Büyük Britanya’da güneş enerjisi patlaması: Kurulumlar 15 yılın zirvesinde

Büyük Britanya’da hanelerin yüksek enerji maliyetlerinden korunmak ve kendi elektriğini üretmek için güneş enerjisine yönelmesi, yeni kurulumlarda son 15 yılın en yüksek seviyelerinden birini beraberinde getirdi.

Resmi verilere göre yılın ilk altı ayında 142 bin 536 yeni güneş enerjisi tesisi kuruldu. Bu sayı, 2011’den bu yana herhangi bir altı aylık dönemde kaydedilen en yüksek ikinci seviyeye ulaştı.

Güneş enerjisine yönelik talepteki artış, enerji fiyatlarının hane bütçeleri üzerindeki baskısının sürdüğü bir dönemde gerçekleşti. Büyük Britanya’da toplam güneş enerjisi kurulumlarının sayısı 2 milyonu aşarken, özellikle çatı tipi sistemler daha fazla hanenin kendi elektriğini üretmesine ve şebekeden satın aldığı enerjiyi azaltmasına imkan sağlıyor.

Hükümet verileri, yılın ilk yarısındaki kurulumların yalnızca konutlardan oluşmadığını; büyük ölçekli güneş santralleri ve diğer sistemlerin de toplam rakama dahil olduğunu gösteriyor.

Güneş paneli kurulumlarında 2011 rekorunun ardından ikinci sıra

Büyük Britanya’da ocak-haziran döneminde kurulan 142 bin 536 güneş enerjisi tesisi, 2011’in ikinci yarısında kaydedilen 167 bin 316 kurulumun ardından herhangi bir altı aylık dönem için en yüksek ikinci seviyeyi oluşturdu.

2011, ülkede güneş enerjisinin hızlı büyümeye başladığı yıllardan biriydi. O dönemde Cornwall’da kullanılmayan bir kalay madeninin arazisine kurulan büyük ölçekli güneş santrali, ülkenin güneş enerjisi kapasitesindeki dönüşümün sembollerinden biri olmuştu.

Bugün ise güneş enerjisi piyasasının yapısı önemli ölçüde değişmiş durumda. Yeni kurulumların büyük bölümünü evlerin çatılarındaki küçük sistemler oluşturuyor. Buna rağmen bu sistemlerin ülkenin toplam güneş enerjisi kapasitesindeki payı üçte birin biraz altında kalıyor.

Bu durum, Büyük Britanya’daki güneş enerjisi dönüşümünün iki farklı kanaldan ilerlediğini gösteriyor: Bir tarafta binlerce hanenin kendi çatısına kurduğu küçük sistemler, diğer tarafta ise yüzlerce megavatlık kapasiteye ulaşan büyük güneş santralleri bulunuyor.

Enerji faturaları haneleri çatı güneşine yöneltiyor

Güneş panellerine yönelik talebin arkasındaki en önemli nedenlerden biri, enerji maliyetlerinin hane bütçeleri üzerindeki etkisi. Son yıllarda doğalgaz ve elektrik fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar, tüketicileri enerji harcamalarını azaltabilecek alternatiflere yöneltti.

Çatı tipi güneş sistemleri, hanelerin gündüz saatlerinde kendi elektriğini üretmesine olanak tanıyor. Sisteme batarya depolamanın eklenmesiyle üretilen elektriğin daha sonraki saatlerde kullanılması da mümkün hale geliyor.

Enerji şirketlerinin satış verileri de bu eğilimi destekliyor. Büyük Britanya’nın önemli enerji tedarikçilerinden E.ON Next, 2026’nın ilk yarısında güneş paneli kurduran hane sayısının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 151 arttığını açıkladı.

Şirketin direktörlerinden Phil Gilbert, tüketicilerin kendi enerjilerini üretip depolamanın sağlayabileceği tasarrufu giderek daha fazla fark ettiğini belirtti. Şirket, bazı müşterilerin güneş enerjisi ve batarya tarifelerini birlikte kullanarak yıllık enerji faturalarında 600 sterline kadar tasarruf sağlayabildiğini ifade ediyor.

Bu rakam her hane için aynı tasarrufun gerçekleşeceği anlamına gelmiyor. Güneşlenme süresi, sistemin kapasitesi, evin elektrik tüketimi, batarya kullanımı ve enerji tarifesi gibi faktörler ekonomik getiriyi doğrudan etkiliyor.

Orta Doğu’daki çatışma enerji piyasasını da etkiledi

Güneş enerjisine olan talepteki artış, enerji piyasalarındaki jeopolitik belirsizliklerle de aynı döneme denk geldi.

Büyük Britanya’nın enerji tedarikçilerinden Octopus Energy, Orta Doğu’daki çatışmaların petrol ve doğalgaz fiyatlarını yükseltmesinin ardından güneş paneli satışlarında belirgin bir artış gördüğünü açıkladı. Şirket, mart ayında satışların bir önceki aya göre yüzde 54’ten fazla yükseldiğini bildirdi.

Bu gelişme, güneş enerjisinin yalnızca iklim politikaları kapsamında değil, enerji güvenliği ve hane bütçesi açısından da değerlendirilmesine yol açıyor.

Fosil yakıtlara dayalı enerji sistemlerinde uluslararası fiyat hareketleri doğrudan tüketicilere yansıyabilirken, güneş panelleri kurulu bir hane kendi elektriğinin en azından bir bölümünü yerinde üretme imkanına sahip oluyor. Bu nedenle enerji fiyatlarındaki belirsizlik, yenilenebilir enerji yatırımlarını bazı tüketiciler açısından daha cazip hale getiriyor.

Büyük Britanya’da bugün 2 milyondan fazla güneş enerjisi kurulumu bulunması, bu dönüşümün artık küçük bir tüketici grubuyla sınırlı olmadığını gösteriyor.

Isı pompaları için de talep artışı bekleniyor

Hanehalklarının enerji sistemlerini dönüştürmesi yalnızca güneş panelleriyle sınırlı kalmıyor. Hükümet verileri, doğalgaz kazanlarını daha düşük karbonlu ısıtma sistemleriyle değiştirmek isteyenlerin sayısında da artış olduğunu gösteriyor.

Kazan yükseltme programına yapılan başvurular geçen ay 4 bin 512’ye ulaştı. Bu sayı, geçen yılın haziran ayına göre yüzde 21 daha yüksek.

Hükümetin fosil yakıtlı ısıtma sistemlerinin değiştirilmesine yönelik hibe desteğini 7 bin 500 sterlinden 9 bin sterline çıkarması da ısı pompalarına yönelik talebi artırabilecek gelişmeler arasında yer alıyor.

Güneş panelleri ile ısı pompalarının birlikte kullanılması ise hanelerin enerji tüketim modelini değiştirebilecek bir başka unsur. Güneş panellerinin ürettiği elektrik, uygun koşullarda evin ısıtma sisteminde kullanılabilir ve böylece fosil yakıtlara olan bağımlılık azaltılabilir.

Büyük güneş santralleri de hızla büyüyor

Büyük Britanya’daki güneş enerjisi dönüşümü yalnızca evlerin çatılarında gerçekleşmiyor. Ülkede yüzlerce megavatlık yeni güneş santralleri de devreye giriyor.

Cornwall’daki 1,4 megavat kapasiteli Wheal Jane güneş santrali, yeni nesil büyük projelerle karşılaştırıldığında oldukça küçük kalıyor. Kent’teki 373 megavatlık Cleve Hill projesi, tam kapasiteye ulaştığında ülkenin en büyük faal güneş santrali olurken, Lincolnshire’daki 800 megavatlık Springwell projesinin 2029’da elektrik üretimine başlaması bekleniyor.

Bu projeler, Büyük Britanya’nın güneş enerjisinde hem dağıtık üretim hem de büyük ölçekli elektrik üretimi modelini birlikte geliştirdiğini gösteriyor.

Çatı güneşi ile büyük santrallerin birlikte büyümesi, ülkenin elektrik üretiminde güneş enerjisinin payının artırılması açısından önemli. Ancak güneş enerjisinin değişken üretim yapısı, depolama kapasitesi ve elektrik şebekesinin güçlendirilmesi gibi konuları da daha önemli hale getiriyor.

Balkon güneş panelleri yeni bir alan açabilir

Güneş enerjisindeki büyümenin yeni aşamalarından biri de apartmanlarda ve kiralık konutlarda yaşayan tüketicilerin sisteme dahil edilmesi olabilir.

Bu ay kabul edilen yeni düzenlemeyle İngiltere’de apartman dairelerinde veya kiralık evlerde yaşayan elektrik faturası ödeyenlerin balkon tipi güneş panellerinden yararlanmasının önü açılıyor. Böylece daha önce çatıya erişimi olmadığı için güneş enerjisi sistemlerinden yararlanamayan milyonlarca kişinin de küçük ölçekli üretime katılması hedefleniyor.

Balkon güneş panelleri, çatı sistemleri kadar yüksek elektrik üretimi sağlamasa da tüketicilerin kendi tüketimlerinin bir bölümünü karşılamasına imkan verebilir. Bu modelin yaygınlaşması, güneş enerjisinin yalnızca müstakil ev sahiplerinin değil, apartman ve kiralık konutlarda yaşayanların da erişebildiği bir teknoloji haline gelmesini sağlayabilir.

Büyük Britanya’da güneş enerjisine yönelik yeni kurulumların 15 yılın en yüksek seviyelerinden birine çıkması, ülkedeki enerji dönüşümünün artık yalnızca büyük santraller üzerinden ilerlemediğini gösteriyor. Hanelerin çatılarına ve gelecekte balkonlarına yerleşen küçük sistemler, yüksek enerji maliyetlerine karşı bireysel bir güvenlik aracı haline gelirken, büyük ölçekli güneş santralleri de ülkenin elektrik üretim kapasitesini büyütüyor.

Önümüzdeki dönemde bu iki eğilimin, batarya depolama ve elektrikli ısıtma teknolojileriyle birleşmesi halinde Büyük Britanya’nın enerji sisteminde daha köklü bir dönüşüm yaşanabilir. Güneş panellerindeki yeni kurulum rekoru, bu dönüşümün artık yalnızca hükümet politikalarıyla değil, enerji faturalarını düşürmek isteyen tüketicilerin tercihleriyle de şekillendiğini gösteriyor.