Jeofizik ve iklim tehlikeleri uzmanı Prof. Bill McGuire, Dünya’nın bugün yaşadığı ısınma hızının jeolojik kayıtlarda neredeyse benzeri bulunmadığını belirterek, mevcut eğilimin sürmesi halinde gelecek nesillerin milyonlarca yıl önceki iklim koşullarına benzer bir dünyada yaşayabileceği uyarısında bulundu. Uzmanlara göre asıl tehlike yalnızca sıcaklık artışı değil, bu değişimin tarihte görülmemiş bir hızda gerçekleşmesi.
“Sorun sıcaklık değil, değişimin hızı”
University College London’da jeofizik ve iklim tehlikeleri alanında emekli profesör olan Bill McGuire, iklim krizinin geleceğini anlamak için yalnızca bilgisayar modellerine değil, Dünya’nın jeolojik geçmişine de bakılması gerektiğini savunuyor.
McGuire’a göre gezegen, tarihinin büyük bölümünde bugünkünden daha sıcak dönemler yaşadı. Ancak günümüzde yaşanan küresel ısınmayı benzersiz kılan unsur, sıcaklığın ulaştığı seviye değil, artışın gerçekleşme hızı.
Bilim insanı, atmosferdeki karbondioksit (CO₂) yoğunluğunun son birkaç yüzyılda ulaştığı artış hızının, yaklaşık 66 milyon yıl önce dinozorların yok olmasına yol açan asteroid çarpışmasının ardından yaşanan olağanüstü dönem dışında jeolojik kayıtlarda benzerinin bulunmadığını ifade ediyor.
Isınma geçmişteki doğal süreçlerden kat kat hızlı ilerliyor
Jeolojik veriler, günümüzdeki küresel sıcaklık artışının Dünya tarihindeki birçok doğal iklim değişikliğinden çok daha hızlı gerçekleştiğini ortaya koyuyor.
Tavsiye Edilen Haberler
McGuire’ın değerlendirmesine göre mevcut ısınma hızı, yaklaşık 56 milyon yıl önce yaşanan Paleosen-Eosen Termal Maksimum dönemindekinden yaklaşık 10 kat, son buzul çağının sona erdiği dönemde görülen doğal ısınmadan ise en az 20 kat daha hızlı ilerliyor.
Uzmanlara göre bu durum, ekosistemlerin ve insan toplumlarının değişen iklim koşullarına uyum sağlama kapasitesini ciddi biçimde zorlayabilecek bir risk oluşturuyor.
Gelecek, milyonlarca yıl önceki Dünya’ya benzeyebilir
Bilimsel modellemeler, sera gazı emisyonlarının önümüzdeki yıllarda nasıl seyredeceğinin Dünya’nın gelecekteki iklimini belirleyeceğini gösteriyor.
McGuire’a göre küresel emisyonların 2040 yılına kadar zirve yapıp ardından hızla azaltılması durumunda bile gezegenin iklimi yaklaşık 3 milyon yıl önceki Geç Pliyosen Dönemi koşullarına yaklaşabilir.
Bu dönemde atmosferdeki karbondioksit yoğunluğu günümüzden daha düşük olmasına rağmen küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme göre 2,5 ila 4 derece daha yüksek olduğu, deniz seviyesinin ise bugünkünden 15 ila 25 metre daha yukarıda bulunduğu değerlendiriliyor.
Araştırmalara göre bu iklim koşullarının ilk etkileri 2030’lu yıllardan itibaren kıtaların iç kesimlerinde hissedilmeye başlayabilir.
Emisyonlar düşmezse daha sıcak bir gelecek mümkün
Uzmanlar, sera gazı emisyonlarının yeterince hızlı azaltılamaması veya iklim sistemindeki doğal geri besleme mekanizmalarının beklenenden daha güçlü çalışması halinde çok daha sıcak senaryoların gerçekleşebileceği uyarısında bulunuyor.
Bu durumda Dünya’nın iklimi, yaklaşık 15 ila 17 milyon yıl önceki Miyosen Dönemi koşullarına yaklaşabilir.
McGuire’ın değerlendirmesine göre bu dönemde atmosferdeki karbondioksit seviyesi bugünkü değerlere yakın olmasına rağmen küresel sıcaklıklar sanayi öncesi dönemin 6 ila 8 derece üzerinde seyrediyor, deniz seviyesi ise günümüzden yaklaşık 50 metre daha yüksek bulunuyordu.
Bilim insanları, bu dönemde sıcaklıkların yalnızca karbondioksit seviyeleriyle açıklanamayacak kadar yüksek olmasının, iklim sisteminde henüz tam olarak anlaşılamayan ek ısınma mekanizmalarının bulunabileceğine işaret ettiğini belirtiyor.
“Erken Eosen” senaryosu insan yaşamını zorlayabilir
McGuire, mevcut enerji dengesizliği ve uydu gözlemleriyle tespit edilen hızlı ısınmanın devam etmesi halinde çok daha endişe verici bir senaryonun da mümkün olduğunu ifade ediyor.
Buna göre Dünya’nın iklimi yaklaşık 50 milyon yıl önceki Erken Eosen Dönemi koşullarına yaklaşabilir. Bu dönemde gezegen, günümüzden çok daha sıcak bir iklime sahipti.
Uzmanlara göre böylesi bir senaryo gerçekleşirse Dünya’nın geniş bölgeleri insanlar açısından yaşanması son derece güç alanlara dönüşebilir. Aşırı sıcaklıklar, deniz seviyesindeki yükselme, su kaynakları üzerindeki baskı ve tarımsal üretimde yaşanabilecek kayıpların insan toplumları üzerinde ciddi etkiler oluşturabileceği değerlendiriliyor.
Geçmiş, geleceğe ışık tutuyor
Bilim insanları, geçmiş iklim kayıtlarının geleceğe ilişkin en güçlü referanslardan biri olmaya devam ettiğini vurguluyor.
Tortul kayaçlar, buz çekirdekleri ve fosil kayıtları, Dünya’nın geçmişte yaşadığı iklim değişimlerini ayrıntılı biçimde ortaya koyarken, bu veriler gelecekte karşılaşılabilecek olası senaryoların anlaşılmasına da katkı sağlıyor.
McGuire, geçmişte yaşanan iklim değişimlerinin dikkatle incelenmesinin, günümüzde alınacak kararların önemini ortaya koyduğunu belirterek, mevcut küresel ısınmanın hızının insanlık tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir döneme işaret ettiğini ifade ediyor.
Bilim insanlarına göre sera gazı emisyonlarının azaltılması, iklim değişikliğine uyum politikalarının güçlendirilmesi ve küresel iş birliğinin artırılması, gelecek nesillerin karşı karşıya kalacağı iklim risklerini sınırlamada belirleyici rol oynayacak.
