Bilim insanlarını ters köşeye yatıran bulgu: Svalbard’daki kutup ayıları buzlar erirken kilo alıyor

Kutup ayıları için alarm zilleri çalarken, Norveç’e bağlı Svalbard takımadalarından gelen yeni veriler bilim dünyasını şaşkına çevirdi. İklim değişikliğinin etkisiyle deniz buzları hızla erirken, bölgedeki kutup ayılarının son 30 yılda daha şişman ve daha sağlıklı hale geldiği ortaya çıktı.

Scientific Reports dergisinde yayımlanan çalışma, Arktik ekosistemine dair kabul gören birçok varsayımı sorgulatıyor.

30 yıla yayılan ölçümler bekleneni göstermedi

Araştırmacılar, 1992 ile 2019 yılları arasında Svalbard’da yaşayan 770 yetişkin kutup ayısının ağırlık, boy ve vücut kondisyonu verilerini inceledi. Sonuçlar çarpıcıydı: Ayıların ortalama vücut kütlesi artmış, yağ rezervleri güçlenmişti.

Bu sonuç, iklim değişikliğiyle birlikte deniz buzunun sürekli azaldığı bir dönemde elde edildi. Oysa bilim insanları, buz kaybının kutup ayılarının beslenme kapasitesini düşürerek zayıflamalarına yol açmasını bekliyordu.

Kutup ayıları neden normalde buzlara bağımlı?

Kutup ayıları, enerji ve yalıtım sağlayan kalın yağ tabakalarını koruyabilmek için yağ oranı yüksek foklarla besleniyor. Fok avı içinse deniz buzuna ihtiyaç duyuyorlar; çünkü buz, ayılar için bir av platformu işlevi görüyor.

Bu nedenle deniz buzunun kaybı, uzun süredir kutup ayıları için varoluşsal bir tehdit olarak görülüyor.

Svalbard’da tablo neden farklı?

Araştırmacılara göre Svalbard’daki ayılar, değişen çevresel koşullara beklenenden daha esnek bir şekilde uyum sağladı. Deniz buzunun azalmasıyla birlikte ayılar, beslenme alışkanlıklarını çeşitlendirdi.

Son yıllarda ren geyiği ve mors gibi karada yaşayan büyük memeliler, ayıların diyetinde daha fazla yer almaya başladı. Bu durum, özellikle yağ açısından zengin morsların avlanabilmesi sayesinde ayıların enerji rezervlerini artırmasına olanak tanıdı.

Morsların geri dönüşü kritik rol oynadı

Norveç Kutup Enstitüsü’nden çalışmanın baş araştırmacısı Dr. Jon Aars, bulguların kendisi için bile şaşırtıcı olduğunu belirtti.

“Deniz buzunun bu ölçüde azaldığı bir ortamda vücut kondisyonunda düşüş görmeyi beklerdim,” diyen Aars, morsların 1950’lerden bu yana sıkı koruma altında olmasının ayılar için önemli bir avantaj yarattığını vurguladı.

Geçmişte neredeyse yok olma noktasına gelen mors popülasyonları, avlanmanın yasaklanmasıyla birlikte yeniden arttı ve bugün kutup ayıları için bol ve yağlı bir besin kaynağı haline geldi.

Buz daraldıkça av daha mı kolaylaşıyor?

Araştırmacılar, deniz buzunun azalmasının paradoksal bir etki yaratmış olabileceğini de belirtiyor. Buz alanları küçüldükçe, fokların daha dar bölgelerde yoğunlaşması ayılar için avlanmayı kısa vadede kolaylaştırmış olabilir.

Ancak bu durumun kalıcı olmadığı konusunda bilim insanları hemfikir.

Buzsuz günler alarm veriyor

Araştırmanın kapsadığı dönemde, Svalbard çevresinde buzsuz gün sayısı yılda yaklaşık 100 gün arttı. Bu, her yıl ortalama dört gün daha fazla buzsuz dönem anlamına geliyor.

Uzmanlar, bu hızda bir buz kaybının uzun vadede ayıların enerji dengesini bozacağını ve bugünkü olumlu tablonun tersine dönebileceğini vurguluyor.

“Bu bir geçici kazanım”

Polar Bears International adlı koruma kuruluşunun baş araştırma bilimcisi Dr. John Whiteman, sonuçların kısa vadede umut verici göründüğünü ancak büyük resmi değiştirmediğini söyledi.

Whiteman’a göre, buzsuz günlerin artması özellikle yavrular, genç ayılar ve yaşlı dişiler için hayatta kalma şansını düşürüyor. Vücut kondisyonunun iyi olması, popülasyonun uzun vadeli sağlığı için tek başına yeterli değil.

Kuzey Kutbu’nun geri kalanında durum daha kötü

Kuzey Kutbu genelinde bilinen 20 kutup ayısı alt popülasyonunun çoğunda, iklim değişikliğinin etkileri çok daha sert hissediliyor.

Özellikle Kanada’daki Batı Hudson Körfezi’nde yaşayan ve en ayrıntılı şekilde incelenmiş popülasyonlardan biri olan kutup ayılarında, nüfus azalmasının doğrudan artan sıcaklıklarla bağlantılı olduğu tespit edilmiş durumda.

Uzmanlar net: Deniz buzu olmadan gelecek yok

Bilim insanları, Svalbard’daki sonuçların bölgeye özgü koşullarla bağlantılı olduğunu ve genellenmemesi gerektiğini vurguluyor.

Dr. Whiteman, “Kısa vadede bazı popülasyonlar direnç gösterebilir. Ancak uzun vadede deniz buzunun kaybı kontrol altına alınmazsa, kutup ayılarının hayatta kalması mümkün değil,” dedi.

Araştırma, iklim krizinin etkilerinin her bölgede aynı şekilde ortaya çıkmadığını gösterse de, bilim insanları için temel gerçek değişmiyor: Kutup ayılarının geleceği, deniz buzunun kaderine bağlı.