Mercan resifleri çoğu zaman “sualtı yağmur ormanları”, “biyoçeşitlilik hazineleri” ya da “canlı ekosistemler” olarak tanımlanır. Bu ifadeler doğru olsa da eksiktir. Mercan resiflerinin gerçek önemini kavrayabilmek için onları yalnızca çevresel varlıklar olarak değil, topluma ölçülebilir ekonomik değer üreten doğal sermaye unsurları olarak değerlendirmek gerekir.
Doğal sermaye kavramı; ormanlar, balıkçılık alanları, nehirler, biyolojik çeşitlilik ve toprak gibi toplum için değeri olan doğal varlıkların stoklarını ifade eder. Bu çerçevede mercan resifleri yalnızca korunması gereken hassas ekosistemler değil, değer biçilebilen, yatırım yapılabilen ve ekonomik getirisi hesaplanabilen varlıklardır. Turizm gelirleri, önlenen afet hasarları, balıkçılık üretimi ve doğal sermaye muhasebesi gibi araçlar kullanıldığında resiflerin ekonomik rolü net biçimde ortaya çıkar.
Kıyı koruma ekonomisi
Mercan resifleri kıyı şeritleri boyunca doğal dalgakıranlar gibi davranır. Dalga enerjisini kıyıya ulaşmadan önce emer, fırtına dalgalarının gücünü azaltır ve taşkın riskini düşürür. Mühendislik açısından bakıldığında bu işlev, deniz duvarları ve kıyı savunma yapılarıyla aynıdır; ancak resifler bunu sürekli, sessiz ve ücretsiz biçimde gerçekleştirir.
Nature Communications’ta yayımlanan Ferrario araştırmasına göre sağlıklı mercan resifleri dalga enerjisini yüzde 97’ye kadar azaltabiliyor. Bu, daha az su baskını, daha düşük acil müdahale maliyeti ve daha az altyapı hasarı anlamına gelir.
Tavsiye Edilen Haberler
UC Santa Cruz ve The Nature Conservancy araştırmaları, resiflerin her yıl 4 ila 9 milyar dolar arasında sel hasarını önlediğini tahmin ediyor. Özellikle alçak kıyı ekonomileri ve küçük ada devletleri için bu koruyucu işlev kritik önemdedir. Turizm tesisleri, limanlar ve yerleşim alanları çoğu zaman kıyıdan yalnızca birkaç metre içeridedir. Resifler olmadan bu varlıklar yüksek risk altına girer, sigorta maliyetleri artar ve kamu harcamaları yükselir.
Meksika’da geliştirilen dünyanın ilk resif sigorta poliçesi, sigortacıların risk hesaplamalarına resif sağlığını dahil etmesiyle bu yaklaşımın somut bir örneği oldu. Bu durum, mercan resiflerinin çevresel unsur olmanın ötesinde ekonomik bir savunma altyapısı olarak kabul edildiğini gösteriyor.
Turizm ve yerel geçim kaynakları
Mercan resifleri kıyı turizminin temel dayanaklarından biridir. Dünya Kaynak Enstitüsü’ne göre resiflere bağlı turizm küresel ölçekte her yıl on milyarlarca dolar gelir yaratıyor. Dalış işletmeleri, tekne turları, oteller, restoranlar ve ulaşım hizmetleri bu ekosistemlere bağlı olarak faaliyet gösteriyor.
Dünya Seyahat ve Turizm Konseyi, bazı Karayip ülkelerinde turizm gelirlerinin yüzde 40’a kadarının doğrudan sağlıklı mercan resiflerine bağlı olduğunu tahmin ediyor. Resifler beyazladığında ya da bozulduğunda ziyaretçi sayıları düşüyor, işletmeler gelir kaybediyor ve ulusal gelir üzerinde ölçülebilir bir daralma yaşanıyor.
NOAA verilerine göre sağlıklı resiflere sahip destinasyonlar, ziyaretçi memnuniyeti ve geri dönüş oranlarında daha yüksek performans gösteriyor. Turistler yalnızca güneş ve deniz değil, canlı bir deniz ekosistemi deneyimi satın alıyor. Dolayısıyla resiflerin kaybı, turizm ürününün değer kaybetmesi anlamına geliyor.
Balıkçılık ve gıda güvenliği
Mercan resifleri küresel gıda sistemleri açısından da hayati öneme sahiptir. Birleşmiş Milletler Çevre Programı’ne göre tüm deniz türlerinin yaklaşık yüzde 25’i yaşam döngülerinin bir aşamasında mercan resiflerine bağımlıdır. Bu durum resifleri dünyanın en verimli doğal üreme alanlarından biri haline getirir.
Gıda ve Tarım Örgütü, bir milyardan fazla insanın gıda veya gelir açısından resif bağlantılı balıkçılığa bağımlı olduğunu tahmin ediyor. Resifler zarar gördüğünde balık stokları azalır, av miktarı düşer ve kıyı topluluklarının gıda güvenliği kırılgan hale gelir.
Dünya Bankası verilerine göre küçük ölçekli balıkçılık küresel balıkçılık istihdamının yüzde 90’ını sağlıyor ve bunun önemli bir kısmı resif ekosistemlerine bağlı türlerden oluşuyor. Koruma altına alınan ve iyileşen resif bölgelerinde balık popülasyonlarının artması, çevre sulara taşarak yerel balıkçılara ekonomik fayda sağlıyor. Bu, doğal sermayenin sürdürülebilir ekonomik getiri üretmesine somut bir örnek oluşturuyor.
Ekonomik bir gelecek yatırımı
Mercan resifleri yalnızca estetik ya da ekolojik değer taşıyan oluşumlar değildir. Kıyıları koruyan, turizmi besleyen, balıkçılığı sürdüren ve gıda güvenliğini destekleyen yaşayan altyapılardır. Ekonomik katkıları soyut değil, ölçülebilir ve hesaplanabilir düzeydedir.
Onları korumak yalnızca çevresel bir sorumluluk değil; kamu bütçelerini, istihdamı ve ulusal gelirleri ilgilendiren stratejik bir ekonomik yatırımdır. Mercan resiflerini doğal sermaye olarak görmek, onları doğru biçimde değerlendirmek ve geleceğin ekonomik dayanıklılığının parçası olarak konumlandırmak için atılması gereken ilk adımdır.
