Yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretimi 2024’te bir önceki yıla göre yüzde 9,8 artarak 2023’te kaydedilen büyüme hızının önemli ölçüde üzerinde gerçekleşti ve yenilenebilir enerji kaynakları küresel elektrik üretiminin yüzde 31,7’sini oluşturdu.
Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA) tarafından hazırlanan 2026 Yenilenebilir Enerji İstatistikleri raporuna göre, bu dönemde yenilenemeyen kaynaklardan elektrik üretimi ise yalnızca yüzde 1,4 arttı.
IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, “Bunun gerçekleşebilmesi için önümüzdeki on yılda yenilenebilir elektrik üretiminin bugünkü seviyenin yaklaşık 2,5 katına ulaşacak benzeri görülmemiş bir hızla artması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Güneş ve rüzgar enerjisi: Asya’da 4 bin 589 teravatsaat üretimle ilk sıra
Güneş ve rüzgar enerjisinin yenilenebilir elektrik üretimindeki belirleyici rolü, 2024 verileriyle doğrulandı. Mutlak üretim miktarı açısından Asya, 2024’te 4 bin 589 teravatsaat (TWh) yenilenebilir elektrik üreterek dünyada ilk sırada yer aldı.
Bölgede üretim geçen yıla göre yüzde 14,3 arttı ve büyüme özellikle güneş ve rüzgar enerjisinde güçlü oldu. Avrupa, güneş ve hidroelektrik üretimindeki artışın etkisiyle 1758 TWh yenilenebilir elektrik üreterek üretimini yüzde 7,2 artırdı. Kuzey Amerika 1535 TWh ile yüzde 5,8, Güney Amerika ise 1047 TWh ile yüzde 2,9 büyüme kaydetti. Güney Amerika’daki artış tüm yenilenebilir teknolojilere yayıldı.
Tavsiye Edilen Haberler
Avrasya 411 TWh üretimle yüzde 11,9, Afrika ise jeotermal enerji dışındaki tüm kaynaklardaki artış sayesinde 227 TWh üretimle yüzde 5,7 büyüme gösterdi. Okyanusya 138 TWh üretimle yüzde 3,4, Orta Doğu ise 76 TWh üretimle bölgeler arasında yüzde 17,3 ile en yüksek büyüme oranını kaydetti. Orta Amerika ve Karayipler ise 55 TWh yenilenebilir elektrik üreterek yüzde 5,8 büyüme gerçekleştirdi.
2035 hedefi: Yüzde 31,7’den yüzde 78’e yükselme gerekeni
Yeni yayımlanan elektrik üretim verileri, bu hedefe ulaşılabilmesi için yenilenebilir enerjinin küresel elektrik üretimindeki payının 2024’teki yüzde 31,7 seviyesinden 2035’e kadar yüzde 78’e çıkarılması, yani bugünkü seviyenin yaklaşık 2,5 katına yükselmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
IRENA raporunda da vurgulandığı gibi, 2030 hedefini tutturmak için 2025 ve sonrası her yıl, 2024’tekine kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla kapasite eklenmesi gerekiyor.
2024 sonunda yenilenebilir kapasitenin 4,4 TW civarında olduğu düşünülürse, önümüzdeki altı yıl içinde mevcut kapasitenin neredeyse 6-7 TW daha artırılması gerektiği ortaya çıkıyor. Kaba bir hesapla, 2024’teki gibi bir artış hızı sürdürülse bile 2030’da küresel yenilenebilir kurulu güç ancak yaklaşık 8-9 TW seviyelerine ulaşabilir ki bu da hedeflenen 11 TW’nin oldukça altında.
2025 verileri: 693 gigavat kurulu güç artışıyla tarihi zirve
IRENA’nın geçen yıla ilişkin verilerindeki güncellemeye göre, son 25 yılda yıllık yenilenebilir enerji kurulu güç artışları önemli ölçüde yükselerek 2025’te 693 gigavat (GW) ile tarihi zirveye ulaştı. Geçen yıl sonunda küresel yenilenebilir enerji kurulu gücü 5,2 teravata (TW) ulaşırken, bu kapasite toplam küresel kurulu gücün yüzde 49,5’ini oluşturdu. Bu dönemde toplam kurulu güç artışının yüzde 85,7’si yenilenebilir enerji kaynaklarından geldi. Bu oran 2024’te yüzde 92,7 seviyesindeydi.
Yenilenebilir enerjinin toplam kapasite artışındaki payı bir miktar gerilemiş olsa da, kurulu güçteki genel eğilim, yenilenebilir enerji yatırımlarının yenilenemeyen kaynaklara kıyasla daha hızlı büyümeye devam ettiğini gösteriyor. IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera, “Teknolojiler hazır, ekonomik gerekçeler güçlü. Artık binalarda, ulaştırmada ve sanayide fosil yakıtlardan temiz elektriğe hızla geçiş yapmalıyız” değerlendirmesinde bulundu.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell de COP30’da tüm ülkelerin oy birliğiyle küresel enerji dönüşümünün artık “geri döndürülemez” olduğu konusunda uzlaştığını ve açıklanan verilerin bunun güçlü bir kanıtını sunduğunu belirtti.
Türkiye: 2025’te güneşten elektrik üretimini en fazla artıran 7. ülke
Türkiye, 2025’te güneşten elektrik üretimini en fazla artıran 7. ülke oldu. Rapora göre, geçen yıl yenilenebilir enerji kaynakları tarihi bir eşiği aşarak küresel elektrik üretiminin yüzde 33,8’ini karşıladı ve bu oran son 100 yılda ilk kez kömürün payını geride bıraktı.
Böylece, güneşin toplam elektrik üretimindeki payı yüzde 8,7’ye yükseldi. Geçen yıl rüzgar ve güneş enerjisi küresel elektrik talebindeki büyümenin yüzde 99’unu karşılayarak yeni dönüm noktasına ulaştı.
Ember’in geçen yılki “Global Electricity Review 2024” raporuna göre 2023 yılında güneş ve rüzgâr enerjisindeki önemli artış sayesinde yenilenebilir enerji kaynakları küresel elektrik üretiminde %30’luk yeni bir zirveye ulaştı.
Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA)’nın yenilenebilir enerjinin 2030 yılına kadar olan geleceğine ilişkin yaptığı analiz ve tahminler de dünyanın yenilenebilir enerjide benzeri görülmemiş bir büyüme dönemine girdiğinin habercisi. 2024 ile 2030 yılları arasında 5.500 GW’tan fazla yeni kapasite eklenmesi bekleniyor, bu da 2017-2023 dönemine göre üç katlık bir artış anlamına geliyor.
Küresel elektrifikasyon: Temiz enerji güvenlik, dayanıklılık ve rekabet gücünü artırıyor
Küresel elektrifikasyona yönelik artan desteğin, temiz elektriğin enerji güvenliğini, dayanıklılığını ve rekabet gücünü artırdığı yönündeki ortak anlayışı yansıttığını belirten La Camera, “Bunun gerçekleşebilmesi için önümüzdeki on yılda yenilenebilir elektrik üretiminin bugünkü seviyenin yaklaşık 2,5 katına ulaşacak benzeri görülmemiş bir hızla artması gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.
Rema Energy raporuna göre, 2024’te yenilenebilir enerji kaynakları küresel elektrik üretiminin %32’sini oluşturdu. Bu oran, 2023’te %30’dan yükseldi ve son 100 yılda ilk kez kömürün payını geride bıraktı.
Temiz enerji kaynaklarının 2024’te küresel elektrik üretimindeki payı 1940’tan beri ilk kez yüzde 40’ı aşarak yeni bir dönüm noktasına ulaştı. Böylece, yenilenebilir enerji ve nükleer dahil olmak üzere temiz enerji kaynakları, küresel elektrik üretiminin yüzde 40,9’unu karşıladı.
2024 yılında küresel elektrik üretiminin %40’ı temiz enerji kaynaklarından sağlandı.
Uluslararası Enerji Ajansının (UEA) verilerine göre, Geçen yıl küresel çapta üretilen elektriğin yüzde 41’i yenilenebilir ve nükleer enerjiden elde edildi. Bu dönemde, toplam elektrik üretiminin yüzde 32’si yenilenebilir enerji kaynaklarından, yüzde 9’u ise nükleer enerjiden karşılandı.
Yenilenebilir enerji 2024’te küresel elektrik üretiminin yüzde 31,7’sini karşıladı ve güneş ve rüzgar enerjisi belirleyici oldu. IRENA raporuna göre, bu hedefe ulaşılabilmesi için yenilenebilir enerjinin küresel elektrik üretimindeki payının 2024’teki yüzde 31,7 seviyesinden 2035’e kadar yüzde 78’e çıkarılması gerekiyor.
2025’te kurulu güç artışı 693 GW ile tarihi zirveye ulaştı ve toplam küresel kurulu gücün yüzde 49,5’ini oluşturdu. Türkiye, 2025’te güneşten elektrik üretimini en fazla artıran 7. ülke oldu ve küresel yenilenebilir enerji kaynakları son 100 yılda ilk kez kömürün payını geride bıraktı.
Temiz enerji kaynakları küresel elektrik üretiminin yüzde 40,9’unu karşıladı ve fosil yakıt kullanımında kalıcı bir düşüşe yol açması bekleniyor.
