Alaska’nın güneydoğusunda 2025 yılında meydana gelen dev heyelan kaynaklı tsunami, bilim insanlarına göre tarihte kaydedilen en büyük ikinci tsunami olarak kayıtlara geçti. Araştırmacılar, dalga yüksekliğinin yaklaşık 481 metreye ulaştığını belirlerken, olayın iklim değişikliği nedeniyle geri çekilen buzulların tetiklediği jeolojik çöküşlerden kaynaklandığını vurguluyor.
Uzmanlar, Alaska’daki bu olağanüstü doğa olayının yalnızca bölgesel bir afet olmadığını, aynı zamanda iklim krizinin giderek büyüyen etkilerine dair güçlü bir uyarı niteliği taşıdığını ifade ediyor.
Alaska tsunami felaketi Tracy Arm Fiyordu’nda yaşandı
Dev tsunami, Alaska’nın güneydoğusunda bulunan ve doğal güzellikleriyle bilinen Tracy Arm Fjord bölgesinde meydana geldi.
Tongass National Forest içinde yer alan fiyort, yüksek granit kayalıklar, buzullar ve şelalelerle çevrili dar bir deniz koridoru olarak biliniyor.
Tavsiye Edilen Haberler
Araştırmacılara göre 10 Ağustos 2025 sabahı yaşanan dev heyelan, milyonlarca metreküp kayanın suya çökmesine neden oldu. Bu çöküş, dar fiyort yapısı nedeniyle suyu büyük bir basınçla sıkıştırarak devasa bir tsunami dalgası oluşturdu.
Dev dalga Empire State Binası’ndan daha yükseğe ulaştı
Bilim insanlarının yaptığı ölçümlere göre tsunami dalgası yaklaşık 481 metre yüksekliğe ulaştı. Bu yükseklik, New York’taki Empire State Building binasının yüksekliğini bile geçti.
Araştırmacılar, dalganın yüksekliğini belirlemek için fiyort çevresindeki kaya duvarlarında oluşan izleri ve tamamen yok olan bitki örtüsünü analiz etti.
Çalışmanın baş yazarı Dan Shugar, tsunami sonrası ortaya çıkan görüntüyü “iki farklı dünya gibi” sözleriyle tanımladı.
Shugar, dalganın geçtiği bölgelerde orman örtüsünün tamamen silindiğini, geriye yalnızca çıplak kaya ve tortuların kaldığını söyledi.
Heyelanın nedeni iklim değişikliği
Araştırmaya göre felaketin temel nedeni, iklim değişikliği nedeniyle buzulların hızla geri çekilmesi oldu.
Uzmanlar, bölgedeki buzulların kayaları doğal bir destek gibi tuttuğunu, ancak sıcaklık artışıyla buzulların erimesinin dağ yamacını savunmasız bıraktığını belirtiyor.
Bu durum, milyonlarca ton kayanın aniden çökmesine ve tsunamiyi tetikleyen dev heyelana yol açtı.
Bilim insanları, benzer olayların gelecekte daha sık yaşanabileceği konusunda uyarıyor.
Tsunami sabah erken saatlerde meydana geldi
Felaketin can kaybına yol açmamasının en önemli nedeni olayın sabah saat 05.30 civarında gerçekleşmesi oldu.
Turistik bir bölge olan Tracy Arm Fiyordu’nda olay anında yolcu gemisi veya küçük tekne bulunmaması büyük bir faciayı önledi.
Araştırmacılar, aynı olayın gündüz saatlerinde yaşanması halinde çok daha ağır sonuçlar ortaya çıkabileceğini belirtiyor.
83 milyon metreküp kaya çöktü
Çalışmaya göre yaklaşık bir dakika içinde 83 milyon metreküp kaya çöktü. Araştırmacılar bu hacmin, Great Pyramid of Giza hacminin yaklaşık 24 katına eşdeğer olduğunu ifade ediyor.
Stephen Hicks liderliğindeki ekip, bu çöküşün dünya genelinde ölçülebilen sismik dalgalar oluşturduğunu açıkladı.
Olayın ardından fiyortta günler boyunca “seiche” adı verilen su salınımlarının devam ettiği bildirildi.
Bilim insanları tsunamiyi yeniden oluşturdu
Olay anına ait doğrudan fotoğraf veya video kaydı bulunmadığı için araştırmacılar, hava görüntüleri, uydu verileri, sismik ölçümler ve bölgedeki tanıkların anlatımlarını kullanarak tsunami sürecini yeniden modelledi.
Uzmanlar, bu tür analizlerin gelecekte erken uyarı sistemlerinin geliştirilmesi açısından kritik önem taşıdığını vurguluyor.
Alaska’daki tsunami tarihin en büyük ikinci dalgası oldu
Kaydedilen en büyük tsunami, 1958 yılında Alaska’daki Lituya Bay bölgesinde meydana gelmişti. O olayda dalga yüksekliği yaklaşık 520 metreye ulaşmıştı.
2025 Tracy Arm tsunamisi ise 481 metrelik yüksekliğiyle tarihin en büyük ikinci tsunami dalgası olarak kayıtlara geçti.
Uzmanlar, heyelan kaynaklı tsunamilerin klasik deprem tsunamilerinden farklı olduğunu belirtiyor. Deprem kaynaklı tsunamiler deniz tabanının dikey hareketiyle oluşurken, heyelan tsunamilerinde dev kaya kütleleri doğrudan suya çarparak ani dalga yaratıyor.
Bilim insanlarından yeni uyarı: Risk büyüyor
Araştırmacılar, Alaska ve Grönland gibi kutup bölgelerinde buzulların erimesiyle birlikte benzer heyelan ve tsunami risklerinin artabileceğini belirtiyor.
Özellikle dar fiyort sistemlerinde küçük jeolojik değişimlerin bile büyük felaketlere dönüşebileceği ifade ediliyor.
Bilim insanları, iklim değişikliğiyle bağlantılı bu tür olayların artık daha dikkatli izlenmesi gerektiğini ve gelişmiş erken uyarı sistemlerinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.
İklim krizi yeni doğal afetleri tetikliyor
Uzmanlara göre Alaska’daki dev tsunami, iklim krizinin yalnızca sıcaklık artışıyla sınırlı olmadığını bir kez daha gösterdi.
Buzulların geri çekilmesi, dağ yapılarının zayıflaması, heyelan risklerinin artması ve buna bağlı tsunamiler, gelecekte daha sık görülebilecek yeni nesil iklim kaynaklı afetler arasında değerlendiriliyor.
Araştırmacılar, küresel ısınmanın etkileri derinleştikçe, özellikle kutup bölgelerinde benzer felaketlerin yaşanma ihtimalinin giderek yükseldiğine dikkat çekiyor.
