Almanya kıyılarında karaya vurduktan sonra milyonlarca avroluk operasyonla Kuzey Denizi’ne taşınan “Timmy” adlı genç kambur balinanın öldüğü doğrulandı. Danimarka yetkilileri, haftalardır tartışma yaratan kurtarma girişiminin ardından bulunan ölü balinanın Timmy olduğunu açıkladı. Hayvan hakları uzmanları ve deniz biyologları ise operasyonun başından itibaren yanlış yönetildiğini savunuyordu.
Danish Environmental Protection Agency tarafından yapılan açıklamaya göre ölü balina, Danimarka ile İsveç arasındaki Kattegat Boğazı’nda yer alan Anholt Adası yakınlarında bulundu. Yetkililer, balinanın sırtındaki takip cihazının incelenmesiyle kimliğin kesin olarak doğrulandığını bildirdi.
Yaklaşık iki ay önce Almanya’nın Baltık Denizi kıyısındaki Timmendorfer sahilinde sığ sularda mahsur kalan 10 metrelik genç kambur balina, kısa sürede uluslararası ilgi odağı haline gelmişti. Ancak uzmanların önemli bir bölümü, Timmy’nin sağlık durumunun geri döndürülemez seviyede kötüleştiğini ve kurtarılmasının mümkün olmadığını savunuyordu.
Milyon euroluk operasyon sert eleştirilmişti
Timmy için düzenlenen kurtarma operasyonunun maliyetinin yaklaşık 1,5 milyon euroyu bulduğu tahmin ediliyor. Operasyonda balina, kumluk alandan çıkarılarak su dolu özel bir mavnaya yerleştirildi ve ardından römorkör yardımıyla Almanya’nın Wismar Körfezi’nden Danimarka açıklarındaki daha derin sulara taşındı.
Kurtarma çalışması kamuoyunda büyük destek toplasa da bilim insanları ve deniz yaşamı uzmanları operasyonun başarı şansının oldukça düşük olduğunu dile getirmişti. Özellikle International Whaling Commission tarafından yöntemin tavsiye edilmediğine dikkat çekildi.
Tavsiye Edilen Haberler
Uzmanlara göre haftalar boyunca düşük tuzluluk oranına sahip sığ sularda kalan genç balina ciddi fiziksel hasar almıştı. Balinanın uyuşuk olduğu, cildinde kabarcık benzeri yaralar oluştuğu ve ağız bölgesinin balıkçı ağlarına takılmış olabileceği belirtilmişti.
Almanya’nın Stralsund kentindeki Ozeaneum Stralsund uzmanları da Timmy’nin doğal sürecine bırakılması gerektiğini savunmuştu. Müze müdürü Burkard Baschek, operasyonun “tam anlamıyla hayvan zulmü” olabileceği uyarısında bulunmuştu.
Takip sistemi başarısız oldu
Timmy’nin kurtarılmasının ardından balinanın durumunu takip etmek amacıyla sırtına elektronik bir cihaz yerleştirildi. Operasyonu finanse eden isimlerden Karin Walter-Mommert, balinanın 2 Mayıs’ta serbest bırakıldıktan sonra nefes aldığını ve doğru yöne yüzdüğünü gözlemlediklerini açıklamıştı.
Ancak ilerleyen günlerde takip cihazının düzgün çalışmadığı ortaya çıktı. Bu gelişme operasyonun şeffaflığı ve yönetimiyle ilgili yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Walter-Mommert ile operasyonun diğer finansörü olan Alman iş insanı Walter Gunz, yayımladıkları ortak açıklamada kurtarma sürecinin yürütülme biçiminden kendilerini uzaklaştırdı. İkili, operasyon sırasında yaşananlardan gemi sahipleri ve mürettebatın sorumlu olduğunu belirtti.
Timmy’nin cesedi, serbest bırakıldığı noktadan yaklaşık 70 kilometre güneyde bulundu. Yetkililer şu aşamada balinanın taşınmasına ya da otopsi yapılmasına ilişkin somut bir plan olmadığını açıkladı.
Uzmanlar kaynak kullanımını tartışıyor
Olay, vahşi yaşam koruma politikaları ve kaynak kullanımı konusunda da geniş çaplı tartışma yarattı. University of Oxford bünyesinde görev yapan yaban hayatı koruma profesörü Amy Dickman, tek bir hayvan için bu ölçekte kaynak ayrılmasının dikkat çekici olduğunu söyledi.
Dickman, dünya genelinde vahşi yaşam koruma fonlarında ciddi kriz yaşandığına dikkat çekerek aynı bütçenin gemi çarpmaları ve balıkçı ağlarına dolanma gibi çok daha fazla balinayı etkileyen sorunların çözümünde kullanılabileceğini ifade etti.
Uzmanlara göre Timmy vakası, sosyal medyada büyük ilgi gören sembolik hayvan kurtarma operasyonları ile bilimsel koruma yaklaşımı arasındaki gerilimi yeniden gündeme taşıdı. Özellikle duygusal kamuoyu baskısının bazı durumlarda bilimsel tavsiyelerin önüne geçebildiği belirtiliyor.
Deniz memelileri üzerindeki baskı büyüyor
Bilim insanları, kambur balinalar dahil birçok deniz memelisinin iklim değişikliği, yoğun gemi trafiği, plastik kirliliği ve balıkçılık faaliyetleri nedeniyle artan baskı altında olduğuna dikkat çekiyor.
Özellikle Kuzey ve Baltık denizlerinde su sıcaklıklarının değişmesi, besin zincirindeki bozulmalar ve insan faaliyetlerinin yoğunlaşması nedeniyle balinaların yön bulma sistemlerinin olumsuz etkilendiği değerlendiriliyor. Uzmanlar, karaya vurma vakalarının son yıllarda daha görünür hale geldiğini belirtiyor.
Timmy’nin ölümü, tek bir kurtarma operasyonunun ötesinde, deniz ekosistemleri üzerindeki insan etkisinin ulaştığı boyutları yeniden gündeme taşıdı. Bilim insanlarına göre uzun vadeli çözüm, tekil kurtarma girişimlerinden çok deniz yaşamını tehdit eden sistemsel risklerin azaltılmasında yatıyor.
