İngiltere’de sıcak hava dalgalarının bilançosu ağırlaştı: 2.877 fazla ölüm

İngiltere ve Galler’de bu yıl mayıs ve haziran aylarında yaşanan sıcak hava dalgalarının yaklaşık 2.877 fazla ölümle bağlantılı olduğu tahmin ediliyor.

İngiltere Sağlık Güvenliği Ajansı (UKHSA) tarafından açıklanan değerlendirmeye göre bu sayı, geçen yılın yaz döneminde kaydedilen sıcaklıkla ilişkili ölümlerin neredeyse iki katına denk geliyor. Uzmanlar, art arda yaşanan aşırı sıcakların iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkisini daha görünür hale getirdiği uyarısında bulunuyor.

Söz konusu tahmin, mayıs ve haziran aylarında İngiltere ve Galler’i etkileyen iki ayrı sıcak hava dalgasına ilişkin modellemeye dayanıyor. Met Office, Imperial College London ve London School of Hygiene & Tropical Medicine araştırmacılarının kullandığı yöntem, geçmiş yıllardaki sıcaklık ve ölüm ilişkisini temel alarak sıcak dönemlerde beklenenin üzerinde gerçekleşen ölümleri hesaplıyor. Bu nedenle rakam, ölüm belgelerinde doğrudan “sıcak” olarak belirtilen kişilerin sayısı değil, aşırı sıcakla ilişkilendirilen fazla ölüm tahmini olarak değerlendiriliyor.

Mayıs ve haziran sıcaklıkları binlerce ölümle ilişkilendirildi

İlk sıcak hava dalgası mayıs ayının son bölümünde yaşandı. Met Office verilerine göre 21-29 Mayıs arasındaki sıcak hava dalgasında İngiltere ve Galler’de yaklaşık 550 kişinin sıcaklıkla bağlantılı nedenlerle hayatını kaybettiği tahmin ediliyor.

Haziran ayında yaşanan ikinci sıcak hava dalgasında ise bilanço çok daha ağır oldu. 18-28 Haziran arasındaki dönemde yaklaşık 2.200 fazla ölümün sıcak hava ile ilişkili olduğu hesaplandı. Böylece iki olayın toplamı 2.700’ün üzerine çıktı. UKHSA’nın daha geniş değerlendirmesinde ise 2.877 ölüm tahmini yer aldı.

Geçen yıl İngiltere’de yaz boyunca sıcaklıkla ilişkilendirilen ölüm sayısı yaklaşık 1.504 olarak açıklanmıştı. Bu nedenle 2026’nın yalnızca mayıs ve haziran aylarına ait tahmininin geçen yılın bütün yaz dönemindeki rakama yaklaşması, sıcaklığın sağlık üzerindeki etkisinin ne ölçüde büyüdüğünü gösteriyor.

Üstelik bu hesaplama henüz yazın tamamını kapsamıyor. Temmuz ayında da Birleşik Krallık’ın çeşitli bölgelerinde yeni sıcak hava dalgaları yaşanması nedeniyle yıl sonundaki toplamın daha yüksek olması bekleniyor. UKHSA, mevcut tahminin temmuzdaki sıcak hava olaylarını içermediğine dikkat çekiyor.

İklim değişikliği sıcak hava dalgalarını daha ölümcül hale getiriyor

Araştırmanın dikkat çekici sonuçlarından biri, ölümlerin ne kadarının insan kaynaklı iklim değişikliğinin artırdığı sıcaklıklarla bağlantılı olduğuna ilişkin hesaplama oldu.

Met Office ve araştırma ekibine göre mayıs sıcak hava dalgasındaki ölümlerin yaklaşık yüzde 59’u, hazirandaki ölümlerin ise yüzde 38’i insan kaynaklı iklim değişikliğinin eklediği sıcaklıkla ilişkilendirilebilir. İki sıcak hava dalgası birlikte değerlendirildiğinde, sıcaklıkla ilişkili ölümlerin yaklaşık yüzde 42’sinin insan kaynaklı küresel ısınmanın artırdığı sıcaklıklardan kaynaklandığı tahmin ediliyor.

Araştırmacılar, iklim değişikliğinin bu olaylar sırasında gündüz maksimum sıcaklıklarını yaklaşık 3-4 derece artırdığını hesapladı. Bu artış küçük bir fark gibi görünse de aşırı sıcakların insan sağlığı üzerindeki etkisi açısından kritik sonuçlar doğurabiliyor.

Met Office, mayıs ayında Batı Londra’da 35,1 derece ölçüldüğünü ve bunun mayıs ayı için ulusal sıcaklık rekoru olduğunu belirtiyor. Haziran sıcak hava dalgasında ise Doğu İngiltere’de sıcaklıklar 37 derecenin üzerine çıktı. Bu seviyeler, İngiltere’nin normalde en sıcak ayları olan temmuz ve ağustos dönemlerinde bile olağanüstü kabul edilebilecek değerler arasında yer alıyor.

Kırmızı alarm üç gün boyunca sürdü

Haziran sıcak hava dalgası sırasında sağlık risklerinin boyutu nedeniyle İngiltere’de üç gün üst üste kırmızı sıcaklık-sağlık uyarısı verildi. UKHSA ve Met Office tarafından kullanılan uyarı sistemi, aşırı sıcakların sağlık sistemi ve toplum üzerindeki etkilerini önceden belirlemek amacıyla uygulanıyor.

Aşırı sıcakların etkisi yalnızca doğrudan sıcak çarpması vakalarıyla sınırlı değil. UKHSA’ya göre sıcak hava, özellikle kalp-damar ve akciğer hastalıklarıyla ilişkili sağlık sorunlarını ağırlaştırabiliyor. Vücut sıcaklığını düşürmek için terleme ve cilde giden kan akışının artması gibi mekanizmalar devreye girerken, yüksek sıcaklık ve nem bu dengeyi bozarak özellikle risk grubundaki kişileri daha savunmasız hale getirebiliyor.

Bu nedenle yaşlılar, kronik hastalığı bulunanlar, çocuklar ve bebekler sıcak hava dalgalarının en fazla risk oluşturduğu gruplar arasında gösteriliyor. UKHSA, aşırı sıcak dönemlerinde sağlık ve sosyal bakım hizmetlerine yönelik talebin de artabileceği konusunda uyarıyor.

İngiltere’de sıcak hava artık yalnızca bir hava olayı değil

İngiltere’de bu yıl ortaya çıkan tablo, sıcak hava dalgalarının artık yalnızca meteorolojik bir olay olarak değerlendirilmesinin yeterli olmadığını gösteriyor. Binlerce fazla ölümle ilişkilendirilen kısa süreli sıcaklık artışları, konutların sıcaklığa karşı dayanıklılığından sağlık sistemlerinin hazırlığına kadar geniş bir alanda uyum politikalarını zorunlu hale getiriyor.

Met Office, aşırı sıcaklara karşı evlerin, iş yerlerinin ve kritik altyapının daha dayanıklı hale getirilmesi gerektiğini vurguluyor. UKHSA da iklim değişikliği sürdükçe İngiltere’de sıcak dönemlerin daha yoğun, daha uzun ve daha sık yaşanmasının beklendiğini belirtiyor.

Üstelik 2.877 kişilik tahmin henüz yılın tamamını kapsamıyor. Temmuz ayında meydana gelen yeni sıcak hava dalgaları hesaba katıldığında, 2026’nın İngiltere ve Galler açısından sıcaklığa bağlı ölümler bakımından çok daha ağır bir yıla dönüşme ihtimali bulunuyor. 2022’de İngiltere’de yaklaşık 2.985 sıcaklıkla ilişkili ölüm tahmin edilmişti; bu yılın yalnızca mayıs ve haziran aylarındaki rakamı bile bu rekor seviyeye oldukça yaklaşmış durumda.

Bu tablo, iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkilerinin geleceğe ait uzak bir risk olmadığını da ortaya koyuyor. Aşırı sıcakların daha sık ve daha şiddetli hale gelmesi, emisyonların azaltılmasının yanı sıra toplumların sıcaklığa uyum kapasitesinin artırılmasını da acil bir kamu sağlığı meselesi haline getiriyor.

Kaynaklar: UK Met Office değerlendirmesi · UK Health Security Agency (Met Office)