Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) iki gün süren bakanlar toplantısı, iklim hedefleri konusunda ortak bir pozisyona ulaşılamadan sona erdi. Son yılların aksine ortak bir bildirinin yayımlanamaması, ABD ile Avrupa ülkeleri arasındaki enerji politikası ayrışmasını gözler önüne serdi.
Toplantıda ABD Enerji Bakanı Chris Wright’ın net sıfır emisyon hedeflerine yönelik eleştirileri öne çıktı. Wright, IEA’nın net sıfır politikası beklentilerine karşı çıkmayı sürdüreceğini belirtirken, ajansın bu yaklaşımı yeniden değerlendirmesi için baskı yapacağını ifade etti.
Ortak metin çıkmadı
Önceki yıllarda iklim değişikliğiyle mücadele konusunda ortak dil benimseyen enerji bakanları, bu kez uzlaşmaya varamadı. Toplantıya başkanlık eden Hollanda Enerji Bakanı Sophie Hermans tarafından kaleme alınan özet metinde ise ağırlıklı olarak “enerji güvenliği” vurgusu yapıldı.
Metinde, “bakanların büyük çoğunluğunun enerji geçişinin iklim değişikliğiyle mücadelede önemini vurguladığı” ifade edilerek, küresel net sıfır hedefini öngören Dubai’deki COP28 anlaşmasına atıfta bulunuldu. Ancak açıklamada aynı zamanda petrol ve doğalgazın “devam eden öneminin” teyit edilmesi dikkat çekti.
Tavsiye Edilen Haberler
IEA Direktörü Fatih Birol, bakanların farklı görüşmelerde enerji güvenliğinin temel öncelik olduğu konusunda hemfikir olduklarını söyledi.
ABD ile Avrupa arasında sert görüş ayrılığı
Bu yılki toplantı, ABD ile Avrupa arasında enerji politikaları konusunda giderek belirginleşen farklılıkları yansıttı. ABD, IEA’dan çekilme tehdidinde bulunmuş olsa da Wright, Çin’in ajans üzerindeki etkisinin artması riskini almak istemediklerini belirtti.
Wright ayrıca, IEA’nın net sıfır hedefini savunmaktan vazgeçmesi için önümüzdeki dönemde baskı yapmayı sürdüreceğini söyledi.
Toplantı aralarında konuşan İngiltere Enerji Bakanı Ed Miliband, temiz enerjiye geçişin “durdurulamaz” olduğunu savundu. Miliband, “ABD kendi ulusal çıkarlarını takip etme hakkına sahiptir; diğer ülkeler de aynısını yapacaktır” dedi.
Fransa Enerji Bakanı Roland Lescure ise iklim değişikliğinin hem bir gerçeklik hem de mücadele edilmesi gereken bir tehdit olduğunu belirterek, karbondan arındırılmış enerjiye yatırımların artırılması gerektiğini vurguladı.
Nükleer ve kritik minerallerde iş birliği
Her ne kadar iklim hedeflerinde uzlaşma sağlanamasa da bakanlar, ABD’nin de desteğiyle kritik hammadde tedarik zincirlerinin izlenmesini güçlendirme ve temiz pişirme yakıtlarına erişimi artırma konusunda ayrı bir bildiri üzerinde anlaşmaya vardı.
İngiltere ve Fransa, ABD ile nükleer enerjinin genişletilmesi gibi bazı başlıklarda ortak zemin bulunabileceğini ifade etti.
IEA, ayrıca Kolombiya, Brezilya, Hindistan ve Vietnam’ın üyelik sürecinde ilerleme kaydettiğini duyurdu.
Ortak iklim bildirisi çıkmaması, 2024’teki toplantıda aşırı hava olaylarının “temiz enerjiye geçişi hızlandırmanın aciliyetini vurguladığı” yönündeki güçlü ifadelerle kıyaslandığında önemli bir geri adım olarak değerlendiriliyor.
