AB’de enerji kriziyle mücadele: Uzaktan çalışma çağrısı ve yeni vergi düzeni

Avrupa Komisyonu, Brüksel’de gelecek hafta enerji kriziyle mücadele için üye devletlere uzaktan çalışma ve toplu taşıma sübvansiyonlarını teşvik eden bir paket sunacak.

Financial Times’ın gördüğü taslağa göre adımlar, talebi azaltarak fosil yakıt kullanımını düşürmeyi ve temiz enerjiye geçişi hızlandırmayı hedefliyor.

Brüksel’in enerji paketi: Uzaktan çalışma ve toplu taşıma sübvansiyonu

Orta Doğu’daki savaşın tetiklediği enerji fiyat şoku karşısında Avrupa Komisyonu, üye devletlere yönelik tavsiye niteliğinde bir önlem seti hazırladı. Taslak, işletmelerin mümkün olan yerlerde en az bir gün zorunlu uzaktan çalışma uygulamalarını teşvik etmeyi ve toplu taşımaya sübvansiyon verilmesini öneriyor.

Taslakta öne çıkan adımlar: KDV indirimi ve elektrifikasyon hedefi

Komisyon, ısı pompaları, kazanlar ve güneş panellerinde katma değer vergisinin düşürülmesini tavsiye ediyor. Elektrifikasyon için “iddialı” ancak henüz açıklanmayan hedefler belirlenmesi planlanıyor. Üye devletlerin ısı pompaları, elektrikli otomobiller ve küçük ölçekli bataryalar gibi “temiz ve verimli teknolojiler” için sosyal kiralama programları geliştirmelerine destek verilecek.

Önceki kriz deneyimi ve yeşil dönüşümle süreklilik

Öneriler, Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından yaşanan önceki enerji krizi sırasında devreye giren talep azaltımı ve verimlilik tedbirlerinin devamı niteliğinde. Amaç, fosil yakıtlara bağımlılığı azaltırken temiz enerji kullanımını hızlandırmak ve yüksek fiyatlara “acil rahatlama” sağlamak.

“İnsanların hayatlarını mikro yönetmiyoruz”

Birçok yetkili, önlemlerin bağlayıcı talimat değil, tavsiye olduğunu vurguluyor. Bir AB yetkilisi, “Enerji kıtlığıyla karşı karşıya kalırsak, vatandaşların tüketimi azaltmak için neler yapabileceklerini bilmelerini sağlamak bizim sorumluluğumuzdur. İnsanların hayatlarını mikro yönetmiyoruz,” dedi. Komisyon, 2022’de de termostatların bir derece düşürülmesi çağrısında bulunmuştu.

Paket kapsamı: Petrol ve doğalgaz tüketimini azaltma, koordinasyon ve tedarik güvenliği

Öneriler, petrol ve doğalgaz tüketimini düşürmeye yönelik önlemler ile enerji sisteminin elektrifikasyonunu hızlandırmayı içeren geniş bir paketin parçası. Fosil yakıt alımlarında AB düzeyinde daha fazla koordinasyon ve jet yakıtı kıtlığıyla mücadeleye dönük hazırlıklar da geliştiriliyor.

Yasa teklifleri: Elektrik piyasası kuralları ve enerji vergisi düzenlemesi

Komisyon, maliyetleri düşürmek için iki yasa tasarısı sunacak. İlki, elektrik piyasasında iletim maliyetlerini azaltmaya dönük düzenlemeleri, farklı şebeke operatörlerinin maliyet etkinliğinin izlenmesini ve ağır sanayi için ücretlendirme önerilerini içeriyor. İkincisi, elektriğin fosil yakıtlardan daha düşük oranlarda vergilendirilmesini sağlamak üzere bir yönerge değişikliği hedefliyor. Taslağa göre, üye devletler enerji yoğun sektörlerin ödediği elektrik vergilerinin oranını sıfırlama esnekliğine sahip olabilecek. İki yasa teklifi ilk olarak Bloomberg tarafından haberleştirildi.

Fiyat tavanı, gelir desteği ve beklenmedik kazanç vergisi tartışması

Son metin, Komisyonun üye devletlere fiyat tavanı ve gelir destek programları tasarlamada yardımcı olacağını belirtiyor. Komisyon ayrıca beklenmedik kazanç vergilerini değerlendirecek; ancak bu, bazı ülkelerin talep ettiği AB çapında yeknesak bir verginin hemen benimsenmesi anlamına gelmiyor.

İş dünyası, çalışanlar ve kamu maliyesi için anlamı

Uzaktan çalışma teşviki, kısa vadede enerji talebini ve yakıt tüketimini azaltabilir; toplu taşıma sübvansiyonları şehir içi mobiliteyi fosilden elektriğe kaydırabilir. KDV indirimleri ve sosyal kiralama, ısı pompası ve elektrikli araç gibi teknolojilere erişimi ucuzlatarak elektrifikasyon hızını artırabilir. Buna karşın, önlemlerin tavsiye niteliği ülke bazlı uygulamalarda farklılıklara yol açabilir; bütçe etkileri ve şebeke yatırımları, ulusal planların başarısını belirleyecek.

Kısa vadeli rahatlama, orta vadeli dönüşüm

Paketin kısa vadede hane ve işletmelere maliyet baskısında sınırlı bir rahatlama sağlaması, orta vadede ise verimliliği ve elektrifikasyonu artırarak enerji ithalat faturasını düşürmesi bekleniyor. Nihai etkinlik, ulusal yönetimlerin uygulama hızı, finansman kapasitesi ve piyasa gözetimindeki kaliteye bağlı olacak.

Ajanda ve takvim

Belge gelecek hafta devlet başkanlarına sunulacak ve büyük ölçüde bağlayıcı olmayacak. Ancak Komisyonun iki yasa teklifi, elektrik piyasası ve enerji vergisi alanlarında maliyetleri aşağı çekmeyi amaçlıyor. Enerji krizi sürerken, uzaktan çalışma gibi hızlı devreye alınabilir adımların ölçeği ve sürekliliği, AB’nin bu kışı ve sonrasını nasıl yöneteceğini belirleyecek.