Milli Parklar Kanunu değişti: Geleneksel avcılığa yasal zemin

Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenlemeyle belirli bölgelerde usta-çırak ilişkisiyle sürdürülen geleneksel avcılık yasal statü kazandı. Kanun ayrıca kaçak avcılık cezalarını artırırken, yaralı ve el konulan yaban hayvanlarının rehabilitasyon ve doğaya salınma süreçlerini de yeniden düzenledi.

Milli Parklar Kanunu’nda yapılan değişikliklerle doğa koruma, avcılık ve yaban hayvanı rehabilitasyonu alanlarında yeni bir döneme girildi. “Milli Parklar Kanunu ve Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Düzenleme, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’ne biyolojik çeşitlilik ve yaban hayatı yönetimi konusunda yeni yetkiler verirken, geleneksel avcılığın yasal çerçevesini tanımlıyor.

Yeni düzenlemeyle biyolojik çeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması, sulak alanların ekolojik dengesinin gözetilmesi, nesli tehlike altındaki nadir bitki ve hayvan türlerinin denetimi ile koruma-kullanma esaslarının belirlenmesi, DKMP Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğuna bırakıldı. Bu süreçlerde yerel yönetimler, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarının görüşlerinin alınacağı belirtilirken, müdürlüğe idari yaptırım uygulama yetkisi de tanındı.

Geleneksel avcılık ne anlama geliyor?

Düzenlemenin en çok dikkat çeken başlıklarından biri, “geleneksel avcılık” ibaresinin Kara Avcılığı Kanunu’na eklenmesi oldu. Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nden Anadolu Ajansı’na verilen bilgilere göre bu adım, belirli bölgelerde tarihsel olarak sürdürülen ve usta-çırak ilişkisi içinde aktarılan avcılık uygulamalarının kültürel miras boyutunun tanınmasını amaçlıyor.

Buna göre belirli bir yöreye özgü kimlik taşıyan avlanma yöntemleri, mevcut mevzuatta yasak sayılan bazı araç ya da yöntemleri içerseler bile otomatik olarak yasaklanmayacak. Bunun yerine bu uygulamalar denetimli biçimde mevzuat içine alınacak. Ancak bu statü, sınırsız bir serbestlik anlamına gelmiyor.

🇹🇷 TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilen Milli Parklar Kanunu ülkemize ve milletimize hayırlı olsun.

🌿 Milli Parklar Kanunu ile yaban hayatından biyolojik çeşitliliğimize, ekosistemimizden korunan alanlarımıza kadar doğamız için daha güçlü bir koruma kalkanı oluşturuyor; bizlere… pic.twitter.com/2ijLiL0dXY

— İbrahim Yumaklı (@ibrahimyumakli) March 11, 2026

Geleneksel avcılık hangi kurallara tabi olacak?

Yasal zemine kavuşan geleneksel avcılık, kota, alan ve dönem sınırlamalarına tabi olacak. Nerede, ne zaman ve hangi türler için uygulanabileceği, bilimsel veriler ve uluslararası sözleşmeler temel alınarak Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü tarafından belirlenecek.

Bu yaklaşım, bir yandan kültürel miras olarak görülen yerel uygulamaları tanırken, diğer yandan bu uygulamaların ekolojik dengeyi bozmasını önlemeyi hedefliyor. Ancak düzenlemenin sahadaki etkisinin, hangi türlerin ve yöntemlerin bu kapsamda değerlendirileceğine ilişkin ikincil uygulamalarla netleşmesi bekleniyor.

Kaçak avcılık cezaları ne kadar arttı?

Kanun değişikliğiyle birlikte kaçak avcılığa yönelik idari para cezaları da önemli ölçüde yükseltildi. Merkez Av Komisyonu tarafından yasaklanan avlaklarda avlanmanın cezası 200 liradan 10 bin liraya çıkarıldı. Yaban hayatı koruma ve geliştirme sahalarında avlanmanın cezası ise 350 liradan 15 bin liraya yükseltildi.

Avcılık belgesi veya izni olmadan avlananlara 5 bin ila 10 bin lira arasında idari para cezası uygulanacak. Bu ihlalin 5 yıl içinde tekrarlanması halinde ceza 3 katına kadar artırılabilecek. Düzenleme, yalnızca cezaları artırmakla kalmıyor; denetim, bilgilendirme ve eğitim çalışmalarının da eş zamanlı yürütülmesini öngörüyor.

Ayrıca av ve doğa koruma memurlarının statüsünün güçlendirilmesi ve saha yetkilerinin netleştirilmesiyle kaçak avcılığa karşı daha etkin bir denetim mekanizması kurulması hedefleniyor.

Yaralı ve el konulan hayvanlar için ne değişti?

Yasa, doğada yaralı, hasta ya da bitkin halde bulunan veya kaçakçılıktan ele geçirilen yaban hayvanlarına ilişkin süreci de yeniden tanımlıyor. Buna göre bu hayvanlar öncelikle güvenli biçimde kurtarılacak ve Türkiye’nin 11 ilinde bulunan DKMP’ye bağlı yaban hayvanı kurtarma ve rehabilitasyon merkezlerine sevk edilecek. Gerekli durumlarda DKMP ile protokolü bulunan hayvanat bahçeleri ve veteriner fakülteleri de bu sürece dahil olabilecek.

İlgili merkezlerde hayvanlara türüne ve sağlık durumuna göre acil müdahale, görüntüleme, cerrahi operasyon ve diğer tıbbi tedaviler uygulanacak. Ayrıca bulaşıcı ve paraziter hastalık kontrolleri de yapılacak.

Doğaya salınma süreci nasıl işleyecek?

Düzenleme yalnızca fiziksel tedaviyi değil, davranışsal rehabilitasyonu da kapsıyor. Yaralı hayvanların doğada hayatta kalabilmesi için uçma, avlanma, saklanma gibi içgüdüsel becerilerini yeniden kazanması amaçlanıyor. Bir hayvanın doğaya salınmaya hazır olup olmadığına veteriner hekimler tarafından yapılacak kapsamlı sağlık taramaları sonucunda karar verilecek.

Rehabilitasyonu tamamlanan yetişkin yabani memeliler, doğal popülasyon için tehdit oluşturmadıkları belirlendikten sonra, alındıkları yerin 16 kilometre yarıçapı içinde uygun bir bölgeye bırakılacak. Yavru memeliler, avcı baskısının ve kendi türlerinden kaynaklı stresin bulunmadığı uygun alanlarda doğaya salınacak. Sürüngen ve amfibiler için bu mesafe 1 kilometre yarıçapıyla sınırlandırıldı. Kuşlar ise göç döneminde göç rotalarında, göç dışında ise alındıkları yerde serbest bırakılacak.

Doğaya dönemeyecek hayvanlar ne olacak?

Ele geçirilen yaban hayvanlarından Türkiye’de doğal olarak yaşamayan ya da doğaya geri kazandırılması mümkün olmayan bireyler için farklı bir süreç işletilecek. Bu hayvanlar ilgili mevzuat doğrultusunda hayvanat bahçeleri, doğal yaşam parkları veya uygun görülen diğer alanlarda bakıma alınacak.

Yeni düzenleme, bir yandan doğa koruma idaresinin yetkilerini güçlendirirken diğer yandan avcılık ve rehabilitasyon uygulamalarını daha ayrıntılı bir çerçeveye oturtuyor. Ancak özellikle geleneksel avcılık başlığının pratikte nasıl uygulanacağı ve ekosistem üzerindeki etkisinin nasıl denetleneceği, önümüzdeki dönemde en çok tartışılacak konular arasında yer alabilir.