Tropikal orman kaybı, 2024’teki rekorun ardından 2025’te belirgin şekilde geriledi. Dünya, yıl boyunca yaklaşık 10,6 milyon dönüm yağmur ormanını kaybetti. Bu kayıp, yüzölçümü olarak Danimarka’ya yakın ve her dakika 11’den fazla futbol sahasına eşdeğer.
Maryland Üniversitesi’nin verilerini kullanan Dünya Kaynakları Enstitüsü’nün Global Forest Watch platformu, bozulmamış nemli tropik orman kaybının 2025’te yavaşladığını raporladı. Ancak seviye, on yıl öncesine kıyasla yüzde 46 daha yüksek kaldı.
2024’te yangınlar olağanüstü kötü bir yıl yaratmıştı; geçen yıl alevlerde geçici bir sönümleme görüldü. Yine de daha sıcak ve daha kurak koşullar, tropik bölgelerde yangın riskini artırmaya devam ediyor.
Tropikler dışında alarm: Kanada ve Fransa
Tropikler haricinde iklim sinyali daha netti. Kanada’da orman yangınları 13 milyon dönümlük alanı küle çevirdi ve 2025, ülke tarihinin en kötü ikinci yılı oldu. Fransa’da ise yangın kaynaklı ağaç örtüsü kaybı, bir önceki yıla göre yedi kat arttı ve şimdiye kadarki en yüksek düzeye çıktı.
Kayıp neden büyüyor: Tarım, yoksulluk ve yangınların etkileşimi
Analiz, “orman kaybı”nı geniş tanımlıyor; yalnızca tarıma açılan alanları değil, kereste hasadını ve doğal bozulmaları da kapsıyor. 2025’te tropiklerde ağaç örtüsü kaybını en çok tarımsal genişleme tetikledi.
Tavsiye Edilen Haberler
-
Yenilenebilir EnerjiYenilenebilir enerji, doğrudan hava yakalamadan daha etkili çıktı -
-
-
Brezilya ve Bolivya’da sığır yetiştiriciliği ile soya ekimi baskı kurdu. Peru ve Laos’ta koka, palmiye yağı ve diğer ürünler kayıpları büyüttü. Kongo Havzası’nda kayıp; yer değiştiren tarım, yakacak odun talebi ve yoksullukla daha yakından bağlantılıydı.
Bu baskılar, iklimin kuruttuğu ormanlarla birleşince yangınların etkisi katlandı. WRI’ye göre son üç yılda, 2003–2005 döneminin iki katı ağaç örtüsü yangınlarda yok oldu.
Brezilya’da sert düşüş: Politika etkisi sahada
Amazon’un üçte ikisini barındıran Brezilya, bakir orman kaybında en büyük mutlak alana sahipti; buna karşın yıllık kaybını yüzde 42 azalttı. Rapor, düşüşü Lula yönetiminin güçlendirdiği çevre politikalarına ve uygulamaya bağlıyor.
Ormansızlaşma Kontrolü Bakanı André Lima, ülkenin stratejisinin “ormansızlaşmayı azaltmak ve yangınları kontrol etmek” üzerine kurulu olduğunu söyledi. Hükümet, 2023’te federal planı yeniden başlattı; Lima’ya göre Amazon’daki ormansızlaşma 2022’ye kıyasla 2025’te yüzde 50 geriledi.
Yangınlardaki artışı ise güçlü El Niño, Kuzey Atlantik’te ısınma ve iki yıllık kuraklık gibi olağanüstü iklim koşullarına bağladı. Yönetim, yangınla mücadeleye 380 milyon dolar ayırdı ve yeni önleme kuralları getirdi.
COP26 sözü için tablo yeterli değil
Glasgow’da 100’den fazla ülke, 2030’a kadar orman kaybını durdurma ve tersine çevirme sözü vermişti. WRI, 2025’teki kaybın bu hedefe giden yola kıyasla hâlâ yaklaşık yüzde 70 fazla olduğunu belirtiyor.
GFW eş direktörü Elizabeth Goldman, “Ormanlar iklime karşı daha kırılgan. Gıda, yakıt ve malzeme talebi de büyüyor. Bu hedefe ulaşmak kolay olmayacak” dedi. Maryland Üniversitesi’nden Matthew Hansen ise iyimser bir not düştü: “İyi bir yıl iyi bir yıldır. Tropik yağmur ormanlarını korumak istiyorsak, arka arkaya iyi yıllara ihtiyacımız var.”
Sonuç: Yön doğru, hız yetersiz
2025, küresel orman kaybında bir soluklanma getirdi. Ancak biyoçeşitlilik ve karbon yutaklarını korumak için kalıcı politika, güçlü uygulama ve yangın riskini düşüren iklim uyum adımlarının hızla yaygınlaşması gerekiyor.
