IEA Başkanı: Küresel enerji politikasında görüş ayrılıkları derinleşiyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, ABD’nin Başkan Donald Trump yönetiminde iklim taahhütlerinden geri adım atmasının küresel düzende “kırılmalara” yol açtığını ve enerji politikası konusunda uluslararası bölünmeleri derinleştirdiğini söyledi. Birol, farklı ülkelerin enerji ve iklim değişikliği konusunda giderek daha farklı yollar izlediğini belirtti.

Paris’te IEA’nın iki yılda bir düzenlenen bakanlar toplantısı öncesinde konuşan Birol, ABD’nin iklim politikalarında geri adım atarken Çin ve Avrupa’nın elektrifikasyon alanında ilerleme kaydettiğini ve aradaki farkın açıldığını ifade etti. “Genel olarak küresel siyasi düzende bir kırılma görüyoruz ve bunun enerji alanına da yansımaları var elbette. Farklı ülkeler enerji ve iklim değişikliği konusunda farklı yollar seçiyor,” dedi.

Geçen hafta Trump, Çevre Koruma Ajansı’nın emisyonları düzenleme yetkisini destekleyen önemli bir kararı yürürlükten kaldırdı. ABD daha önce Paris Anlaşması ve Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nden çekilmişti. Avrupa Birliği de geçen yıl 2040 emisyon azaltım hedefini düşürdü ve 2035’e kadar içten yanmalı motorların aşamalı olarak kaldırılmasına ilişkin planlarını gevşetti.

Toplantıya katılması beklenen ABD Enerji Bakanı Chris Wright, Salı günü Paris’te Fransız Uluslararası İlişkiler Enstitüsü tarafından düzenlenen etkinlikte IEA’nın 2050 net sıfır emisyon modellemesini “saçma” olarak nitelendirdi. Wright, ajansın enerji güvenliği ve veri toplama rolüne odaklanması gerektiğini söyledi ve örgütün “iklimle ilgili konuların hakimiyetine girmesi” halinde ABD’nin üyeliğini gözden geçirebileceğini ifade etti.

IEA, Kasım ayında yayımladığı yeni modellemede, hükümetlerin mevcut politikaları altında petrol ve doğalgaz talebinin önümüzdeki 25 yıl boyunca artmaya devam edeceğini bildirmişti. Birol, ajansın projeksiyonlarının hükümetlerin yürürlükteki politikalarına dayandığını ve “hükümetlerimizin bizden yapmamızı istediği şeylere” yanıt verdiklerini söyledi.

Washington’un çok taraflı kuruluşlara yönelik şüpheciliğine rağmen, Birol yeni ülkelerin ajansa katılmak istediğini belirtti. Kuruma yakın bir kaynak, Kolombiya’nın 32 üyeli yapıya tam üye olarak katılacağını, Hindistan’ın üyelik sürecinde ilerlediğini, Brezilya’nın süreci başlatacağını ve Vietnam’ın ortak üye olacağını aktardı.

Toplantının başkanlığını yürüten Hollanda Enerji Bakanı Sophie Hermans ise iklim değişikliğiyle mücadelede “gerçekçi ve pragmatik” bir yaklaşım çağrısı yaptı. Hermans, enerji yoğun sektörler için planlanan CO₂ izinlerinin aşamalı kaldırılmasına ilişkin tartışmalarda şirketlerin politika yönünü bilmesi gerektiğini, ancak “istikrarsız bir jeopolitik ortamda esnekliğin de şart olduğunu” söyledi.

IEA’nın uzlaşma sağlamayı hedeflediği başlıklardan biri de yeşil dönüşüm için kritik öneme sahip hammaddelerin tedarikinin çeşitlendirilmesi. Birol, “Bugün kritik mineraller konusunda tek bir ülkenin aşırı büyük bir rol oynadığını görüyoruz. Çeşitlendirme sağlamak için benzer düşüncelere sahip birçok ülkeyle çalışmak önemli,” dedi.