Paris İklim Anlaşması’ndan 10 yıl sonra: Dünya daha hızlı ısınıyor

Paris Anlaşması’nın yürürlüğe girmesinin üzerinden on yıl geçerken yayımlanan yeni iklim verileri, küresel ısınmanın hızlandığını ortaya koydu. 2025 yılı, şimdiye kadar kaydedilen en sıcak üç yıl arasında yer alırken; deniz buzu, okyanus ısısı ve deniz seviyeleri yeni eşiklere ulaştı.

Bilimsel veriler, fosil yakıt kullanımını sınırlamaya yönelik çabaların yetersiz kaldığını ve dünyanın 1,5°C hedefinden uzaklaştığını gösteriyor. 2010’ların ortalarından bu yana küresel ısınma hızında belirgin bir artış gözleniyor.

Emisyonlar: Daralan karbon bütçesi

Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) Küresel Atmosfer Gözlem Ağı verilerine göre, karbondioksit (CO₂), metan ve azot oksit konsantrasyonları rekor seviyelere ulaştı. Bu artış, 2023-2025 dönemindeki sıcaklık sıçramasının temel nedeni olarak gösteriliyor.

Son Küresel Karbon Bütçesi raporu, yenilenebilir enerjideki büyümeye rağmen kömür, petrol ve doğalgaz kullanımındaki artış nedeniyle 2025’te küresel fosil yakıt kaynaklı CO₂ emisyonlarının 38,1 milyar tonla rekor kırmasının beklendiğini ortaya koyuyor. 130’dan fazla bilim insanının katkısıyla hazırlanan rapora göre, fosil yakıt emisyonlarının gelecek yıl yüzde 1,1 artması öngörülüyor.

Atmosferdeki CO₂ yoğunluğunun sanayi öncesi döneme kıyasla yaklaşık yüzde 52 daha yüksek olduğu belirtiliyor. Bilim insanları, küresel sıcaklık artışını 1,5°C ile sınırlamak için yaklaşık 170 milyar tonluk – mevcut hızla yaklaşık dört yıllık – bir karbon bütçesi kaldığı uyarısında bulunuyor.

Bölgesel eğilimler ise farklılık gösteriyor: Çin, Hindistan, ABD ve Avrupa Birliği’nde artış beklenirken, Japonya’da emisyonların azalacağı tahmin ediliyor.

Sıcaklıklar: Hızlanan artış

NASA Goddard Uzay Araştırmaları Enstitüsü (GISS), 2025’te küresel yüzey sıcaklığının 1951-1980 ortalamasının 1,19°C üzerine çıktığını açıkladı. Bu değer, en sıcak yıllardan biri olan 2023’e oldukça yakın.

WMO’nun birleştirilmiş veri seti ise 2025’i sanayi öncesi seviyelerin 1,44°C üzerinde gösteriyor. Böylece 2025, 176 yıllık kayıtlar içinde en sıcak üç yıldan biri olarak kayda geçti.

Arktik: Deniz buzunda tarihi düşük

Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’nin (NOAA) 2025 Arktik Raporu, Ekim 2024-Eylül 2025 döneminin 1900’den bu yana en sıcak Arktik yılı olduğunu ortaya koydu. Bölge, küresel ortalamanın iki katından daha hızlı ısınıyor.

ABD Ulusal Buz Merkezi verilerine göre, Mart 2025’te deniz buzunun maksimum yayılım alanı yaklaşık 14,47 milyon kilometrekare ile şimdiye kadarki en düşük kış zirvesine ulaştı.

Okyanuslar ve deniz seviyeleri: Yeni rekorlar

NOAA ve Berkeley Earth verileri, 2025’te okyanusların rekor düzeyde ısı emdiğini ve üst okyanus ısı içeriğinde küresel bir zirveye ulaşıldığını gösteriyor.

Deniz seviyeleri de yükselmeye devam ediyor. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), 2050 yılına kadar 1995-2014 ortalamasına kıyasla 0,20 ila 0,29 metre arasında bir deniz seviyesi artışı öngörüyor.

Bilim insanlarına göre, mevcut eğilimler tersine çevrilmezse aşırı hava olayları, kıyı taşkınları ve ekosistem kayıpları daha da şiddetlenecek. Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşmak için emisyonların hızla ve kalıcı biçimde azaltılması gerektiği vurgulanıyor.