Avrupa’da yenilenebilir enerji ve elektrikli araç talebi İran savaşı sonrası arttı

İran’a yönelik savaş, fosil yakıta bağımlılığın yaygın risklerini gözler önüne sermeyi sürdürdükçe, yeşil enerji lehindeki argümanlar hiç olmadığı kadar güçleniyor.

Dünya genelinde petrol fiyatlarına referans kabul edilen Brent türü ham petrol, Ortadoğu’da çatışmaların başlamasından bu yana yüzde 50’den fazla yükselerek bugün (30 Mart) açılış işlemlerinde varil başına 116 dolar (yaklaşık 100,92 avro) seviyesini gördü.

Dalgalanmanın büyük bölümü, dünya petrol arzının yaklaşık beşte birini taşıyan ve dünyanın en büyük fosil yakıt dar boğazlarından biri olan Hürmüz Boğazı’nın fiilen kapanmasına bağlanıyor. Bu da her gün yaklaşık 20 milyon varil petrolün bloke edilmesi anlamına geliyor.

Avrupa şimdiden sonuçlarını hissediyor; gösterge niteliğindeki Hollanda TTF doğal gaz fiyatı yaklaşık yüzde 70 yükseldi ve böylece Mart 2026, Eylül 2021’den bu yana Avrupa gaz fiyatları için aylık bazda en yüksek artışa sahne olmaya aday görünüyor.

Enerji fiyatlarındaki artış zaten zorluk çeken Avrupalıları daha da sıkıştırma tehdidi oluştururken, pek çok ülkede yeşil teknolojilere kayda değer bir yöneliş gözleniyor.

‘Fosil yakıtların rehinesi olmaktan bıktılar’

Kıtadaki en düşük benimseme oranlarından birine sahip Birleşik Krallık’ta, enerji şirketi Octopus Energy’ye göre, ısı pompası satışları mart ayının ilk üç haftasında, bir önceki ayın aynı dönemine kıyasla yüzde 51 artış gösterdi.

Güneş enerjisi sistemi satışları da yüzde 54 arttı; ev sahipleri, normalde 10 panel taktırırken artık 12 panelli sistemlere yöneliyor. Elektrikli araç (EV) şarj cihazı satışları da yüzde 20 yükseldi.

“İnsanların artık sadece soru sormayı bırakıp harekete geçmesiyle çok büyük bir değişim yaşandığını görüyoruz. Britanyalı aileler, küresel fosil yakıt fiyatlarının rehinesi olmaktan bıktı” diyor Octopus Energy’den Rebecca Dibb-Simkin.

“Güneş enerjisine ve ısı pompalarına geçerek adeta kendi elektrik santrallerine dönüşüyor, düşük maliyetleri kalıcı hâle getirip cüzdanlarını uzun vadede koruyorlar.”

Elektrikli araçlara geçiş hız kazanıyor

Avrupa Komisyonu verilerine göre, AB genelinde benzinin ortalama fiyatı 23 Şubat ile 16 Mart arasında yüzde 12 artarak litre başına 1,84 avroya yükseldi.

Bu durum elektrikli araçlara (EV) yönelik ilgiyi patlattı; Fransız çevrimiçi ikinci el otomobil satıcısı Aramisauto’nun elektrikli araç satışları, şubat ortası ile 9 Mart arasında neredeyse ikiye katlandı.

Reuters (kaynak İngilizce)’a göre Amsterdam merkezli Olx, Fransa, Romanya, Portekiz ve Polonya’daki platformlarında elektrikli araçlara yönelik müşteri taleplerinde sıçrama yaşandığını, tüm pazarlarda büyümenin “haftadan haftaya istikrarlı biçimde hızlandığını” belirtiyor.

Norveç’te, ülkenin en büyük ikinci el otomobil platformu Finn.no’da ise elektrikli araçlar, sitede en çok satan yakıt türü olarak dizel modelleri geride bıraktı.

Güneş enerjisiyle beslenen dönüşüm

Alman yenilenebilir enerji şirketi Enpal BV, Bloomberg (kaynak İngilizce)’e yaptığı açıklamada, ABD-İsrail’in İran’a yönelik savaşının başlamasından bu yana güneş panelleri ve ısı pompalarına yönelik taleplerin yaklaşık yüzde 30 arttığını belirtirken, güneş enerjisi şirketi 1KOMMA5° GmbH de güneşe ilginin neredeyse ikiye katlandığını bildiriyor.

Birleşik Krallık’ta enerji şirketi E.ON (kaynak İngilizce), güneş enerjisine ilginin 23 Şubat ile 1 Mart arasında yüzde 23, 2-8 Mart tarihleri arasında ise bunun üzerine yüzde 63 daha arttığını tespit etti.

“İnsanların enerji kullanımını kontrol altına almalarına ve faturalarını düşürmelerine yardımcı olmamız her zamankinden daha önemli” diyor E.ON (kaynak İngilizce) UK’nin CEO’su Chris Norbury.

“Tüketiciler, çözüm olarak güneş enerjisine ve batarya sistemlerine büyük ilgi gösteriyor; bu ürün, enerjiyi evde üretip depolayarak elde edilebilecek tasarrufa ilave katkı sağlıyor.”

Kuzey Denizi’nde sondaj yapmak enerji faturalarını düşürmeye yardımcı olur mu?
Yeşil teknolojideki patlamaya rağmen, fosil yakıtlara daha da fazla yüklenilmesi yönündeki çağrılar da giderek yükseliyor.

Ayın başlarında Britanya bulvar gazetesi Daily Express, Kuzey Denizi’nde yeni sondaj ruhsatlarının verilmesini savunarak manşetten ‘Fırlayan faturaları durdurmak için sondaj yapın’ başlıklı bir haber yayımladı.

Oysa Oxford Üniversitesi’nin yaptığı bir analiz, enerjisini tamamen yenilenebilir kaynaklardan sağlayan bir Birleşik Krallık’ta hane halkının enerji faturalarında yılda 441 sterline (510 avro) varan tasarruf sağlayabileceğini ortaya koyuyor.

Buna karşılık, Kuzey Denizi’ndeki petrol ve gaz üretiminin azami düzeye çıkarılması, vergi gelirlerinin enerji faturalarını telafi etmek üzere hanelere aktarılması koşuluyla bile, hanelere yılda yalnızca 16 ila 82 sterlin (19 ila 95 avro) tasarruf sağlayabilir.

Analizin ortak yazarı Dr. Anupam Sen, Kuzey Denizi’ni “son damlasına kadar boşaltmanın” Birleşik Krallık’ı enerji açısından daha güvenli hâle getireceği ve hane halkı faturalarını kayda değer biçimde düşüreceği yönündeki düşüncenin “tam bir hayal ürünü” olduğunu söylüyor.

Çok sayıda uzman ayrıca petrol ve gaz fiyatlarının Britanyalı tüketicilere özel indirimle değil, küresel piyasalarda belirlendiğine; Birleşik Krallık sularından çıkarılan gazın da en yüksek fiyatı veren alıcıya ihraç edilebildiğine dikkat çekiyor. Bu da yurtiçi üretimin artırılmasının maliyetleri anlamlı ölçüde düşürmeyeceği anlamına geliyor.

Buna karşılık, İspanya’nın yenilenebilir enerji devrimi, gaz fiyatları fırlamış olsa bile enerji faturalarının düşük kalmasına yardımcı oluyor.