Arktik deniz buzundaki erimenin son yıllarda yavaşladığına ilişkin bulguların geçici olduğu ortaya çıktı. Yeni bir araştırma, 2024-2025 döneminde kış deniz buzunda yüzde 5,8’lik azalma yaşandığını ve bunun uydu kayıtlarının başladığı 1979’dan bu yana ölçülen en büyük yıllık kış kaybı olduğunu ortaya koydu.
Bilim insanları, gelişmenin iklim krizinin Arktik üzerindeki etkilerinin sürdüğünü gösterdiğini belirterek, buz kaybının atmosfer dolaşımı ve küresel hava olayları üzerinde de önemli sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulundu.
Arktik deniz buzundaki geçici yavaşlama sona erdi
Yeni yayımlanan araştırma, Arktik deniz buzundaki uzun vadeli küçülme eğiliminin devam ettiğini ortaya koydu. Geçen yıl yayımlanan bir çalışmada, 2005-2024 yılları arasında deniz buzundaki erime hızının belirgin şekilde yavaşladığı ve bu dönemde istatistiksel olarak anlamlı bir buz kaybı yaşanmadığı belirtilmişti.
Araştırmacılar, küresel sıcaklıkların yükselmeye devam ettiği bir dönemde gözlenen bu durumun şaşırtıcı olduğunu ifade ederken, yavaşlamanın temel nedeninin okyanus akıntılarındaki doğal değişkenlik olduğunu değerlendirmişti. Söz konusu doğal süreçlerin, küresel ısınmanın deniz buzu üzerindeki etkisini geçici olarak dengelediği ancak bunun kalıcı olmayacağı öngörülmüştü.
Yeni çalışmada kullanılan güncel uydu verileri de bu öngörüyü doğruladı. Araştırmacılar, 2005-2024 yılları arasında gözlenen yavaşlamanın uzun vadeli eğilimin sona erdiği anlamına gelmediğini, bunun yalnızca geçici bir duraklama olduğunu belirledi.
Tavsiye Edilen Haberler
Southampton Üniversitesi Okyanus ve Yer Bilimleri Okulu’ndan araştırmanın baş yazarı Dr. Duo Chan, ❝2020’lerin başlarında bir duraklama gibi görünen süreç, uzun vadeli düşüş eğrisindeki geçici bir yavaşlamadan ibaret çıktı❞ değerlendirmesinde bulundu.
Kış aylarında şimdiye kadarki en büyük buz kaybı yaşandı
Araştırmada yer alan uydu gözlemlerine göre, Arktik deniz buzunun alanı, yıllık minimum seviyeye ulaştığı eylül ayında 1979’dan bu yana yaklaşık yarı yarıya azaldı.
Bununla birlikte en dikkat çekici bulgu, 2024 ile 2025 yılları arasındaki kış döneminde kaydedildi. Araştırmacılar, Arktik deniz buzunun yalnızca bir yıl içinde yüzde 5,8 küçüldüğünü belirledi. Bu oran, uydu kayıtlarının tutulmaya başlandığı tarihten bu yana ölçülen en büyük yıllık kış deniz buzu kaybı olarak kayıtlara geçti.
Araştırmanın ortak yazarlarından Southampton Üniversitesi öğretim üyesi Dr. Alessandro Silvano, 2025 yılında yaşanan bu keskin düşüşün sıra dışı olduğunu ancak mevcut iklim koşulları altında fiziksel olarak mümkün olduğunu ifade etti.
Bilim insanlarına göre söz konusu gelişme, Arktik’te hızlanan ısınmanın deniz buzunun yeniden oluşma sürecini de olumsuz etkilediğine işaret ediyor.
Deniz buzundaki azalma küresel hava sistemlerini etkileyebilir
Araştırmacılar, deniz buzunun yalnızca kutup ekosistemi açısından değil, küresel iklim sistemi bakımından da kritik bir rol oynadığına dikkat çekiyor.
Kış aylarında deniz buzu, nispeten sıcak Arktik Okyanusu ile çok daha soğuk atmosfer arasında doğal bir yalıtım görevi görüyor. Deniz buzunun azalması ise okyanustan atmosfere daha fazla ısı ve nem taşınmasına neden oluyor.
Bu durumun atmosferdeki basınç sistemlerini, fırtına oluşumlarını ve geniş ölçekli hava dolaşımını değiştirebileceği belirtiliyor. Araştırmacılar, Arktik’teki değişimlerin yalnızca kutup bölgesiyle sınırlı kalmayabileceğini, daha güney enlemlerindeki hava olaylarını da etkileyebileceğini vurguluyor.
İklim bilimciler, Arktik’in küresel ortalamanın yaklaşık dört katı hızla ısındığını gösteren çok sayıda çalışmanın bulunduğunu hatırlatarak, deniz buzundaki kaybın iklim sisteminde geri besleme mekanizmalarını güçlendirebileceğine dikkat çekiyor.
Bilim insanlarından iklim krizi uyarısı
Araştırmanın sonuçları, Arktik’te zaman zaman görülen kısa süreli toparlanmaların uzun vadeli eğilimi değiştirmediğini ortaya koyuyor. Bilim insanlarına göre doğal iklim değişkenliği, bazı yıllarda buz kaybını geçici olarak yavaşlatabilse de küresel sıcaklık artışı sürdükçe deniz buzundaki azalma devam edecek.
Dr. Duo Chan, kısa süreli iyileşmelerin yanıltıcı olabileceğini belirterek, ❝Kısa vadeli toparlanmalar, Arktik deniz buzundaki değişimin uzun vadeli yönünü geçici olarak gizleyebilir. 2025 ve 2026 yıllarındaki düşük kış deniz buzu seviyeleri, Arktik deniz buz kaybının durmadığını, ısınan iklim koşullarında devam ettiğini açıkça gösteriyor❞ ifadelerini kullandı.
Uzmanlar, Arktik’te yaşanan hızlı değişimin yalnızca kutup bölgesi açısından değil, küresel iklim dengesi, deniz seviyesi, hava olayları ve ekosistemler bakımından da yakından izlenmesi gerektiğini vurguluyor. Araştırma, iklim krizinin etkilerinin geçici dalgalanmalara rağmen uzun vadede güçlenmeye devam ettiğine dair önemli bilimsel kanıtlardan biri olarak değerlendiriliyor.
