Amazon yağmur ormanlarında yaşayan “Gaspar” adlı erkek jaguarın 2 bin kilometreyi aşan sıra dışı yolculuğu, türün hareket kabiliyeti ve korunmasına yönelik mevcut yaklaşımları yeniden gündeme taşıdı.
Bilim insanları, Brezilya’da GPS tasmasıyla takip edilen sekiz yaşındaki jaguarın 2 bin 122 kilometrelik göçüyle bugüne kadar kayıt altına alınan en uzun jaguar dağılım hareketini gerçekleştirdiğini belirtti.
Uzmanlara göre bulgu, iklim ve yaşam alanı baskılarının yanı sıra insan faaliyetlerinin büyük kedilerin geleceği üzerindeki etkisini anlamak açısından önemli veriler sunuyor.
Rekor yolculuk jaguarların hareket sınırlarını değiştirdi
İrlanda’daki Dublin Üniversitesi araştırmacılarından Jon Morant ve ekibi, 1999’dan bu yana Brezilya’da yürüttükleri uzun soluklu araştırma kapsamında jaguarların hareketlerini GPS tasmalarıyla izliyor. Çalışmanın temel amacı, Cerrado savanları ile Amazon yağmur ormanlarını birbirine bağlayan Araguaia Nehri boyunca jaguarların habitat kullanımını ve olası yaban hayatı koridorlarını daha iyi anlamak.
Araştırma kapsamında “Gaspar” adı verilen erkek jaguar, 11 Kasım 2024’te yakalanarak GPS vericili tasma ile takip edilmeye başlandı. Yaklaşık 700 kilometrekarelik yaşam alanında bir süre kalan sekiz yaşındaki jaguar, daha sonra Amazon’un güney sınırını takip ederek Cerrado’nun iç kesimlerine doğru uzun bir yolculuğa çıktı.
Tavsiye Edilen Haberler
Araştırmacılar, tasmanın Kasım 2025’in sonlarında sinyal göndermeyi durdurmasına kadar Gaspar’ın kuş uçuşu hesaplamayla 2 bin 122 kilometre yol kat ettiğini belirledi. Uzmanlar, gerçek yürüyüş mesafesinin ise çok daha uzun olabileceğini değerlendiriyor.
İnsan faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerden geçti
Gaspar’ın yolculuğu yalnızca doğal ormanlarla sınırlı kalmadı. Jaguar, ilerlediği rota boyunca otoyollar, tarım arazileri, büyükbaş hayvancılık çiftlikleri ve insan eliyle dönüştürülmüş çok sayıda bölgeden geçti.
Jon Morant, daha önce GPS ile izlenen jaguarlarda kaydedilen en uzun dağılım mesafesinin yalnızca 60 ila 100 kilometre arasında olduğunu hatırlatarak, ❝Bu kadar uzak mesafelere seyahat eden bireyler, avlanma veya çiftlik hayvanlarına saldırdıkları gerekçesiyle öldürülme gibi insan kaynaklı risklere daha fazla maruz kalıyor.❞ değerlendirmesinde bulundu.
Araştırmacılara göre bu bulgu, jaguarların düşünüldüğünden çok daha geniş alanlarda hareket edebildiğini ortaya koyarken, koruma stratejilerinin de yalnızca korunan alanlarla sınırlı kalmaması gerektiğine işaret ediyor.
Uzmanlar: Neden yeni bir yaşam alanı kurmadığı bilinmiyor
Jaguarlarda yeni bir bölge arayışı amacıyla yapılan göçler genellikle 1 ila 3 yaş arasındaki genç bireylerde görülüyor. Ancak Gaspar’ın sekiz yaşında olmasına rağmen böylesine uzun bir yolculuğa çıkması bilim insanlarının dikkatini çekti.
Araştırmacılar, Gaspar’ın daha zengin besin kaynakları, yeni çiftleşme fırsatları ya da daha uygun yaşam alanları arıyor olabileceğini değerlendiriyor. Ancak şimdiye kadar bu hareketin kesin nedeni belirlenebilmiş değil.
İspanya Ulusal Araştırma Konseyi araştırmacılarından Jose Garcia Herrera ise Gaspar’ın yolculuğunda en dikkat çekici unsurun kat ettiği mesafeden ziyade, uygun görünen birçok bölgeden geçmesine rağmen bir yıldan uzun süre boyunca kalıcı bir yaşam alanı oluşturmamış olması olduğunu ifade etti.
Koruma politikaları yeniden değerlendirilebilir
Araştırma sonuçları, jaguarların korunmasına yönelik mevcut uygulamaların gözden geçirilmesi gerektiğini de ortaya koyuyor. Uzmanlar, büyük kedilerin yalnızca milli parklar ve koruma alanlarında değil, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin yoğun olduğu bölgelerde de güvenli geçiş koridorlarına ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
İnsan faaliyetlerinin yoğun olduğu alanlarda jaguarlar kaçak avcılık, zehirlenme ve çiftlik hayvanlarına zarar verdikleri gerekçesiyle öldürülme riskiyle karşı karşıya kalıyor. Bu durum, özellikle uzun mesafeli hareket eden bireylerin hayatta kalma olasılığını azaltıyor.
Morant, ❝Belki de koruma alanlarının nasıl planlandığını ve organize edildiğini yeniden düşünmemiz gerekiyor.❞ ifadelerini kullanarak, yalnızca korunan bölgeleri genişletmenin değil, bu alanlar arasındaki doğal bağlantıları güçlendirmenin de önem taşıdığına dikkat çekti.
Gaspar’ın akıbeti ise henüz bilinmiyor. Araştırmacılar, GPS tasmasının teknik bir arıza nedeniyle sinyal göndermeyi bırakmış olabileceğini, ancak jaguarın vurulmuş veya zehirlenmiş olma ihtimalini de göz ardı etmiyor. Buna rağmen uzmanlar, Gaspar’ın hâlâ Brezilya’nın geniş doğal alanlarında yaşamını sürdürüyor olabileceğini ve elde edilen verilerin jaguarların ekolojisini anlamada bugüne kadarki en önemli gözlemlerden biri olarak değerlendirildiğini vurguluyor.
