Pakistan, PM2.5 olarak bilinen tehlikeli küçük parçacıkların konsantrasyonunun Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) önerdiği seviyenin 13 katına kadar çıktığı 2025 yılında dünyanın en kirli ülkesi olarak sıralandı.
İsviçre merkezli hava kalitesi izleme şirketi IQAir, salı günü yayınlanan yıllık raporunda, geçen yıl 13 ülke ve bölgenin ortalama PM2.5 seviyelerini Dünya Sağlık Örgütü’nün metreküp başına 5 mikrogramın altında tutmayı başardığını, bu sayının 2024’te yedi olduğunu belirtti.
Raporun bulgularından bazıları şunlardır:
Toplamda, izlenen 143 ülke ve bölgeden 130’u DSÖ yönergelerine uymayı başaramadı.
Bangladeş ve Tacikistan, en kirli ülkeler listesinde sırasıyla ikinci ve üçüncü sırada yer aldı.
İstatistiksel olarak 2024’ün en kirli ülkesi olan Çad, 2025’te dördüncü sırada yer aldı, ancak geçen yıl PM2.5 konsantrasyonlarındaki düşüşün veri eksikliklerinden kaynaklanması muhtemel.
Tavsiye Edilen Haberler
Geçtiğimiz Mart ayında Amerika Birleşik Devletleri, bütçe kısıtlamalarını gerekçe göstererek, büyükelçilik ve konsolosluk binalarından toplanan kirlilik verilerini derleyen küresel bir izleme programını kapatmıştı.
IQAir raporunun baş yazarı Christi Chester Schroeder, “Mart ayındaki veri kaybı, Çad’da PM2.5 seviyelerinde önemli bir düşüş olmuş gibi görünmesine neden oldu, ancak gerçek şu ki bunu bilmiyoruz” dedi.
ABD’nin aldığı karar, hava kirliliğine yatkın birçok ülke için temel bir veri kaynağını ortadan kaldırdı ve Burundi, Türkmenistan ve Togo, bilgi eksiklikleri nedeniyle 2025 raporundan çıkarıldı.
Hindistan’ın Loni şehri, 2025 yılında ortalama 112,5 mikrogram PM2.5 seviyesiyle dünyanın en kirli şehri olurken, onu Çin’in kuzeybatısındaki Sincan bölgesinde bulunan Hotan 109,6 mikrogram ile takip etti.
Dünyanın en kirli 25 şehrinin tamamı Hindistan, Pakistan ve Çin’de bulunuyordu.
2025 yılında dünya şehirlerinin yalnızca %14’ü DSÖ standardını karşılarken, bu oran bir yıl öncesine göre %17’den düşüş gösterdi. Kanada’daki orman yangınları, ABD genelinde ve Avrupa’ya kadar uzanan bölgelerde PM2.5 seviyelerini yükseltti.
2025 yılında standardı karşılayan ülkeler arasında Avustralya, İzlanda, Estonya ve Panama yer aldı.
Laos, Kamboçya ve Endonezya’da, özellikle daha yağışlı ve rüzgarlı La Nina hava koşulları sayesinde, bir önceki yıla kıyasla PM2.5 değerlerinde önemli düşüşler kaydedildi. Moğolistan’da ise ortalama konsantrasyonlar %31 azalarak metreküp başına 17,8 mikrograma düştü.
IQAir’in açıklamasına göre, 2025 yılında toplam 75 ülke bir önceki yıla göre daha düşük PM2.5 seviyeleri bildirirken, 54 ülkede ortalama konsantrasyonlarda artış kaydedildi.
