Dünyanın kalan son tropikal buzullarından bazıları, Endonezya’nın Batı Papua bölgesindeki yüksek dağlarda hızla eriyor. Bilim insanları ve kaşiflerden oluşan bir ekip, yerel halkın “ebedi kar” olarak adlandırdığı buzulların son günlerini kayıt altına almak için Puncak Jaya Dağı’na düzenlenen keşif gezisinden çarpıcı bulgularla döndü. Uzmanlara göre bu buzulların yok oluşu, iklim krizinin gezegen üzerindeki etkilerinin “hızlandırılmış bir görüntüsü” niteliğinde.
Araştırmacılar, bir zamanlar geniş alanlara yayılan tropikal buzulların artık orijinal boyutlarının yalnızca küçük bir bölümünü oluşturduğunu belirtiyor. Son ölçümlere göre bölgede kalan iki ana buzuldaki kayıp kritik seviyeye ulaştı.
“Ebedi kar” 20 yılda alanının yüzde 95’ini kaybetti
Endonezya’nın en yüksek dağı olan Puncak Jaya’daki buzullar, dünyanın ekvatora en yakın buz oluşumları arasında yer alıyor. Ancak yapılan son incelemeler, bölgede kalan en büyük buz tabakasının 2002 yılından bu yana yüzey alanının yaklaşık yüzde 95’ini kaybettiğini ortaya koydu.
Danimarkalı kaşif ve çevre kuruluşu Project Pressure’ın kurucusu Klaus Thymann, buzulların artık geri döndürülemez bir erime sürecine girdiğini söyledi.
Thymann, “Sorun buzun eriyip erimeyeceği değil, ne zaman tamamen yok olacağı” diyerek sürecin beklenenden daha hızlı ilerlediğini belirtti.
Tavsiye Edilen Haberler
Bilim insanları, daha önce buzulların 2026 yılına kadar tamamen yok olabileceğini öngörüyordu. Ancak son verilere göre buzullar hâlâ varlığını sürdürüyor olsa da kritik seviyede küçülmüş durumda.
Tropikal buzullar iklim krizine karşı en hassas bölgeler arasında
Tropikal buzullar çoğunlukla Güney Amerika’daki And Dağları’nda bulunuyor. Bunun dışında Doğu Afrika ve Endonezya’daki yüksek dağlarda da küçük buz tabakaları yer alıyor.
Uzmanlara göre bu buzullar, küresel sıcaklık artışına karşı dünyanın en hassas buz kütleleri arasında bulunuyor. Fosil yakıt kaynaklı karbon emisyonları nedeniyle artan sıcaklıklar, tropikal buzulların çok hızlı biçimde kütle kaybetmesine neden oluyor.
Papua Üniversitesi araştırmacılarının geçen ay yayımladığı çalışmaya göre, Papua’daki tropikal buzullar 1980 ile 2024 yılları arasında toplam buz kütlesinin yüzde 97’sini kaybetti.
Bölgedeki altı büyük buzuldan dördü tamamen yok olurken, kalan iki buz tabakasının da bu on yıl sona ermeden kaybolabileceği tahmin ediliyor.
Araştırmanın baş yazarı Francine Hematang, “Bu son derece üzücü. Çünkü bu, Endonezya ve Güneydoğu Asya’daki tek tropikal buzul sistemi” dedi.
Bilim insanları son günleri belgelemek için dağa çıktı
Kasım ayında gerçekleştirilen iki haftalık keşif gezisinde araştırma ekibi, dağın üç boyutlu modelini oluşturmak amacıyla dronlar, yüksek çözünürlüklü kameralar ve uydu konumlandırma sistemleri kullandı.
Yoğun yağış ve kalın bulut örtüsü nedeniyle ekip çoğu zaman görüntü almakta zorlandı. Ancak kısa süreli açık hava aralıklarında buzulların detaylı görüntüleri kaydedildi.
Araştırmacılar, bu kayıtların gelecekte bilimsel analizler için büyük önem taşıyacağını belirtiyor. Yüksek çözünürlüklü dron teknolojisi sayesinde buzulların son durumuna ilişkin çok hassas coğrafi veriler elde edildi.
Friedrich-Alexander Üniversitesi araştırmacısı David Ibel, uydu görüntülerinin bölgedeki yoğun bulut örtüsü ve engebeli arazi nedeniyle sınırlı kaldığını, bu nedenle sahada yapılan keşiflerin kritik rol oynadığını söyledi.
“Gezegenin yıkımının hızlandırılmış görüntüsü”
Keşif gezisini yöneten Klaus Thymann, buzulların erimesini yerinde gözlemlemenin kendisi üzerinde derin bir duygusal etki bıraktığını anlattı.
Thymann, “İnsan yapımı soyut bir kavram olan sonsuzluğu bile yok ediyoruz” diyerek yaşanan değişimin yalnızca çevresel değil, aynı zamanda felsefi bir boyut taşıdığını ifade etti.
Bilim insanına göre Puncak Jaya’daki erime, insan faaliyetlerinin gezegen üzerinde ne kadar kısa sürede büyük bir değişim yarattığını gösteriyor.
Thymann, buzulların yok oluşunu “gezegenin yıkımının hızlandırılmış bir versiyonu” olarak tanımladı.
El Niño ve sıcaklık artışı erimeyi hızlandırıyor
Puncak Jaya buzulları, dünyanın en yağışlı bölgelerinden birinde yer alıyor. Ancak uzmanlara göre özellikle güçlü El Niño dönemleri, bölgedeki sıcaklıkların artmasına neden olarak buz erimesini hızlandırıyor.
2023-2024 dönemindeki güçlü El Niño olayının tropikal buzullar üzerinde önemli baskı oluşturduğu belirtiliyor. Bilim insanları, bu yıl El Niño etkisinin yeniden güçlenebileceği uyarısında bulunuyor.
Küresel ölçekte bakıldığında ise insan faaliyetleri nedeniyle Dünya’nın sanayi öncesi döneme göre yaklaşık 1,4 derece ısındığı hesaplanıyor.
Araştırmalara göre emisyonların azaltıldığı en iyimser senaryolarda bile dünya genelindeki buzulların 2100 yılına kadar toplam kütlelerinin yaklaşık dörtte birini kaybetmesi bekleniyor.
Buzulların kaybı yalnızca çevresel değil kültürel bir yıkım da yaratıyor
Uzmanlara göre tropikal buzulların yok olması yalnızca bilimsel veya çevresel bir mesele değil. Aynı zamanda yerel toplulukların kültürel hafızası açısından da geri döndürülemez bir kayıp anlamına geliyor.
Araştırmacılar, buzulların yeniden oluşmasının yüzlerce yıl boyunca neredeyse imkansız olduğunu belirtiyor.
Project Pressure ekibi, buzullar tamamen yok olmadan önce detaylı üç boyutlu kayıtlar oluşturarak gelecek nesiller için “görsel bir Nuh’un Gemisi” hazırlamayı amaçlıyor.
Ancak Thymann, hiçbir dijital modelin gerçek buzulların yerini tutamayacağını vurguluyor:
“Gelecek nesiller için üç boyutlu modeller oluşturmak yerine buzulların var olmaya devam etmesini tercih ederdim.”
