geri döndürülemez ekolojik zarar riski, yerel su güvenliği ve iklim kırılganlığı bulunuyor.

Bu nedenle düzenleme yalnızca bir madencilik yasası değil; Arjantin’in ekonomik kalkınma anlayışı ile çevre koruma politikaları arasındaki dengeyi test eden büyük bir siyasi karar olarak görülüyor.