Belçikalı çiftçinin TotalEnergies’e açtığı iklim davasında karar bekleniyor

Belçika’nın batısındaki Hainaut bölgesinden çiftçi Hugues Falys’in, çiftliğinde iklim değişikliğine bağladığı zararlar için TotalEnergies’e karşı açtığı davada kararın açıklanması bekleniyor.

Tournai Ticaret Mahkemesi’nde görülen ve 19 Kasım’dan bu yana süren duruşmalar, Belçika’da çokuluslu bir şirketi hedef alan ilk iklim tazminat davası olarak “emsal” niteliği taşıyor.

Dava neyi kapsıyor?

Falys, 2016–2020 arasında çiftliğini vurduğunu belirttiği dört aşırı hava olayı nedeniyle 130 bin avro tazminat talep ediyor. FIAN, Greenpeace ve İnsan Hakları Birliği tarafından desteklenen, Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu’nun (FIDH) “Mahkemede Görüşürüz” projesi kapsamındaki dava, iklim değişikliği kaynaklı aşırı yağış, kuraklık ve sıcak hava dalgalarının tarımsal verim üzerindeki etkisine dikkat çekiyor. Falys, “Tüm çiftçiler gibi ben de iklim değişikliğinin ön saflarındayım… İklim değişikliği kaçınılmaz değil; sorumlular hesap vermeli” dedi.

STK’ların talebi: Yeni fosil yatırımlara son

Davaya taraf üç STK, mahkemeden TotalEnergies’in “iklim sistemine doğrudan zarar veren” faaliyetlerinden sorumlu tutulmasını ve şirketin tüm yeni fosil yakıt yatırımlarını durdurmasını talep ediyor. FIDH’den Gaëlle Dusepulchre, “İklim krizinin çözümü, çokuluslu şirketlerin yeni fosil yatırımlarını derhal durdurmasını gerektiriyor. Mahkemenin TotalEnergies’i gerçek bir yeşil dönüşüme zorlamasını umuyoruz” dedi.

Şirket ne diyor?

TotalEnergies, emisyonlarının bir bölümünü operasyonel verimlilik ve metan kontrolüyle 2024’e kıyasla yüzde 3 azalttığını bildiriyor. Ancak şirket, 2025 sonu itibarıyla hidrokarbon üretiminde yaklaşık yüzde 4 artışla kendi yüzde 3’lük büyüme hedefini aştığını da doğruladı. Bu artış, IPCC’nin 1,5°C uyumlu patika için hidrokarbon üretiminin azaltılması yönündeki uyarılarıyla çelişiyor. Euronews Green’in şirketin yeni fosil yatırımları ve davadaki sorumluluk iddialarıyla ilgili sorularına yanıt alınamadı.

Neden emsal niteliğinde?

Karar, tarımsal zararlar üzerinden “iklim hasarı”nın doğrudan tazmini talebine ilişkin nadir örneklerden biri olarak değerlendiriliyor. Çiftçi–enerji devi davası, Avrupa’da artan “iklim davaları” eğiliminin tarım sektörü ve kırsal geçim kaynakları boyutuna ışık tutuyor. Mahkemenin vereceği hüküm; tazminatın kapsamı, nedensellik bağı ve şirketlerin iklim riskleri karşısındaki yükümlülükleri açısından yol gösterici olabilir.

Sırada ne var?

Tournai Ticaret Mahkemesi’nin kararı 18 Mart 2026 saat 13.00’te duyurulacak. Dosyanın karmaşıklığı göz önüne alındığında, tarafların karara itiraz yoluna gitmesi ve istinaf sürecinin devreye girmesi olası.