Amsterdam, et ve fosil yakıt reklamlarını yasaklamaya başladı

Amsterdam, et ürünleri ve fosil yakıtlarla bağlantılı reklamları kamusal alanlardan kaldıran ilk başkent olarak uygulamayı yürürlüğe soktu. Belediye, iklim hedefleriyle çelişen tüketimi teşvik eden reklamları sınırlamak amacıyla bu adımı attı.

Yeni düzenleme kapsamında hamburger, benzinli otomobil ve havayolu şirketlerine ait reklamlar billboardlardan, tramvay duraklarından ve metro istasyonlarından kaldırıldı. 22 Ocak’ta belediye meclisi tarafından kabul edilen karar; et ürünlerinin yanı sıra hava yolculuğu, kruvaziyer turizmi ve benzinli araç reklamlarını da kapsıyor.

Yetkililer, yasağın Amsterdam’ın 2050 yılına kadar karbon nötr olma ve aynı dönemde yerel et tüketimini yarıya indirme hedefleriyle uyumlu olduğunu belirtti. YeşilSol Parti üyesi Anneke Veenhoff, “İklim krizi çok acil. İklim politikalarında öncü olmak istiyorsanız, kamusal alanlarınızı bununla çelişen mesajlara açamazsınız,” dedi.

Belediye meclisinin gerekçe notunda, fosil yakıt reklamlarının Paris İklim Anlaşması hedefleriyle çeliştiği ve tüketimi normalleştirdiği ifade edildi. Notta ayrıca, hayvansal ürünlerin aşırı tüketiminin çevreye zarar verdiği ve hayvan refahı açısından sorunlu olduğu vurgulandı. Konsey, bu adımı tütün reklam yasaklarına benzer bir “caydırıcı politika” olarak tanımladı.

Yasağı öneren Hayvanlar İçin Parti’nin Amsterdam grup lideri Anke Bakker, düzenlemenin bireysel özgürlüğü kısıtlamadığını savundu. Bakker, “Herkes kendi kararını verebilir. Ancak büyük şirketlerin sürekli ne tüketmemiz gerektiğini söylemesini sınırlıyoruz,” dedi.

Karar öncesinde Creatives for Climate ve Reclame Fossielvrij kampanya grupları, 100’den fazla reklam sektörü profesyonelinin imzaladığı açık bir mektupla belediyeye çağrıda bulundu. Mektupta, reklamların tüketici davranışını şekillendirdiği ve sosyal normları etkilediği vurgulandı.

Sektör temsilcileri ise karara tepki gösterdi. Hollanda Et Birliği, yasağın tüketici davranışına müdahale olduğunu belirterek etin temel besin kaynağı olduğunu savundu. Hollanda Seyahat Acenteleri ve Tur Operatörleri Birliği de düzenlemenin ticari özgürlüğe orantısız bir kısıtlama getirdiğini ileri sürdü.

Hukukçu Hannah Prins, yasağı yüksek karbonlu ürünler için bir “tütün anı” yaratma girişimi olarak nitelendirdi. Prins, kamusal alanda görülen unsurların toplumda normal kabul edilen davranışları şekillendirdiğini söyledi.

Amsterdam, bu tür bir yasak uygulayan ilk şehir değil. Haarlem 2022’de benzer bir yasağı kabul etmiş, Utrecht ve Nijmegen de kendi kısıtlamalarını getirmişti. Lahey ise yakın zamanda benzer bir düzenlemeyi yasal itirazlara rağmen yürürlüğe koydu.

Ancak yasağın ekonomik etkileri de bulunuyor. Amsterdam’ın açık hava reklamlarından yıllık 12 milyon euronun üzerinde gelir elde ettiği ve yeni düzenlemenin bu geliri yüzde 4 ila yüzde 7,5 oranında azaltabileceği tahmin ediliyor. Bu, yalnızca ana sözleşmede 456 bin ila 855 bin euro arasında bir kayba işaret ediyor.

Belediye yetkilileri, ekonomik kayıplara rağmen düzenlemenin uzun vadeli çevresel faydalarının öncelikli olduğunu vurguladı.