Bilim insanları uyarıyor: Himalayalar kışın kar yerine çıplak kayalarla kaplandı

Azalan kış kar yağışları ve yükselen sıcaklıklar nedeniyle Himalayalar’da “kar kıtlığı” yaşanıyor. Uzmanlar, bu durumun yalnızca dağların görünümünü değil, yüz milyonlarca insanın su güvenliğini ve bölgedeki ekosistemleri de tehdit ettiğini söylüyor.

Meteorologlar ve iklim bilimciler, Himalayalar’da kış aylarında yağan kar miktarının belirgin biçimde azaldığını ve normalde karla kaplı olması gereken dağların birçok bölgede çıplak ve kayalık bir görünüme büründüğünü belirtiyor. Son beş yılın kışlarının çoğunda, 1980–2020 dönemine ait uzun yıllar ortalamasına kıyasla ciddi bir düşüş kaydedildi.

Yükselen sıcaklıklar, az miktarda yağan karın da hızla erimesine yol açıyor. Bazı alçak rakımlı bölgelerde ise kar yerine yağmur görülüyor. Bilim insanları bu eğilimin, Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) ve diğer bilimsel raporlara göre en azından kısmen küresel ısınmayla bağlantılı olduğunu vurguluyor.

Araştırmalar, Himalayalar’ın birçok kesiminde kış aylarında “kar kıtlığı” olarak tanımlanan bir durumun giderek yaygınlaştığını ortaya koyuyor. Uzmanlara göre bu gelişme, halihazırda hızlanan buzul erimeleriyle mücadele eden Hindistan’ın Himalaya eyaletleri ve bölgedeki diğer ülkeler için krizi daha da derinleştiriyor.

Kış boyunca biriken kar, bahar aylarında eriyerek nehir sistemlerini besliyor. Bu eriyik sular; içme suyu temini, tarımsal sulama ve hidroelektrik üretimi açısından hayati önem taşıyor. Kar miktarındaki azalma, bu su döngüsünü zayıflatırken, aynı zamanda kuraklık riskini ve orman yangınlarının görülme olasılığını da artırıyor.

Uzmanlar ayrıca, kar ve buzun azalmasının dağların yapısal istikrarını bozduğuna dikkat çekiyor. Buzulların ve kar tabakasının kaybı, kaya düşmeleri, toprak kaymaları, buzul gölü taşkınları ve yıkıcı moloz akıntıları gibi felaketlerin daha sık yaşanmasına neden oluyor.

Kar yağışındaki düşüş ne kadar ciddi?

Hindistan Meteoroloji Dairesi, Aralık ayında Kuzey Hindistan’ın neredeyse tamamında yağmur ya da kar şeklinde kayda değer bir yağış görülmediğini açıkladı. Kurum, Uttarakhand, Himachal Pradesh, Jammu ve Keşmir ile Ladakh dâhil olmak üzere kuzeybatı bölgelerinde Ocak–Mart döneminde uzun dönem ortalamasına göre yüzde 86’ya varan yağış ve kar azalması olasılığına dikkat çekti.

Meteoroloji verilerine göre, Kuzey Hindistan’da 1971–2020 yılları arasında kaydedilen ortalama yağış miktarı 184,3 milimetreydi. Uzmanlar, son yıllardaki ani düşüşün tek seferlik bir durum olmadığını vurguluyor.

İngiltere’deki Reading Üniversitesi’nden tropikal meteoroloji uzmanı Kieran Hunt, farklı veri setlerinin Himalayalar’da kış yağışlarının gerçekten azaldığını güçlü biçimde ortaya koyduğunu söylüyor. Hunt’ın ortak yazarlığını yaptığı ve 2025’te yayımlanan bir çalışma, 1980–2021 arasındaki dört ayrı veri setinin tamamında batı ve orta Himalayalar’ın bazı kesimlerinde yağış düşüşü görüldüğünü gösteriyor.

Jammu’daki Hindistan Teknoloji Enstitüsü’nden araştırmacı Hemant Singh ise, ERA-5 veri setlerine dayanarak kuzeybatı Himalayalar’daki kar yağışının son beş yılda 40 yıllık ortalamaya kıyasla yaklaşık yüzde 25 azaldığını belirtiyor. Benzer bir eğilim Nepal’de de gözlemleniyor. Katmandu’daki Tribhuvan Üniversitesi’nden meteorolog Binod Pokharel, son beş kışın neredeyse tamamının olağanüstü derecede kuru geçtiğini söylüyor.

Bilim insanları, bazı kışlarda görülen yoğun kar yağışlarının geçmişteki düzenli yağışlardan farklı olarak kısa süreli ve aşırı olaylar şeklinde gerçekleştiğine dikkat çekiyor.

Kar kalıcılığı rekor düzeyde düşük

Kar yağışındaki azalmayı ölçmenin bir diğer yolu da kar kalıcılığına bakmak. Uluslararası Entegre Dağ Geliştirme Merkezi’nin (ICIMOD) raporuna göre, 2024–2025 kışında kar kalıcılığı normalin yaklaşık yüzde 24 altına inerek son 23 yılın en düşük seviyesine geriledi. Raporda, 2020–2025 arasındaki beş kışın dördünde Hindu Kush Himalaya bölgesinde kar örtüsünün normalin altında kaldığı belirtildi.

ICIMOD uzmanları, bölgedeki 12 büyük nehir havzasının yıllık akışının yaklaşık dörtte birinin kar erimesinden sağlandığını hatırlatarak, bu durumun yaklaşık iki milyar insanın su güvenliğini etkilediği uyarısında bulunuyor.

Çifte kriz uyarısı

Meteorologların çoğu, Akdeniz üzerinden gelen ve kış aylarında yağış taşıyan batıdan gelen hava akımlarının zayıflamasını, Kuzey Hindistan, Pakistan ve Nepal’deki kış yağışlarındaki azalmanın temel nedenlerinden biri olarak gösteriyor. Bu sistemlerin hem zayıfladığı hem de daha kuzeye kaydığı düşünülüyor; bu da Arap Denizi’nden nem taşıma kapasitelerini azaltıyor.

Bilim insanları, Himalayalar’ın şu anda çifte bir krizle karşı karşıya olduğu konusunda uyarıyor: Buzullar hızla erirken, kış kar yağışları da azalıyor. Uzmanlara göre bu eğilim devam ederse, bölge için hem kısa hem de uzun vadede çok ciddi sonuçlar kaçınılmaz olacak.